Rebirth of the Mosul Vilayet? (parts I, II, III)
Interview with J. Anton Keller - mailto:swissbit@solami.com
by Ekopolitik editor Murat Sofuoglu - (url: www.solami.com/rebirth.htm)
This map was composed on the basis of those attached to the 1925 Report of the League of Nations Commission of Inquiry on the Mosul Vilayet (reproduced from: P.E.J.Bomli, "L'Affaire de Mossoul", H.J. Paris, Amsterdam 1929). According to the Report by HM's Government to the League Council on the Administration of Iraq for the year 1929 (p.71), the 1920 census revealed:
Ekopolitik(Murat Sofuoğlu): What is the Mosul Vilayet Council (MVC)? And what is your relation to it?
J. Anton Keller: As an outside observer and adviser on the genesis, evolution and outlook of the Mosul Vilayet and its Council (www.solami.com/mvc.htm), it seems proper and indicated to introduce myself briefly. Before going into some details which may be helpful in the current situation. And I wish to offer in advance my appologies to all those who may miss their name and contribution to be mentioned in this very personal account. Or who may see themselves differently or feel offended, even though that, of course, was in no way my intention.
Tongue in cheek, some have called me a specialist for lost causes, a lateral thinker in the sense of Edward de Bono, the management consultant with the different hats. That is probably because of my parallel diplomacy work relating to the Teheran hostage crisis, the Falklands/Malvinas conflict and the first Iraq-Kuwait Gulf war which is illustrated in my recent obituary of a meritorious Swiss diplomat (.../edouardbrunner.htm). For some 25 years now, I've been Secretary of the Good Offices Group of European Lawmakers (.../a33a.htm), and for the venerable International Committee for European Security and Co-operation (.../ICESC.htm), I also serve as Permanent Representative to the United Nations. That has involved mostly consultative work with lawmakers from America, Europe, the Near East and Switzerland and footwork at the United Nations Human Rights Commission. I am a Swiss citizen, prefer wine to Coca Cola and, to the best of my knowledge, have 12 grandchildren.
If there is such a thing as a typical lateral thinker, he or she is probably fond of leaning back - physically and mentally -, thinking things over, doing research and concentrating on what happened in the past, in order to find out what might happen in the future on any given matter. The aim of this exercise is to identify the available options and their ramifications, i.e. to assist current decision makers who occupy positions of political, social or economic responsibility. It is someone who is not easily qualifiable and cannot easily be fixed on the political, religious or other spectrum. Being not married to any particular cause, creed or ethnic group may make some people uncertain, perhaps even uncomfortable. That may be the reason for Öcalan's alleged recent smearing of my name and work, even though I never had any contact with him.
As an authoritarian leader with his cultural background, Öcalan may indeed not have had many opportunities to become accustomed to truly independent minds and persons. Yet, history has taught me not to rule out - and to give everbody the benefit of doubt until proven otherwise - that changing circumstances and the individual evolutionary process can transform anyone from being a part of the problem to becoming a part of the solution. If you talk to Mehmet Dülger, he can also tell you what I mean.
I have been working on many subjects. I am trying to look at things in a theoretical way first, focusing on a matter with all available intellectual resorces. As an illustration: in 1960, we were a bunch of architecture students at the Federal Institute of Technology in Zürich who were dissatisfied with the proposed schemes to save the Nubian monuments from the Aswan High Dam effects. And we came up with the alternative idea to divert and backup the Nile in a side valley. Eventually, my thesis focussed on the optimum water management of the Nile river. To that effect, I changed my studies to include hydrology, water law and economics and even studied the peaceful application of nuclear explosives for digging the necessary Gabgaba Canal. So you can say that, over the years, I've become a generalist. I can use this mechanism, this particular way of thinking and approaching problems by sniffing out links where nobody even suspected any. This system of thinking onside and inside sometimes produces both outlandish and practical ideas, though they are sometimes out of sync with current realities and have to await more accomodating circumstances.
Iraq is one of those headaches whose time may be approaching. It continues to come to the forefront of my mind because it is an increasingly important part for the current macro-political development I'm interested in. It needs to be seen in relation with other elements involving the Ottoman Empire, Palestine, and Israel - in other words, it's solution may not be found inside the adopted terms of reference. And while there exists that fundamental Iraqi document of 30 May 1932 which may hold the key to a road-holding solution, that piece of paper was unknown even to Kurdish authors until 1992. Worse, the powers that be have only recently started to open their mind to pathways which they haven't already worn down to the point of making them unusable.
In the wake of the first Gulf war, in late 1991, I started to study the issue of how Iraq came about. I came pretty quickly to expect the existance of a very interesting document from the time Iraq was created. The clue came from a historical atlas which showed the Mosul Vilayet to be a specific entity at that time. My experience told me that the League of Nations must have done extensive social, economic, cultural and other studies prior to its decision to grant independence to the Kingdom of Iraq. There must be an instructive report about its borderline with Turkey which was mentioned already in the Treaty of Lausanne of 1923 and which reflected controversies by the powers at that time. As Iraq was the first creation of the League of Nations, it must have been exceptionally careful to analize the varying demands by the constituent communities of the Mosul Vilayet in particular. Their needs and legitimate aspirations could not be left inattended.
Finally, when the UN library opened again on January 16, 1992, I found within one hour the key document which I was looking for. After this discovery more and more people became interested in the idea of the Mosul Vilayet concept. Indeed, there are formal reservations and international minority protection and private property guarantees written into Iraq's basic Declaration of 30 May 1932 (.../a3a.htm#DECLARATION). It is still valid in international law, and it is still fully binding and takes precedent over any Iraqi constitution and laws. This was an enlightening moment for me. But it has also proven to be a sobering one for all concerned, when considering the many-facetted resistance by the powers that be when it came for them to recognize, explore and eventually apply these international guarantees.
* * *
Now to your questions. Let me begin with a personal vision for the Mosul Vilayet and its perennially down trodden inhabitants. What is now Northern Iraq has been a religious, cultural and economic crossroad area since Suleyman the Magnificent, Alexander the Great and the Pharaoh Akhenaton. God willing and due to hard work, vision and determination of its constituent communities and their leaders and neighbors, the Mosul Vilayet will be the core area from which the Middle East will be reshaped in line with its traditions and obliging inheritance and in accordance with the needs and legitimate aspirations of its peoples. To be sure, we are not talking about a resurrection of the Ottoman Empire, but I expect the Mosul Vilayet leaders to carefully build on still relevant roots - like the Ottoman land registry - and draw much inspiration from that experience as well. Accordingly, the Mosul Vilayet Council has been intended and is set to serve as vehicle for this vision to become reality. In fact all MVC members have formally pledged to contribute their part for the Mosul Vilayet to evolve into the secure, stabilizing and universally beneficial center properly reflecting its enlightening past.
In a nutshell, this is the wider dimension of the problems, of the opportunities at hand. For we are living now in the whole Middle East with wars. One very knowledgeable colleague, Richard Anderegg, has called them the "wars of Ottoman Empire succession." I'm inclined to recognize some of their currently again very influential roots to go back much further in history. I mean one can see in what's happening around us less in terms of residual waves of what's called the fights of the Diadochs, than as Akhenaton succession wars (.../a1.htm). That, of course, is a far wider perspective and requires opening up our minds and the angle of our lenses. But as we may see later, it may be worth it if we are serious about unlocking the current Mid-Eastern gridlock.
So for now, lets content ourselves with the more recent history. As I mentioned before in various writings - and as I persistently come back to that when the opportunity presents itself - there are still open wounds from the break-up of the Ottoman Empire. They have only been plastered over, but never given a chance to be healed. Maybe that is because our leaders never found an opportunity to properly address the regional problems on a long term basis, with proper consideration of the peoples' background, their cultural specifity, and their fundamental needs and legitimate aspirations.
In this perspective it is worth noting the MVC’s Third Declaration of October 20, 1992, which states that in Ankara on May 15, 1992, the Mosul Vilayet Council "was formally brought into existence as the supreme secular authority of the Mosul Vilayet, wherein all indigenous Arabs, Armenians, Assyrians, Kurds and Turkomans have the right to be equitably represented by their own leaders."
Five hundred years ago Switzerland was in a state similar to that of Northern Iraq today. We were also having competing forces, not many admitted that others could also have a good idea. Each one was king himself. The culture of cooperation, of accepting the other as an equal to you, and of real power sharing, took hundreds of years for catching roots and eventually turning Switzerland into what it is today. In our case of Northern Iraq we are far from that, but maybe we can helpfully point to this example and, in the event, to assist those interested in accelerating the realization of this aim.
Seen from this - albeit inconclusive - vantage point, it would not appear to be helpful if the international community were to grant the Kurds their independence now. To begin with, it would ignore the lessons of history and, instead of promoting regional stability, it might in fact cause the opposite and turn out to be a huge disservice to both the Kurds, their brethren in One God, and their neighbors. They seem to need at least a generation for healing their wounds, reconciling themselves and developing the institutions for self-government and non-violent resolution of overlapping land claims in particular. Like the Mosul Vilayet's authochtone Arabs, Assyrians, Turkomen and Yezidis, they are keenly aware of the imperative need to overcome centrifugal forces among these constituent communities as an indispensable precondition for international recognition as a sovereign entity and a sovereign people. I told it to all my Arab, Assyrian, Kurdish, Turkomen and Yezidi friends that they should not count on anybody to solve these basic problems for them, and that the Mosul Vilayet concept is an externally supportable, but not the only one with which they may get to the point not of fake democracy but of genuine self-government based on an informed, cooperative and responsibility-assuming citizenry.
Assuming the structure of the MVC to become the generally agreed political way forward, how do the present leaders, such as Barzani and Talabani fit into this equation? Why should they accept the MVC as a force to reckon with?
The MVC is not a real force now. But all current leaders are familiar with Victor Hugo's saying: "No army can withstand the strength of an idea whose time has come." Thus, the MVC can be better described as a virtual force and a force in the making. That is because Saddam took too long to ponder his position on it, and in the wake of his departure, the externally imposed conditions have so far not been favorable to the implementation of the Mosul Vilayet concept. However, conditions are rapidly evolving and the above vision may become reality in our lifetime. I don’t want to comment on how the current leaders perform and to give them unsolicited advice over public channels. I trust that each of them tries his best under difficult circumstances and, for the time being, they have for their own reasons decided to do what they are doing. They are party members, sign things…But that’s all.
What about the Kurdistan Conservative Party? Is it related to the MVC?
Yes, in the limited sense I outlined at the beginning, there is a KCP link. For members of the Kurdistan Conservative Party - if you want to call it a party - have indeed been instrumental in the creation of the Mosul Vilayet Council. In my view, many parties are like families, and given the over-arching tribal background, they would be better described as political tribes. At least they are not political parties in a Western sense.
The term political tribe is probably valid for most of Iraq. Or is it specific to Northern Iraq?
I understand it to be valid for most of Iraq. However, this is a critic, if I may, which is addressed primarily to those in our Western capitals who have fooled themselves all along. And for my Iraqi friends, I do not want anybody to take this personally but to be an observation which arises from basic historical facts. Iraqis have not been given much opportunity to get acquainted with democratic processes and institutions. Essentially, they have only learned to try to impress foreign leaders, and to achieve that they must speak English well. They must have some sort of democratic terms or terms linked with democratic notions in the name of their party or in its statutes. That usually qualifies them for some recognition as a democratic party. Moreover, some of our current Western leaders and their advisers are what some call flat earth fellows, i.e. persons who believe or act as if the world were flat. Each Iraqi community has concentrated on its own value structure. And their leaders have only recently begun to recognize that other peoples, too have legitimate interests other than their own, and their own perception of things is not necessarily the only valid one, neither for themselves nor for others. Therefore, we have a sort of clashes of many ignorances.
Ignorance is known to be sought occasionally to be covered up by playing up. As long as Saddam's iron claws were in place, that might have worked for internal consumption. In 1991, some Kurds got into a situation where they found themselves exposed in various ways. The term Tsash (meaning donkey) made its rounds - twelve years later Baa'th membership took on a similar social and political stigma. One who was following orders blindly. A bad name for Kurdish tribe leaders who went with Saddam at that time. They were the ones who let themselves be convinced by Saddam. Some call it political opportunism. It is an opportunism which in many cases was inevitable. They have had trade relations with Turkey. They have been in Istanbul where they have houses and branches. I am talking about the Sourchi family.
They have no political experiences in the sense of our Western society. They've had power relations and force relations among themselves and with Saddam, and the Kalashnikov has always been a means to change that. That’s their background. They were in a situation in the 1991 uprising where they found themselves fingered by other Kurds, having been the executioners of Saddam's wishes and whims.
Essentially they wanted to get out of that situation, so they created the party called Kurdistan Conservative Party in Kalakin. On 29 April 1992, they initiated a tribal organization called the Conservative Party. They wanted to go to Saudi Arabia to get financial and political support. They wanted to make some handshakes. They were all driven by a need and desire to change the situation for themselves, for their tribe and for Iraq. But intellectually and politically, they were not really equipped to get very far. The only person who had some experience and roots in Western thinking was Muhammed Siddiq. He is a writer and poet. Although not a member of the Baa'th party - according to him - he held high political functions under Saddam: minister for agriculture, adviser to Saddam, and governor of Dohuk, before turning against Saddam in 1991. Still, he is one of the founding members of our Council. He was at the Ankara meeting too.
How did this Ankara meeting of May 1992 come about?
Together with an Englishman and an exiled Kurd, I was on the way to my first visit to Iraq. In Ankara we stayed at the same hotel as did the Conservative party’s tribe leaders who were on the way to Saudi Arabia. None of us had any contact with the other, knew of the other or had any plan to meet. If chance exists, we met by chance. We were coming from outside of Iraq and they were coming from inside of Iraq.
In Ankara I had a meeting with President Özal's brother, the finance minister who some years before was a comrade-in-arms against an Orwellian scheme cooked up by some taxmen at the OECD (.../Orwell.htm). I was also visiting Mr.Mehmet Dulger who I had met the summer before at the Forum of Crans-Montana. Anyway we met in Turist Hotel in Ankara. The Kurd in our group was Sardar Rostam Pishdare with whom I got in contact the summer before because of my human rights work at the UN in Geneva (.../a33b.htm).
Is he Turkish ?
No. He is an Iraqi Kurd with some Iranian roots as well. He is from the Pishtari tribe and he told me he is the tribe leader.
Is Sardar living in Northern Iraq?
No. He still lives in London. He is a refugee. He washed his hands and said he had no links with Saddam. And he tried to recreate himself. He was interested to get onto the UN floor to make a flash there and to make a TV clip, so his "importance" could be demonstrated to his own people. I said "Look! I am not ready for such a game. But perhaps I can help you in other ways, e.g. by searching for documents, research, analyzing data, making contacts, etc. That might be more helpful than simply showing off and, in effect, misleading people." He agreed and we made some headway - to the point to interest a company called Occidental Oil. They paid for our trips.
The oil company was interested in us because we obtained a permission from the UN to demonstrate the technical feasibility to pump oil from the bountyful fields in Northern Iraq (.../a33b.htm#feasibility).
So basically this company is related to the UN?
No no. At that time this oil company was not related with the UN. We tried to interest them to come to explore oil and help the Kurds to heat their own houses to develop their own oil sources independently of Saddam. They became interested in it after we had discovered the private property protection clause in the Iraqi Declaration of 1932. This guarantee hit their imagination - and perhaps even more so the prospect of pumping Iraqi oil from under the nose of Saddam. They said let’s give it a chance; if there are oil fields already discovered, maybe we can get them to flow. In the event, a mobile refinery was also planned to be brought in. That was the basic background.
So the three of us had come to Ankara: Sardar, Occidental's oil man and me. We ate and talked. I asked what are you trying to achieve? They said we want to have independence and we want to create Iraqi Kurdistan.
Who said that?
Omar Sourchi, the head of the whole group who was also the founder and president of the Kurdistan Conservative Party.
Did Omar Sourchi bring them to Ankara?
Yes. They came on their own, as far as I remember. They had their own money. Sourchi was then still a wealthy family.
Is he still alive?
Yes, he is alive.
Does Omar still influence the politics or has he withdrawn from the political scene?
I understand he is no longer politically active. I respect him for what he did then and will always honor his and his family's contributions to the common good. Nevertheless, I must admit that he is one of those who made me understand that regardless of their individual capabilities, many of these leaders lack basic skills to effectively act outside of their tribal environment. Regretfully, being inapt and deficient in these matters often made, and still makes them unwitting but effective pawns for others. And while some may have been fully aware but have had no alternative under Saddam, others may even now be unaware. But that doesn't exclude that they are full of themselves, with the common good not really their first priority.
After the First Gulf War, because of his relationship with Saddam, I understand Omar to have been in a delicate position. Eventually he overcame that and got some credibility back by way of some mutually beneficial arrangements with Jalal Talabani. Another comrade-in-arms and leader of the uprising, Muhammad Siddiq, reportedly assisted Omar in organizing the new party.
Basically, after the First Gulf War, these people led the rebellion against Saddam right?
He was one of them. There were several. Now everyone says he was the one who initiated it.
M. Siddiq or Omar Sourchi?
M.Siddiq was a key figure. After all, he was Saddam's governor of Dohuk. He switched sides at considerable personal risk and as such is known to have become a leader of the uprising.
What was the rôle of Omar Sourchi in this uprising and who do you think initiated it? Basically Martin Von Brunessen who is an expert on Kurdish politics says in his writing that the Kurdish uprising was organized by the members of what later was to be the Mosul Vilayet Council. Is that the case?
As I said, I am not qualified to assess who did what when and to render a judgement on the relative significance of each other's role. That is a task only serious scientific research can accomplish, and if it is to contribute to genuine reconciliation, stability and peace in the area, it must be done under the guidance of an independent commission. When things go right everybody is the big one. I would not want to be the one who awards anyone with something he or she may not deserve. It is a very touchy subject. I want to be out of this debate. All I can say is that I have no doubt that like in the case of most other Kurdish tribes and families, members of the Sourchi tribe were in the vanguard of the uprising and that they, too were thus a contributing force for its ultimate success.
Is Muhammad Siddiq, are the other founders of the MVC still alive?
Yes, excepting General Aziz Rashid Akrawy who died in 1999. Siddiq is currently in Suleymaniye. The others include: Sheik Salar Al-Hafeed, Taher Gazee Fatah, Mohammad Mahmood Harony, Ibrahim Ali Malo, Hussein Mohammad Othman, Said Mahmood Khaleefa, and Moushir Hadi Ahmad from the Syan & Mama Seny tribe in the Kirkuk area. His tribal lands cover half of the Kirkuk oil fields. As such he is a pivotal person for a negotiated solution regarding the Kirkuk land and oil property issue.
Could Moushir Hadi Ahmed help resolve the problems pitting the Arabs, Assyrians, Kurds and Turkomen against each other over Kirkuk and its land and oil resources?
Like all members of the Mosul Vilayet Council, he is formally committed to achieving that result, and I, as his adviser, keep my eyes on the ball and am ceaselessly working in that direction, with determination and confidence.
What is Moushir's position regarding the oil problems?
Essentially, his position is waiting until the powers that be will be enlightened and make good on the international guarantees given to all Iraqi minorities notably with regard to their private property, including their oil rights (.../a3a#rights). He is confident that the legitimate interests of all Arabs, Assyrians, Kurds and Turkomen can and will be fully covered by way of a negotiated solution based on the above-mention Iraqi Declaration of 30 May 1932. That might have been achieved even while Saddam was still in power. And now it should be even more feasable once the reluctance of some decision-makers to face facts will be overcome. I am speaking not only of American, but Iraqi, British, French, Turkish and other nationals' reluctance to recognize anything related to the League of Nations. They are becoming less dogmatic and more result-oriented now, but they are still not yet in that mind set where they can say okay maybe we shouldn't claim a monopoly for good ideas. Maybe past politicians and diplomats have not all been duds but have left us also with instruments we can still put to good use. And maybe the ideas and preparatory work developed by the Mosul Vilayet Council are worth exploring and being put to the test - as Saddrudin Aga Khan had suggested already in 1992 in his Sorbonne speech (.../Sorbonne.html).
Suppose the Turkish government decided to renew its interest in the League of Nations documents on Iraqi land and oil rights, how could that play out?
As interested parties, Turkish holders of Iraqi land titles, the Iraqi Turkomen community and the Turkish Government are seen to be legitimized to bring onto the table of the UN such matters as how to settle overlapping land claims in Iraq in light of the corresponding international guarantees, as contained in article 14 of the Iraqi Declaration of May 30, 1932 (.../a3a.htm#rights). The pathway would be the UN General Assembly, where a corresponding follow-up to the UN General Assembly Resolution 24 (I) of 12 February 1946 may be decided (.../UNGA.htm#1946).
Actually, the Assyrians finally managed to stand up and obtain significant support in the US Congress for similar proposals covering all Iraqi religious and other minorities (.../ashur.htm). Thus it is no longer inconceivable that - particularly with Turkish support - even the current US Government might shortly launch a corresponding initiative at the UN. But the Turkish Government might also find it proper and indicated to take a military-backed diplomatic lead in this matter. The more so as, in international law, conditions are still fully applicable with regards to these guarantees and property rights. And as this pathway offers a viable solution for all the constituent communities, including the Turkomans. For the families which left the country there is also renewed hope as their land titles might thus finally be recognized. In this evolution of things, only the export of the oil resources would be handled centrally by common consent, with all conflicting land claims to be resolved by negotiation on the basis of Iraq's constitutive Declaration of 1932, in combination with the related agreements concluded under the aegis of the Mosul Vilayet Council (.../UNITY.htm).
At present, the Turkish Government weighs its options on how best to secure its border with Iraq, and how best to protect the legitimate interests of its Turkomen brethren in Iraq. How can this Iraqi Declaration of 1932 make a dent and eventually affect the decision to either resort to military means or to stay put and to work out things through the diplomatic channels?
Turkey has a along and proud history, and its current generation of political, military and diplomatic decision-makers is not in need of external public advice. Thus, if they feel comfortable with their current Iraqi partners, if the agreements thus obtained are satisfactory for the Turkish side, I am confident that the current problems relating to the Iraqi-Turkish border, the Turkomen and the future status of Kirkuk will be resolved without military forces moving across the borders beyond the limits agreed upon in the Iraqi-Turkish border area policing agreement concluded some 60 years ago.
On the other hand, President Demirel was not the first - and probably not the last either - to declare in Parliament that the externally-imposed Iraqi-Turkish border is wrong from the beginning in 1926. And one doesn't need to be married to the Turkish cause, or be paid by the government, in order to conclude, as the I.C.E.S.C. did in its Written Statement to the UN Human Rights Commission of March 3, 1995. "Human Rights Situation in Iraq and in the Mosul Vilayet" (E/CN.4/1995/NGO/52; .../a3b.htm#revoked):
"Resolution 24 (I) of 12 February 1946, i.e. those powers providing for the effective enforcement of said international obligations in those territories over which - in international law - Iraq never acquired full sovereignty, particularly in the Mosul Vilayet whose conditional attachment to Iraq may thus promptly be revoked, reversed or otherwise changed with appropriate unprejudicial interim measures (E/CN.4/1994/NGO/48), in accordance with the legitimate interests and aspirations of the peoples concerned, and in line with the applicable rights and UN Charter provisions"
But it equally befits a neutral observer to draw public attention to a less encouraging fact: namely that the same Turkish Government which gladly availed itself of this independent non-governmental assessment has yet to acknowledge or to make use of offered similar non-governmental communication and conflict resolution services. Chief among them are those which have been put on the table by the Mosul Vilayet Council whose members, with its Declaration of May 15, 1992 (.../a31.htm#4):
"invite the Turkish Government to avail itself of the good offices which the Mosul Vilayet Council may be able to provide towards an early cease-fire and a mutually advantageous lasting solution of Turkey's 'Kurdish Question'".
Under these circumstances, as a researcher and adviser of the Mosul Vilaye Council, I am less certain than I would like to be that the Iraq Declaration of 1932 is really being put to good use by the powers that be, and is not in fact misused for justifying military operations which might not be necessary if parallel diplomacy were given its due chance.
I understand your concern for some zealous government officials with a private agenda to blatently cherry-pick, to fail to properly consult with the authors of a promising idea, and thus to unwittingly jeopardize a historic chance for both Turkey, Iraq and the whole Middle East. What do you propose for such a political calamity to be avoided?
Perhaps the matter should be looked into in the perspective you just outlined, not only at the involved ministries, but also by the corresponding parliamentary bodies.
And should the Turkish Government finally decide to go beyond said "cherry-picking", which foreign country do you see best suited for the related initiatives at the UN?
Russia, if you are good at playing chess and triangular diplomatic moves, eventually making good use of political catalysts and parallel diplomacy - a tall order. And France, because it has a revivable historical root in the Mosul Vilayet. Moreover, it is expected to become the most influential leader in key EU areas of interest to Turkey. A successful French-Turkish partnership for securing the access to Europe's strategic oil reserves in Iraq would likely work wonders on Turkey's future relationship with whatever emerges from the European Union - which may actually not survive as such but be replaced with a more appropriate structure, as proposed already in 1991 by the then-Presidents Mitterrand and Havel in the form of a European Confederation (.../a2.htm#Prague).
I don’t remember with whom but in 1994, I talked to a governmental adviser and professor at Bilkent University. He told me "No, they (Turkish officials) do not want to touch this Mosul issue because it is still emotionally super-charged - and super-charging. It would rekindle Arab suspicions and sentiments against us." I think that situation has since changed somewhat. The argument of not wanting to risk avoidable problems can now be examined in a different light. With the situation in Iraq deteriorating by the day, and the spillover effects becoming apparent even for the one-eyed, the priority concerns of many Arab leaders have since shifted drastically. The Arabs would thus seem to be welcoming any serious initiative which offers the prospect of a rapid re-stabilization of Iraq's society.
You know the wisdom: "when in a hole, stop digging". However, currently, in Iraq many forces are unleashed who seem hell-bent to dig further. That still doesn't exclude those in charge of the occupying forces. They still haven't liberated themselves of dogmatic constraints in their search for viable options and pathways. One of the clearest options is to look at the historical roots of the problem and to define in that light the ultimate aims and ways to get there.
So what I am saying is if the Turkish Government is determined to use diplomatic means and go in the direction of having people draw inspiration from their historical roots, it will also enhance whatever chance it may have to eventually recover or set up special relations with the Mosul Vilayet. And it could profile itself as a stabilizer in a woefully destabilized region. That is for me not a question, that is a given. It is a natural course, like the rising sun in the morning.
In this sense, and as outlined in 1994 in a contribution to the UN Human Rights Commission under the title: "PROPOSED CONFLICT RESOLUTION PATHWAYS FOR IRAQ", perhaps the Hashemit family could take a salvatory role in relation to Iraq (.../a3b.htm#E/CN.4/1994/NGO/48). As preached in the desert at that time, there are many options around that general pathway, including a United Kingdom of Iraq and Jordan. Whether the powers that be will remember, or listen now, remains to be seen. At least we’re not there, yet.
In the same order of things, Iraq's Declaration of 1932 offers a pathway. The Mosul Vilayet would be the common denominator. The matter would have to be raised at the UN General Assembly, which could thus recognize the international minority protection and private property guarantees as key vehicles for unlocking the current gridlock. The International Court of Justice might be called upon to provide an advisory opinion on this issue. And key questions to be addressed would be: How are these rights and obligations going to be pursued? How are they going to be observed? How are they going to be enforced? And by whom? Is it by the Security Council, the General Assembly itself, the Trusteeship Council or by some other body of the UN?
These are matters that have to be discussed among the potential partners for action on the UN level. Once you get the General Assembly to make corresponding decisions, Turkey could be the key mover behind the scenes, or even in front of the scenes. Before that, Turkey may want to chose its partners, be it Russia or France or whoever. Turkey might also go on its own to prepare and make such a move after proper consultations in and outside of the General Assembly or, eventually, the Security Council.
Okay, how about Barzani and Talabani? What would Barzani and Talabani want to do if Turkey starts a campaign like you describe? What are your expectations?
As indicated, the Turkish Government, the people in the foreign ministry are knowledgeable people with a long experience with the constituent parts of the Turkish society. They thus know how to deal with people like Talabani and Barzani, even if the latter have by now - and for the time being - been favored to take on the coat of power in a neighboring country.
Are they going to be integrated into the eventual Turkish campaigning for Northern Iraq?
Look! In 1992 I was in Ankara and had a meeting in the office of Talabani. The current vice prime minister of Iraq, Barham Salih was also an adviser and Talabani was present. Sheik Salar Al-Hafeed, one of the co-founders of MVC, was present too. Talabani was asked whether he’s willing to support the Mosul Vilayet Project.
The first reaction was "Well, I had this idea long before you." I said okay "show me the documents. Show me even the term Mosul Vilayet only." It was clear and it was exactly the reaction like that by any other Kurd. "Ooo.. It is something I had already before." All want to be bigger than the other one. It is a natural human reaction. The downside is that, abroad at least, this dominant reaction has given the Kurds not only an unfavorable reputation, but has played heavily against them being recognized as a reliable partner. Anyway modesty is not one of their characteristics. Every one claims to be the first one who had that idea. For some strange, but human reasons, Kurds in particular seem to have difficulty admitting that another Kurd can have a good idea - as if that diminished one's own standing.
Second, Talabani said "Look if we get another government to support this idea" and then paused and continued "No, I don’t need any government but I need the Turkish Government." Then, "No, I don't even need the Turkish Government but only certain Turkish generals to support it" he said, and he put his 10 fingers on the table as a swearing sign, meaning: I am swearing to God and on the heads of my children.
Talabani was absolutely convinced this is the pathway to success. He was convinced then and I trust him that he meant what he said, that he said what he meant, and that 13 years later he basically still pursues the same idea. One of his high-ranking colleagues, ... I can’t remember the name…
Kosrat?
Yes Kosrat. He is totally in favor of this.
In favour of what?
In favor of our Mosul Vilayet project. Both in 2002 and 2004 when I visited Iraq, Kosrat asked me why I'm not calling for a conference? In 2004, I had prepared reconciliation resolutions for both the Baghdad, Basra and the Mosul Vilayets (.../recres.htm), and I had come specifically for preparing that reconciliation conference (.../invitation.htm). Kosrat offered comprehensive security services, and from Barzani's party I got a similar offer. So we had the invitation and the whole structure of the meeting was well advanced when it was hijacked by the UN. With essentially the same agenda and participants but without our Council. So maybe because of that it didn't accomplish anything visible.
Kosrat genuinely supports the Council or…?
Yes, he is, and I trust him also, even though - like Moushir, Harony and other members of our Council - he doesn't speak English. We have all the parties’ signatures. Maybe I shouldn't say this but from your neighborhood you are familiar with the culture. Like most other people, they can all be convinced, each one of them can be lead to better insights. This is not necessarily done with money. You can convince them in many other ways. Saddam used both torture and political carrots. Others play on unfavorable information or on one's ego. Mutual back-scratching can also help. And whether you call this arm-twisting, corruption, bribing or mere convincing is mostly secondary.
Basically, if you offer anyone a deal they can't refuse - e.g. because it foreseeably, genuinely and fairly covers their current and their foreseeable long-term legitimate interests - it would be anormal if you'd refuse. And so I'm confident that all those Arab, Assyrian, Kurdish, Turkomen and Yezidi community and party leaders who have already signed up for the Mosul Vilayet project will be happy to confirm and honor their decision as soon as circumstances will no longer stand in the way but favor this course of action. Particularly as this pathway is moored in solid historical roots. As it has roots in international law and is attractive for all of the Mosul Vilayet's constituent communities. That’s why I told them at the beginning when they said they want independence and Kurdistan: "Look, I have something that may eventually prepare your community for that road and lead you there in some ten generations. But if you are serious about wanting to go onto that road, I am offering you a practical model for the time being in the form of the Mosul Vilayet, coupled with this advice as a conditio sine qua non: Don’t ever mention the words Kurdistan and independence. They are politically no-nos, political tabus. Forget them and strike them from your writings and debates!"
Good advice.
They said "Yes, we want it." And I cautioned them by saying: "I don’t want you to simply say ‘yes’ now and tomorrow say ‘no’."
The word ‘genuine’ loses its meaning in this political environment.
Who has the word genuine in the party name? Kurdistan Democratic Party, etc is not genuinely democratic. Like most others, it is a political tribe. They have the structure of social and ethnical tribes with the responsibilities and powers that go with it. But they are only a political tribe with none of the very serious constraints laying on the shoulders of any genuine leader of any genuine ethnical tribe.
Basically you are saying that if the Turkish Government decided to actively explore and eventually push the Mosul Vilayet project on the international arena, Barzani and Talabani and any other significant so-called Kurdish leaders would follow this political campaign?
I have no doubt. Saddam discovered and mercilessly exploited that. We did not discover it. Saddam simply knew it. They are mostly still in a mindset where they can all be brought to sign on the dotted line of almost anything, if the conditions are right, that is. Things should be convincing. They must be standing on their own. And if they are attractive and can seriously be expected to produce lasting benefits, you can bank on that!
I outlined strict preconditions for genuine power- and fruit-sharing, for lasting reconciliation and for regionally radiating internal stability and religious harmony. I told them they have not only to recognize each other as Kurds, but also their Arab, Assyrian, Turkomen and Yezidi brethren as partners on the same level of power. There was no discussion, only nodding. That’s why we were able to set up the Council as the highest representative organ of all these constituent communities, with all its some 350 members to be exactly on the same level. In our structure, the current tigers on the block are all cut down to their size, with Talabani, Barzani and others finding themselves recognized as no more - but also as no less - than ex-officio members of the MVC. At that time they headed the PUK and the KDP respectively. As such they, respectively their successors will be equals inter pares, as duly elected representatives of their own organizations with identical Council rights and obligations.
Meanwhile, Barzani and Talabani have smelled blood in the sense of political power. Accordingly, they may now be more difficult to be convinced and to effectively join hands. Talabani is known to be a fox; but one can do business with him. Barzani may be less amenable. When you shake the hand of Barzani, you know with whom you are dealing. Essentially, he is the son of his father. Period. In this sense it is more difficult to do business with him. Every time he goes to the States he is said to inquire about the Mosul Vilayet project and what the US Government's position is on this. And as he mostly meets ignorant flat earth fellows or people toeing the party line, he never ever got the American green light he always thought was indispensable. He's always given me the impression to expect others to tell him what to do. Though he is his son, he doesn't seem to have the historical dimension of the legendary Mustafa Barzani. But then again, I may be happily wrong. And if that happened, I'd be glad to admit it.
Rebirth of the Mosul Vilayet?(Part II)
Ekopolitik: If the Mosul Vilayet project were to succeed, we'd need more than a few capable Arab, Assyrian, Kurdish, Turkomen and other leaders who genuinely represent their communities. Experiences to date are not encourageing. Even with full support by the Turkish and other interested governments, there simply is no substitute for such genuine representation as can be observed in the tribal communities where their leaders are still selected in very effective ways. Take the Kurdish community, where it was mostly external forces who secured their ascencion to and maintenance in their current positions. Exit those external forces, and Kurds all over the Mosul Vilayet would probably impose significant changes. Am I wrong?
Keller: Let's say your analysis is at least not far off the mark. I appreciate in particular the fact, that in your question you haven't even mentioned the word democracy, but showed respect and understanding for other time-tested forms of representative government. As a sovereign Swiss citizen, I have of course no monopoly on, but I have some experiences with real democracy, with really democratic institutions and processes, and I'm attached to real democratic values. As such I'm that more sensitive and worried if I hear these words being misused by others who thus seek to advance their own misguided agenda. This being said, you shouldn't look for genuine leaders only among those who speak English or for other reasons have become visible on the surface.
I am ready to forget about those who are currently in responsible positions and, for better or worse, dominate the headlines. But even you are saying with regard to leadership qualities, there are now not enough qualified people in your Council either.
The current in limbo or stand-by situation of the Mosul Vilayet Council (MVC: www.solami.com/mvcindex.htm) is indeed not revealing the enormous talents and resources that can be mobilized on this pathway. The current draft MVC Statutes of 1994 (.../a31.htm#STATUTE) provides for the tribal selection and election process to remain key, with each tribe, town, professional association, and religious and ethnic community electing its leader according to its own rules and procedures. That leader then will ex-officio be MVC Member. And those leaders will then elect, from among themselves, the Executive Committee which will be assisted by the Conciliation and Arbitration Commission, and the Registrars, and it will direct the Coalition Government for Reconstruction and Development. And while all of this is no guarantee for anything, it is a structure which is seen as the biggest chance for getting all communities under one hat, for mobilizing their constructive, conciliatory and cooperative forces, and for bringing to the fore the most competent personalities. And to the extent that they need any foreign assistance at all, there are some near-by brethren who may not only command respect and lasting positive memories from the First Gulf War when Iraqis were globally isolated and missed the solidarity of others, but who could provide much of the reconciliation, reconstruction and development skills needed, and who now themselves are in urgent need for genuine solidarity. I'm speaking of the Palestinians who, as suggested before (.../a3b.htm#Shiite) and below, might become an important catalyst not only for the successful Iraqi way forward but also for the future Middle Eastern equation as a whole (.../salve.htm).
I understand that. But do you think there is anybody?
Yes, from my observations, there are in fact many, some of them - for the above reason of forced passivity - are not even now in the Council.
Who are they?
Typically, they genuinely reflect Iraq's society, but they now serve their public outside of the limelight. They include teachers, mayors, doctors, officers, clerics, judges, farmers, social workers, lawyers, human rights workers, etc. They will be presented to the public in due time.
In sad contrast to that - and from the beginning in 1991 - our American friends have given some who speak English a free ride for leadership, regardless of their character, background and competence. None of them has impressed me as exceptionally qualified. And neither they nor others now in power have distinguished themselves as fundamentally different from Saddam. But that hasn't surprised many who are familiar with the ancient Hammurabi Code. Still - and denying the evidence and putting our heads into the sand on this isn't helpful for anyone - as a rule, the leaders now in power do not enjoy the respect and genuine adoration the majority of Iraqis manifestly had for one of their own, i.e. Saddam. In fact, many of them are merely small wannabe Saddams. Nothing more. Nothing less. No illusion about that. On the other hand, there are people who are real pearls for the leadership positions that need to be filled. But again, you will not find them in the limelight now.
They have to be backed up and they have to be supported by outside people who want to advance this campaign.
Yes, but not in a way which makes them appear as foreign stooges, as handymen of neo-colonialists, or as promotors of some flat earth or other fundamentalist insult to human intelligence. Moreover, while proper external support is of course helpful and welcome, in this preparatory phase there appears to be something even more important and in fact indispensable, and that is the formulation of a generally supported realistic goal and its proper representation with one voice.
The first order of business was thus to focus my Iraqi colleagues' mind on what their background really is, what realistic objective they earnestly want to pursue, and thus to define a clear, defendable and viable goal. This generally supported goal, this nail which had to be forged exclusively from within and by themselves, had then to be hammered into their Iraqi ground, so that all foreigners, friends and foes, had to adopt their agendas to accomodate this political fact on the ground. All Mosul Vilayet declarations reflect this process. Unfortunately, the other side of Victor Hugo's medal soon overshadowed the one I've mentioned before. This other side says: "No force in the world can push through an idea whose time hasn't come."
So, from the beginning, we've been shot in the back, notably by some of our English and American friends. Essentially, it was always the same, whether they worked at White Hall, or Downing Street, on K Street, or at the Pentagon, Foggy Bottom, the Hill or at the White House. They hadn't thought of it before, it was "not invented here", and/or it had something to do with what they remembered only - if at all - as a failed international organization they didn't want to associate with, namely the League of Nations. The more street-wise among my discussion partners had at least a sense of appreciation for what one of them, Saddrudin Aga Khan, had brought out already in 1992 in his noted Sorbonne address (.../Sorbonne.html), namely:
"Some writers [e.g. Danilo Türk] ... suggest that minority protection obligations put in place at the time of the League could perhaps be a means of reinforcing UN resolutions and that certain relevant treaties and obligations under the League should be considered as remaining valid. They contend that the UN, as the legal successor of the League, can accede to League instruments through simple General Assembly resolutions. The argument is advanced that League obligations could be applied with respect to Iraq and the former Yugoslavia ... It would be helpful if international law experts were to examine the validity of this proposal. If it were valid, this might strengthen the UN's position. Indeed, some observers have argued that UN Security Council resolutions are not an adequate basis for intervention on the scale carried out in, for example, Iraq."
Is there any way we could persuade our American allies to help shape the future by drawing inspiration from the past, as suggested by Saddrudin Aga Khan?
Yes, we might persuade Bush 43, but not automatically the most influential people around him. And to this effect, we even might find diplomatic support from Israel and France. We thus have an opportunity. Bush has very limited time left. He wants to make it into history as a positive president. He wants to get out of this situation - if possible without resorting to another big bang. He wants to deconstruct all the negative memories that are associated with his presidency. If we can get to him with a formula providing a face-saving withdrawal from the Iraqi mess, we have not only a chance for our project, but we might significantly help him, the American people and, last but not least, the Iraqis. If the Turkish Government were to decide on such a course of action, it would know how to go about it. In the event, it might find in theAssyrians an interested but unsuspected ally for this task (.../assyriansawake.htm). And an even more surprising - and helpful - message is seen in the methods and means the American Assyrians have been applying for overcoming traditional adverse US reactions to any proposal linked to the League of Nations.
Indeed, lack of appreciation of what the League of Nations really was, what it did and failed to accomplish, and the lessons to be learned from this 20th Century attempt at international peace-making are seen to bedevil current policy and decision-makers here and there. Thus, it has been timely for the American leadership of the global Assyrian Diaspora to draw attention to the related misunderstandings surrounding a truly great American statesman, Henry Cabot Lodge (.../cablodge.htm). And though the first miracle has yet to be achieved, i.e. explicit support from all Assyrian, Chaldean, Nestorian, Syriac, and other associated Christian communities spread over the world for the proposed Joint Congressional Resolution on the Assyrian People (.../ashur.htm), it is to Senator John Nimrod's credit that the US conservative communities may thus finally come to see their political Godfather Cabot Lodge differently, and thus lend a hand to this imaginative Christian initiative.
To be sure, Senator Cabot Lodge was not the isolationist some have since painted him to be. Yes, he wrote in his 1919 Philippika to President Wilson:
"The United States is the world's best hope, but if you fetter her in the interests and quarrels of other nations, if you tangle her in the intrigues of Europe, you will destroy her power for good and endanger her very existence. ... for if we stumble and fall freedom and civilization everywhere will go down in ruin."
But, as Senator Nimrod points out in his letter to the Members of the US Congress (.../cabotlodge.htm),
"... as powerful chairman of the Foreign Relations Committee, Senator Cabot Lodge probably would not have allowed successive administrations to lead the United States astray from existing security, reconciliation and cooperation arrangements. Particularly not when they were successfully negotiated with and by the ethnic, religious and cultural communities directly involved. Regardless of whether these texts have an American seal dangling from it. And he wouldn't have been kind to current office holders here and there who treated history as bunk or would have forgotten about past and still valid international agreements. Yet, in the case of Iraq, that is precisely what is still happening, with valid international minority protection and private property guarantees waiting to serve the cause of peace."
What does your experience say about the Turkish Government? If they'd like to push the Mosul Vilayet project, what could it, what should it do? Before the July 22 elections, the Turkish army voiced its concerns about where Turkey was heading under a leadership which openly veered from Turkey's secularist traditions. For the AKP was thus seen as redirecting Turkish policies from a basically Western to a more and more Eastern orientation. AKP responded essentiallly by saying they represent a new generation in Turkish politics, a class which is conservative and aware of its religious roots, but is also business-oriented and moderate. They say in Turkish society power balances must be allowed to change in favor of the people. They claim AKP to have initiated this process. Anyway now there is some tension between the army and AKP. You may have heard that the army issued a warning on April 27. They said if necessary we can intervene since you are on the wrong track. According to the army, this kind of intervention is their constitutional right….
From what I know, this is not only their constitutional right but it is also their constitutional obligation…
But in this fundamental matter, regrettably, there seems to be no consensus yet between the army and the current government. Another unfortunate incident involves the Foreign Minister who availed himself to become President. He was selected as the AKP's candidate for the Presidency, and the opposition party referred the Parliament's vote on this election to the Constitutional Court. The Court then concluded that the vote was indeed invalid. What is so weird about the whole process is that a Turkish citizen who serves his country as a Foreign Minister was blocked from becoming President let’s say because his wife wears a headscarf. Under these conditions I doubt that citizen to be willing to engage in such a risky policy like the Mosul Vilayet project.
As a Swiss citizen, I would resent any unsolicited foreign suggestion on what we should or shouldn't do, particularly on election matters. And so, you may forgive me for not wanting to even appear to meddle in internal Turkish affairs. Nevertheless, I, for one, see the Mosul Vilayet not as a dividing but rather as a uniting issue. Therefore, if the Foreign Minister is as smart as I'm sure he is, he could do it. If he knows enough about the Mosul Vilayet, he even might want to do it - as I would, if I were in his shoes. Remember: President Demirel said publicly: "Turkish-Iraqi border is wrong." (Hürriyet, 8 October 1992) When he said that in Parliament I heard that some people were crying. That’s for me a very strong and positive signal. As you must know well, this is a very emotional issue which totally transcends all party lines and internal conflicts.
If there is a solution, in my opinion, that could be to make this issue a national cause in terms of your thinking. But here there is a thin red line. When you decide to make this issue a national cause, you risk to fuel rather than temper ethnic nationalism which is currently on the rise in Turkey. An eventual unilateral Turkish intervention into Northern Iraq which would strengthen ethnic nationalists in both Turkish and Kurdish circles might thus endanger Turkey in its core, both from within and from the outside. I believe we have to avoid that kind of disaster at all costs.
History, and the current Iraq war again tells us that there is no denial of the risk of fundamental destablization of a mixed society in particular if the government of any country - be it that of the United States, Russia, Turkey, etc. - does not behave wisely and in the interests of society as a whole, or if it jeopardizes legitimate interests of a constituant part of society over an extended period of time. In this sense, I agree with you. But you dont need to take my word for it. For everything we've done and failed to do in the past some 15 years proves that we mean to avoid particularly the kind of destablization you mentioned. As pointed out before, while I, for one, am in the service of no neighboring or interested government, we have from the beginning worked out equitable cooperation and power- and fruit-sharing arrangements covering the legitimate needs of all communities which make up the Mosul Vilayet - by now, you know the alphabetically ordered refrain, i.e. from Arabs, to Assyrians, Kurds, Turkomen and Yezidis. This also embraces the Chaldeans, Nestorians and other communities, but it excludes the use of any monopolizing, domineering or exclusionary term like Assyrian Triangle, Kurdistan, etc.
If that were agreeable to the Turkish Government, it might thus consider facilitating the debate in the Kurdish and the Turkomen communities in particular on how to safeguard legitimate Turkish interests in light of current developments concerning Kirkuk. And none of Turkish society's constituant communities or institutions might thus feel compelled to call for or resort to military means. For Turkey, too, there is still a limited window of opportunity. If the Turkish Government would take proper initiatives in the direction of the Mosul Vilayet concept, it could indeed defuse the situation on both sides of the argument - not least by replacing the currently still raging but mutually unhelpful Kirkuk status debate with such practical proposals as the Registry pathway (.../registrars.htm).
If, however, the leaders of all involved Iraqi tribes, parties and communities were to reconfirm, recognize and support the Mosul Vilayet concept as the way to go forward and no external support would be forthcoming for this approach from such possible comrades-in-arms as France, Germany, Russia, UK and the US, the Turkish Government could then say: "okay, if they don’t want to go ahead with the Mosul Vilayet concept, which satisfies the legitimate aspirations and interests of the involved Arabs, Assyrians, Kurds, Turkomens and Yezidis, etc., then we can take this as a mandate and take it to the UN on our own." In my opinion we thus have under all circumstances an opportunity for an intelligently driven Iraq policy favored by a at least potential common denominator in the form of the Mosul Vilayet concept.
I try to explain to the people that this issue has a limited time frame. But what I recognize from my experience people have a limited brain frame too.
They are particularly driven by the fear to become the underdog of another fellow from the same ethnic group. The fears, uncertainties, and skeletons in one's own cave are also seen as factors for the characteristic expectation of more experienced others, notably foreigners to provide the guidelines, green lights and even orders and excuses for one's own actions and inactions. In one instance, we even saw one such leader to call in Saddam for trying to finally finish off the traditional pecking-order adversary. With this in mind, the Turkish government could think "Hey! We know our rights and interests, we know the worth of our American friends, and therefore we are not going to wait for them to give us a green light for doing what is proper and indicated under the circumstances." Indeed, Americans are now in such a non-enviable situation, that its leadership is seen to be hugely tempted to try any "Befreiungsschlag", i.e. any relief-promising diplomatic or even military initiative, not excluding opening up a new front againstIran (.../iran.htm). A properly prepared corresponding Turkish initiative could thus turn out to be a greatly appreciated political catalyst even across the Atlantic. Anybody who tells you this is not the right time now, or even suggests to wait for a green light from Americans, is just plain wrong.
I understand your point. Of course, any enlargement of the military theatre is likely to make matters only worse. Tension is increasing here and elsewhere and there are very limited options.
There is also something else we should not lose sight of. Contrary to received wisdom, like the on-going conflict with Hamas and last year's war against Hezbollah (.../annan.htm#behave), the current build-up for a US/Israel-Iran war seems to be driven more by panicky people around the current US President than by Israeli hawks (.../meyssan.htm). Irrespective of who really pulls the strings on whom in that matter, the Israeli factor could provide some additional light for better understanding the issues under review here. And in the long-run particularly, that and related factors could fundamentaly change the current chessbord notably in the Middle East. Viewed in a wider perspective, this could be seen as the final spasms of what begun with the introduction of monotheism by the Pharaoh, and what all along essentially amounted to Akhenaton succession wars (.../a1.htm).
Rebirth of the Mosul Vilayet?(Part III)
Ekopolitik: Where is Israel in the complex equation of Northern Iraq you described so far?
Keller: Here, you're indeed entering a very complex and even slippery terrain of vast size. Some of the related details and ideas may have to await to be discussed on another occasion. For one thing, please remember that this is supposed to be an interview, i.e. an introduction to an individual's always limited insights, observations and questions. It's not a book. And it's even less a library, even though it may turn out to be just that. Particularly, if I will make use of this wonderful but also thoroughly over-loading new instrument of communication which is the internet, and if I will add simple hyperlinks to some of my answers. Also remember that we're thus living in the age of information saturation which - even in such key fields associal and economic developments - prevents most of us from leaning back and thinking things over (www.solami.com/capitalism.htm).
For another thing, I see the term Israel to be a code to many things - past, present and future. In a nutshell, I see it as an eye opener. But only for those who admit that God created them with eye lids - and with an obligation to fully apply their brain powers, even if that leads them to start questioning the religiously correct vision of their world. In other words, I find it necessary to warn and invite all readers to skip this part of the interview, unless they are completely open-minded and willing to venture beyond received wisdoms and sacred beliefs. For while this part, of course, is also intended not to offend anyone, and in no way offers certainties, conclusive data and absolute truth, it does point to what are seen to be established archeological and historical facts. And it raises questions which are left for the searching and discerning reader to ponder.
Thus: which Israel are you talking about, Israel, the man, Israel, the valley, or Israel, the current State? Is it the man Israel who reportedly had his name changed from Jacob, like the Pharaoh Akhenaton from Amenophis IV, who both are identified with the origins of monotheism in their society, and who both - intriguingly for the same number of 17 years - had made their marks on Egypt (.../a1.htm)? Is it Israel whose father Abraham is seen by some researchers as identical with Zarathustra? If you're talking about this mayor figure from the Holy Books, you're looking at a key project of serious religious debate in the Mosul Vilayet. For, on December 16, 1998, His Eminence the Grand Imam of Al Azhar, Dr. Mohamed Sayed Tantaoui, responded with the following
Written Declaration on the proposal to set up, in the Mosul Vilayet, an international institute for the study of the roots of Islam, particularly those preceding Judean and Christian traditions, with the name of SLM Center: (.../slm.htm):
"Al Azhar welcomes every institute built on the good study for the sake of sincere worship of God, to follow the good moralities, to spread the kind virtues among people and to declare the spirit of Brotherhood, Tolerance, Freedom and Peace among all the members of human society. Besides that, Al Azhar thanks those who assist in building such kind of institute and preparing it for the good aims and purposes mentioned above."
Though the discussions with other religious leaders from the monotheistic family are expected to result in similar supportive statements, Tantaoui's declaration is the more significant as it demonstrates an openness at the top of Islamic scholars and institutions which is both unexpected and encouraging. More recently, the Grand Imam of Al Azhar also authorized the publication of a ground-breaking research on the Holy Quran's Code of 19 (.../alm.htm) which is said to offer the first scientific proof of the existence of the Almighty God and, as such, should go a long way to resolve notably the current Sunni-Shia and other intra-monotheistic conflicts. This global-impact project is expected to become a core institution of the above SLM Center which is planned to be located on the world's oldest known constantly inhabited ziggurat in the Mosul Vilayet's planned capital, Arbil (www.aemam.net).
For the time being, I know of no direct link to the Mosul Vilayet, if you're talking about the Israel valley in which Meggido is situated. "Jezreel" is mentioned apparently for the first time on the so-called "Israel stela" of the son of the Pharaoh Ramses II where we read: "Israel is laid waste, its seed is no more". However, further related insights might be gleaned from previously raised questions (.../a1.htm#questions) and the truly ground-breaking works of scholars like Jan Assmann ("Moses the Egyptian - The Memory of Egypt in Western Monotheism"), Israel Finkelstein & Neil Asher Silbermann ("The Bible Unearthed"), Ahmed Osman ("Moses Pharaoh of Egypt - The Mystery of Akhenaten Resolved"), Charles Pope("Ankh-em-ma'at (Living in Truth) The Gospel According to Egypt"), David Rohl ("A Test of Time"), William Theaux ("Akhnaton, Moses, Oedipus") and Barbara Thiering ("Jesus the Man").
Finally, if you're referring to current Israel's involvement in Iraqi matters, I'm left to either speculate or add one and one for my own private assessment. However, I might point to past census figures indicating the Mosul Vilayet to have had then a Sunni majority (82%), with significant Christian (8%), Shia (3%) and Jewish (2%) minorities (.../rebirth.htm#1920). To my mind, this indicates upcoming land-recovery claims and potential conflicts which reflect generation-old and newly created displacement wounds by Sunni and Shia Arabs, Kurds & Tukomens, Christian Assyrians, Yezidis and Jews in and outside of Iraq - not unlike the conditions currently experienced by Palestinians uprooted from their homeland.
According to population projections by the Palestinian Central Bureau of Statistics for July 1, 2007, the Palestinian Territory inhabitants numbered 4,016,416, with 2,517,047 in the West Bank and 1,499,369 in the Gaza Strip. As of March 31, 2005, UNRWA listed 687,542 refugees for the West Bank and 961,645 for Gaza. Based on the last Census of 1998, the total number of Palestinians throughout the world was then 8,041,569 of which, then, 910,510 lived in Israel, 1,857,872 in the West Bank, and 1,039,580 in Gaza (Le Monde Diplomatique, December 2001). According to an UNRWA Report of January 2007, "The number of Palestine refugees registered with UNRWA is now more than 4.3 million", with 722,302 living in the West Bank and 1,016,964 in the Gaza Strip (UNRWA, December 2006). Other UNRWA Reports (e.g. April 2007) highlight the enormous efforts made notably by Jordan, Lebanon and Syria, as well as by UNRWA and the European Union for alleviating the refugees' material and mental plight, and for assisting the Palestinian youth in their search for breaking out of vicious circles and becoming part of the overall solution.
Even though the above and other numbers may be discussed and seen in various lights, there appear striking parallels to migration trends which can be seen in the Assyrian and Jewish communities. In all three, those in the Diaspora has by now outnumbered those of the homeland (Jews 59% in 2006; Assyrians 70% in 2006; Palestinians 53% in 1988, now estimated at 60%). And at least in the case of the Assyrians - reportedly involving over 1'000'000 or about one third of the global Assyrian population - and the Palestinians, the pressure to leave the homeland and seek to build a better future abroad has accelerated dramatically in the last two years. As long as the root causes of these often painful emigrations are not properly addressed and eventually eliminated, i.e. as long as physical insecurity is rampant and, for the young in particular, as long as economic and social conditions are not there, or in sight, which offer realistic hope for a dignified and fulfilling life, the whole Middle East appears in a tailspin. However, the underlying mechanisms of this development are not seen to be limited to that area. In fact they seem to be comparable to what is shaping up for youth and societies in other, notably industrialized parts of the world. In Italy, for one, the related phenomena have become known under the title: "The €1000 Generation" (.../capitalism.htm#1000).
How then can this growing regional tailspin be broken, and what role could Israel play in this?
Now you're talking, these are the good questions! For us outsiders, whether we are friends or foes of Israel, first we may want to address the question of what lessons we've learned, from both the developments preceding, and from what happened since the creation of modern Israel by the United Nations, and what lessons our leaders have yet to translate into viable, mutually helpful policies.
In the wake of the Ottoman Empire breakup, not least Kemal Pacha Atatürk is understood to have felt the burden of history and to have assumed an ongoing responsibility for the many ethnic, cultural and religious communities which had made up the Empire. In an exemplary way that could then have been followed - and still could now serve as a source of inspiration - the Turkish National Pact of 28 January 1920 thus provided for essential minority rights to be strictly honored. Its article 2 specifies (.../a33c.htm#Pact):
"We accept that in the case of the three Sandjaks [Kars, Erdehan and Batoum] which united themselves by a general vote to the mother country when they first were free, recourse should again be had, if necessary, to a free popular vote." (J.C.HUREWITZ, The Middle East and North Africa in World Politics - United States Oil Policy in the Middle East, Yale University, London 1979, vol. 2, p.210)
Furthermore, the Lausanne Treaty of 24 July 1923, which is understood to be still binding on both Turkey and Greece, in its articles 37-45, provides for special protection and international guarantees concerning religious minorities in either country (.../lausannetreaty.htm#MINORITIES). However, according to the UN Secretariat's "Study on the Legal Validity of the Undertakings Concerning Minorities" of 1950 (.../a3a.htm#E/CN.4/367),
the United Nations Charter focused on and "recognized a new concept which did not appear in the Covenant of the League of Nations, the concept of human rights and non-discrimination. The protection of human rights is a substantial element in the protection of minorities. The obligations regarding the protection of minorities provided that minority groups should enjoy personal and civil liberties, in fact what has been termed human rights, and that they should not be subjected to discriminatory measures as compared with other elements of the population." "Consequently, might it not be said that the United Nations Charter, by adopting the concept of human rights, which to a large extent coincides with the idea of the protection of minorities, intended to substitute the former concept for the latter and thus implicitly abrogated the special obligations regarding the protection of minorities?"
The authors of said authoritative study answered themselves by saying: "The question might be answered in the negative ..." (op.cit, p.19). What's more, in the UN Working Group on Minorities, under the heading "Minorities Then, Now and Hence", it was pointed out on 30 August 1995 (.../a3b.htm#tensions):
"With the re-emergence of wide-spread identity problems in the form of ethnic, religious and linguistic tensions as telltale signs of inadequately organized or goverened, unstable and potentially explosive societies, effective and trust-worthy minority protection tools involving international guarantees are more than ever called for. The trend towards ever more diluted and ever less enforced rights must be reversed and not favored, as would be the case if minority status were extended to refugees, asylum seekers, frontaliers, migrant workers, etc."
Indeed, article 8 of the UN General Assembly's "Declaration on the Rights of Persons Belonging to National or Ethnic, Religious or Linguistic Minorities" of 18 December 1992 (U.N. Doc. A/47/49 (1993)) stipulates unmistakably:
"1. Nothing in the present Declaration shall prevent the fulfilment of international obligations of States in relation to persons belonging to minorities. In particular, States shall fulfil in good faith the obligations and commitments they have assumed under international treaties and agreements to which they are parties."
More importantly, the International Court of Justice, in its Advisory Opinion on the South African mandate of June 1950, expressed thelandmark opinion:
"These obligations represent the very essence of the sacred trust of civilization. Their raison d'être and original object remain. Since their fulfilment did not depend on the existence of the League of Nations, they could not be brought to an end merely because this supervisory organ [i.e. the Council of the League of Nations] ceased to exist. Nor could the right of the population to have the Territory administered in accordance with these rules depend thereon." (I.C.J. Reports 1950, p.133)
In light of all these authoritative sources, it would seem that, as indicated before, a properly prepared diplomatic Turkish initiative might successfully be based on Iraq's constitutive Declaration of 1932. For the co-guaranteeing signatories, this would have the additional advantage of already existing in international law and thus requiring no national ratifications which are often difficult to achieve. As such, it could also act to effectively blunt and even derail with diplomatic means some unhelpful and destablizing initiatives some ill-advised entities have been taking across the Turkish-Iraqi border and in other sensitive parts of the Mosul Vilayet. A follow-up Advisory Opinion by the International Court of Justice on Iraq, and the Mosul Vilayet in particular, could constitute the effective and mutually helpful political catalyst. It would also provide indispensable leadership impulses for successfully venturing beyond worn-out tracks. And, most importantly, it would give realistic hope and a vision to the youth of the region that other regional questions would finally and effectively be addressed with fresh eyes. This is the more so, as article 3 of the Lausanne Treaty stipulates that:
"The frontier between Turkey and Iraq shall be laid down in friendly arrangement to be concluded between Turkey and Great Britain within nine months.
In the event of no agreement being reached between the two Governments within the time mentioned, the dispute shall be referred to the Council of the League of Nations."
And while this latter clause was indeed activated and eventually lead to the current borderline between Turkey and Iraq, it did not give the Council of the League of Nations powers which, in international law, are regularly reserved to sovereign states, and which the League had not acquired from other sources. Accordingly and particularly, the international minority protection and private property guarantees and obligations incurred by Iraq in 1932 with regard to the Mosul Vilayet, are seen to continue to provide a basis not for eventual territorial ambitions but for legitimate interests in that area which - as I've outlined before - the Turkish Government may validly raise in such international fora as the International Court of Justice and other United Nations bodies.
Now, how could such a history-inspired and law-based course of action helpfully impact the developments regarding the Palestinians and Israel's position? First, by demonstrating to all those concerned that history isn't bunk, as Henry Ford reportedly said. And that our forefathers also had good ideas which may only now become ready to fruition - if only we'd be willing to seriously consider them and eventually allowed them to blossom. On this track it shouldn't be too difficult to imagine that history and even forgotten legal instruments can thus be applied fruitfully as a vehicle for raising the root-awareness and mobilizing the imagination and readiness to test the terrain outside the visual problem's apparent borders. There is this adjacent puzzle to illustrate the point, and I usually let people discover it for themselves in order to reap maximum satisfaction from solving it on their own. But here it may be best to bring it up with the solution. The puzzle's author and origin isn't known to me (in the event, please share your related information or comments). So here is the problem: connect all nine stars with four straight lines without ever lifting the pen from the paper. Here is the solution: Draw the first - diagonal - straight line from any corner to its opposite corner of the square which is outlined by the 9 stars, continue from that opposite corner towards either of the remaining corners but continue this second straight line beyond the limits of the square for a distance measuring half a square side, turn around at that point and draw the third straight line in such a way that it covers two of the remaining stars but, by a distance of half diagonal line, again ventures beyond the square, turn again around at that point and draw the fourth straight line towards the fourth corner and beyond, thus covering the remaining stars. And here is what I think may, with benefit to all, be retained from such exercises:
As in most daily problems, looking for a solution within the problem's apparent confines is unnecessarily limitative, confines one-self to worn-out tracks and may not get you anywhere. Freeing one-self of artificial limitations is often the first order of business for creative and helpful thinking and actions. And though it amounts to an intellectual quantum jump to dare venturing, in the given problem, beyond the square's limits, it is in this case at least the only way to solve the problem. Remembering that may often be helpful - as may be training one-self in this challenging art and eventually adopting this discerning mindset.
On this background - and with this perspective only - you may begin to understand and appreciate the Written Statement by the International Fellowship of Reconciliation to the UN Human Rights Commission "Proposed Conflict Resolution Pathways for Iraq" of 25 February 1994 (.../a3b.htm#E/CN.4/1994/NGO/48) from which we integrated, into the Mosul Vilayet Council's Solidarity Declaration of 16 October 2001 (.../a31.htm#SOLIDARITY), the following passage:
"Also, in the cases of the Christian, Shiite and Sunnite inhabitants of the Baghdad and the Basra vilayets, further developments are conceivable which seem worthy of these peoples' great cultural past. This might include interim solutions for Palestinians of all faiths who, in the event, may need complementary solutions and fallback positions. However, that road may be opened only by a deliberate - and sanctions-relevant - dissolution of existing structures into a federated state involving notably the Kingdom of Jordan."
Finally, how do you see your own future in relation to the Mosul Vilayet in particular?
I've come a long way and, from the peculiar points of view of many here and there, I may not have achieved much in this life, except perhaps to have brought forth ideas which were mostly out of sync or not to the liking of the powers that be. Assuming any of these ideas to have any current or future value at all, I thus may not even live to see much of a dent on anything to result from my labors. And if it will be decided otherwise, I intend to fulfil my end of the bargain and serve those who may choose to heed my advice, to see to it that everything is put on the rail and moving ... and that I will become superfluous as quickly as possible. Just as that medical professor Kauffmann who has found his credo inscribed in the aula of the University of Wuerzburg: "The supreme ideal of the dental profession should be to eliminate the necessity of its own existence."
To be continued (?)
Interview with J. Anton Keller - mailto:swissbit@solami.com
by Ekopolitik editor Murat Sofuoglu - (url: www.solami.com/rebirth.htm)
This map was composed on the basis of those attached to the 1925 Report of the League of Nations Commission of Inquiry on the Mosul Vilayet (reproduced from: P.E.J.Bomli, "L'Affaire de Mossoul", H.J. Paris, Amsterdam 1929). According to the Report by HM's Government to the League Council on the Administration of Iraq for the year 1929 (p.71), the 1920 census revealed:
Iraq's demography in 1920 | ||||||
| Vilayets | Surface km2 | Sunnites | Shiites | Jews | Christians | Total |
| Baghdad | 141227 | 524414 | 750421 | 62565 | 20771 | 1360304 |
| Basra | 138741 | 42558 | 721414 | 10088 | 2551 | 785600 |
| Mosul | 91009 | 579713 | 22180 | 14835 | 55470 | 703378 |
| total | 370977 | 1146685 | 1494015 | 87488 | 78792 | 2849282 |
Ekopolitik(Murat Sofuoğlu): What is the Mosul Vilayet Council (MVC)? And what is your relation to it?
J. Anton Keller: As an outside observer and adviser on the genesis, evolution and outlook of the Mosul Vilayet and its Council (www.solami.com/mvc.htm), it seems proper and indicated to introduce myself briefly. Before going into some details which may be helpful in the current situation. And I wish to offer in advance my appologies to all those who may miss their name and contribution to be mentioned in this very personal account. Or who may see themselves differently or feel offended, even though that, of course, was in no way my intention.
Tongue in cheek, some have called me a specialist for lost causes, a lateral thinker in the sense of Edward de Bono, the management consultant with the different hats. That is probably because of my parallel diplomacy work relating to the Teheran hostage crisis, the Falklands/Malvinas conflict and the first Iraq-Kuwait Gulf war which is illustrated in my recent obituary of a meritorious Swiss diplomat (.../edouardbrunner.htm). For some 25 years now, I've been Secretary of the Good Offices Group of European Lawmakers (.../a33a.htm), and for the venerable International Committee for European Security and Co-operation (.../ICESC.htm), I also serve as Permanent Representative to the United Nations. That has involved mostly consultative work with lawmakers from America, Europe, the Near East and Switzerland and footwork at the United Nations Human Rights Commission. I am a Swiss citizen, prefer wine to Coca Cola and, to the best of my knowledge, have 12 grandchildren.
If there is such a thing as a typical lateral thinker, he or she is probably fond of leaning back - physically and mentally -, thinking things over, doing research and concentrating on what happened in the past, in order to find out what might happen in the future on any given matter. The aim of this exercise is to identify the available options and their ramifications, i.e. to assist current decision makers who occupy positions of political, social or economic responsibility. It is someone who is not easily qualifiable and cannot easily be fixed on the political, religious or other spectrum. Being not married to any particular cause, creed or ethnic group may make some people uncertain, perhaps even uncomfortable. That may be the reason for Öcalan's alleged recent smearing of my name and work, even though I never had any contact with him.
As an authoritarian leader with his cultural background, Öcalan may indeed not have had many opportunities to become accustomed to truly independent minds and persons. Yet, history has taught me not to rule out - and to give everbody the benefit of doubt until proven otherwise - that changing circumstances and the individual evolutionary process can transform anyone from being a part of the problem to becoming a part of the solution. If you talk to Mehmet Dülger, he can also tell you what I mean.
I have been working on many subjects. I am trying to look at things in a theoretical way first, focusing on a matter with all available intellectual resorces. As an illustration: in 1960, we were a bunch of architecture students at the Federal Institute of Technology in Zürich who were dissatisfied with the proposed schemes to save the Nubian monuments from the Aswan High Dam effects. And we came up with the alternative idea to divert and backup the Nile in a side valley. Eventually, my thesis focussed on the optimum water management of the Nile river. To that effect, I changed my studies to include hydrology, water law and economics and even studied the peaceful application of nuclear explosives for digging the necessary Gabgaba Canal. So you can say that, over the years, I've become a generalist. I can use this mechanism, this particular way of thinking and approaching problems by sniffing out links where nobody even suspected any. This system of thinking onside and inside sometimes produces both outlandish and practical ideas, though they are sometimes out of sync with current realities and have to await more accomodating circumstances.
Iraq is one of those headaches whose time may be approaching. It continues to come to the forefront of my mind because it is an increasingly important part for the current macro-political development I'm interested in. It needs to be seen in relation with other elements involving the Ottoman Empire, Palestine, and Israel - in other words, it's solution may not be found inside the adopted terms of reference. And while there exists that fundamental Iraqi document of 30 May 1932 which may hold the key to a road-holding solution, that piece of paper was unknown even to Kurdish authors until 1992. Worse, the powers that be have only recently started to open their mind to pathways which they haven't already worn down to the point of making them unusable.
In the wake of the first Gulf war, in late 1991, I started to study the issue of how Iraq came about. I came pretty quickly to expect the existance of a very interesting document from the time Iraq was created. The clue came from a historical atlas which showed the Mosul Vilayet to be a specific entity at that time. My experience told me that the League of Nations must have done extensive social, economic, cultural and other studies prior to its decision to grant independence to the Kingdom of Iraq. There must be an instructive report about its borderline with Turkey which was mentioned already in the Treaty of Lausanne of 1923 and which reflected controversies by the powers at that time. As Iraq was the first creation of the League of Nations, it must have been exceptionally careful to analize the varying demands by the constituent communities of the Mosul Vilayet in particular. Their needs and legitimate aspirations could not be left inattended.
Finally, when the UN library opened again on January 16, 1992, I found within one hour the key document which I was looking for. After this discovery more and more people became interested in the idea of the Mosul Vilayet concept. Indeed, there are formal reservations and international minority protection and private property guarantees written into Iraq's basic Declaration of 30 May 1932 (.../a3a.htm#DECLARATION). It is still valid in international law, and it is still fully binding and takes precedent over any Iraqi constitution and laws. This was an enlightening moment for me. But it has also proven to be a sobering one for all concerned, when considering the many-facetted resistance by the powers that be when it came for them to recognize, explore and eventually apply these international guarantees.
* * *
Now to your questions. Let me begin with a personal vision for the Mosul Vilayet and its perennially down trodden inhabitants. What is now Northern Iraq has been a religious, cultural and economic crossroad area since Suleyman the Magnificent, Alexander the Great and the Pharaoh Akhenaton. God willing and due to hard work, vision and determination of its constituent communities and their leaders and neighbors, the Mosul Vilayet will be the core area from which the Middle East will be reshaped in line with its traditions and obliging inheritance and in accordance with the needs and legitimate aspirations of its peoples. To be sure, we are not talking about a resurrection of the Ottoman Empire, but I expect the Mosul Vilayet leaders to carefully build on still relevant roots - like the Ottoman land registry - and draw much inspiration from that experience as well. Accordingly, the Mosul Vilayet Council has been intended and is set to serve as vehicle for this vision to become reality. In fact all MVC members have formally pledged to contribute their part for the Mosul Vilayet to evolve into the secure, stabilizing and universally beneficial center properly reflecting its enlightening past.
In a nutshell, this is the wider dimension of the problems, of the opportunities at hand. For we are living now in the whole Middle East with wars. One very knowledgeable colleague, Richard Anderegg, has called them the "wars of Ottoman Empire succession." I'm inclined to recognize some of their currently again very influential roots to go back much further in history. I mean one can see in what's happening around us less in terms of residual waves of what's called the fights of the Diadochs, than as Akhenaton succession wars (.../a1.htm). That, of course, is a far wider perspective and requires opening up our minds and the angle of our lenses. But as we may see later, it may be worth it if we are serious about unlocking the current Mid-Eastern gridlock.
So for now, lets content ourselves with the more recent history. As I mentioned before in various writings - and as I persistently come back to that when the opportunity presents itself - there are still open wounds from the break-up of the Ottoman Empire. They have only been plastered over, but never given a chance to be healed. Maybe that is because our leaders never found an opportunity to properly address the regional problems on a long term basis, with proper consideration of the peoples' background, their cultural specifity, and their fundamental needs and legitimate aspirations.
In this perspective it is worth noting the MVC’s Third Declaration of October 20, 1992, which states that in Ankara on May 15, 1992, the Mosul Vilayet Council "was formally brought into existence as the supreme secular authority of the Mosul Vilayet, wherein all indigenous Arabs, Armenians, Assyrians, Kurds and Turkomans have the right to be equitably represented by their own leaders."
Five hundred years ago Switzerland was in a state similar to that of Northern Iraq today. We were also having competing forces, not many admitted that others could also have a good idea. Each one was king himself. The culture of cooperation, of accepting the other as an equal to you, and of real power sharing, took hundreds of years for catching roots and eventually turning Switzerland into what it is today. In our case of Northern Iraq we are far from that, but maybe we can helpfully point to this example and, in the event, to assist those interested in accelerating the realization of this aim.
Seen from this - albeit inconclusive - vantage point, it would not appear to be helpful if the international community were to grant the Kurds their independence now. To begin with, it would ignore the lessons of history and, instead of promoting regional stability, it might in fact cause the opposite and turn out to be a huge disservice to both the Kurds, their brethren in One God, and their neighbors. They seem to need at least a generation for healing their wounds, reconciling themselves and developing the institutions for self-government and non-violent resolution of overlapping land claims in particular. Like the Mosul Vilayet's authochtone Arabs, Assyrians, Turkomen and Yezidis, they are keenly aware of the imperative need to overcome centrifugal forces among these constituent communities as an indispensable precondition for international recognition as a sovereign entity and a sovereign people. I told it to all my Arab, Assyrian, Kurdish, Turkomen and Yezidi friends that they should not count on anybody to solve these basic problems for them, and that the Mosul Vilayet concept is an externally supportable, but not the only one with which they may get to the point not of fake democracy but of genuine self-government based on an informed, cooperative and responsibility-assuming citizenry.
Assuming the structure of the MVC to become the generally agreed political way forward, how do the present leaders, such as Barzani and Talabani fit into this equation? Why should they accept the MVC as a force to reckon with?
The MVC is not a real force now. But all current leaders are familiar with Victor Hugo's saying: "No army can withstand the strength of an idea whose time has come." Thus, the MVC can be better described as a virtual force and a force in the making. That is because Saddam took too long to ponder his position on it, and in the wake of his departure, the externally imposed conditions have so far not been favorable to the implementation of the Mosul Vilayet concept. However, conditions are rapidly evolving and the above vision may become reality in our lifetime. I don’t want to comment on how the current leaders perform and to give them unsolicited advice over public channels. I trust that each of them tries his best under difficult circumstances and, for the time being, they have for their own reasons decided to do what they are doing. They are party members, sign things…But that’s all.
What about the Kurdistan Conservative Party? Is it related to the MVC?
Yes, in the limited sense I outlined at the beginning, there is a KCP link. For members of the Kurdistan Conservative Party - if you want to call it a party - have indeed been instrumental in the creation of the Mosul Vilayet Council. In my view, many parties are like families, and given the over-arching tribal background, they would be better described as political tribes. At least they are not political parties in a Western sense.
The term political tribe is probably valid for most of Iraq. Or is it specific to Northern Iraq?
I understand it to be valid for most of Iraq. However, this is a critic, if I may, which is addressed primarily to those in our Western capitals who have fooled themselves all along. And for my Iraqi friends, I do not want anybody to take this personally but to be an observation which arises from basic historical facts. Iraqis have not been given much opportunity to get acquainted with democratic processes and institutions. Essentially, they have only learned to try to impress foreign leaders, and to achieve that they must speak English well. They must have some sort of democratic terms or terms linked with democratic notions in the name of their party or in its statutes. That usually qualifies them for some recognition as a democratic party. Moreover, some of our current Western leaders and their advisers are what some call flat earth fellows, i.e. persons who believe or act as if the world were flat. Each Iraqi community has concentrated on its own value structure. And their leaders have only recently begun to recognize that other peoples, too have legitimate interests other than their own, and their own perception of things is not necessarily the only valid one, neither for themselves nor for others. Therefore, we have a sort of clashes of many ignorances.
Ignorance is known to be sought occasionally to be covered up by playing up. As long as Saddam's iron claws were in place, that might have worked for internal consumption. In 1991, some Kurds got into a situation where they found themselves exposed in various ways. The term Tsash (meaning donkey) made its rounds - twelve years later Baa'th membership took on a similar social and political stigma. One who was following orders blindly. A bad name for Kurdish tribe leaders who went with Saddam at that time. They were the ones who let themselves be convinced by Saddam. Some call it political opportunism. It is an opportunism which in many cases was inevitable. They have had trade relations with Turkey. They have been in Istanbul where they have houses and branches. I am talking about the Sourchi family.
They have no political experiences in the sense of our Western society. They've had power relations and force relations among themselves and with Saddam, and the Kalashnikov has always been a means to change that. That’s their background. They were in a situation in the 1991 uprising where they found themselves fingered by other Kurds, having been the executioners of Saddam's wishes and whims.
Essentially they wanted to get out of that situation, so they created the party called Kurdistan Conservative Party in Kalakin. On 29 April 1992, they initiated a tribal organization called the Conservative Party. They wanted to go to Saudi Arabia to get financial and political support. They wanted to make some handshakes. They were all driven by a need and desire to change the situation for themselves, for their tribe and for Iraq. But intellectually and politically, they were not really equipped to get very far. The only person who had some experience and roots in Western thinking was Muhammed Siddiq. He is a writer and poet. Although not a member of the Baa'th party - according to him - he held high political functions under Saddam: minister for agriculture, adviser to Saddam, and governor of Dohuk, before turning against Saddam in 1991. Still, he is one of the founding members of our Council. He was at the Ankara meeting too.
How did this Ankara meeting of May 1992 come about?
Together with an Englishman and an exiled Kurd, I was on the way to my first visit to Iraq. In Ankara we stayed at the same hotel as did the Conservative party’s tribe leaders who were on the way to Saudi Arabia. None of us had any contact with the other, knew of the other or had any plan to meet. If chance exists, we met by chance. We were coming from outside of Iraq and they were coming from inside of Iraq.
In Ankara I had a meeting with President Özal's brother, the finance minister who some years before was a comrade-in-arms against an Orwellian scheme cooked up by some taxmen at the OECD (.../Orwell.htm). I was also visiting Mr.Mehmet Dulger who I had met the summer before at the Forum of Crans-Montana. Anyway we met in Turist Hotel in Ankara. The Kurd in our group was Sardar Rostam Pishdare with whom I got in contact the summer before because of my human rights work at the UN in Geneva (.../a33b.htm).
Is he Turkish ?
No. He is an Iraqi Kurd with some Iranian roots as well. He is from the Pishtari tribe and he told me he is the tribe leader.
Is Sardar living in Northern Iraq?
No. He still lives in London. He is a refugee. He washed his hands and said he had no links with Saddam. And he tried to recreate himself. He was interested to get onto the UN floor to make a flash there and to make a TV clip, so his "importance" could be demonstrated to his own people. I said "Look! I am not ready for such a game. But perhaps I can help you in other ways, e.g. by searching for documents, research, analyzing data, making contacts, etc. That might be more helpful than simply showing off and, in effect, misleading people." He agreed and we made some headway - to the point to interest a company called Occidental Oil. They paid for our trips.
The oil company was interested in us because we obtained a permission from the UN to demonstrate the technical feasibility to pump oil from the bountyful fields in Northern Iraq (.../a33b.htm#feasibility).
So basically this company is related to the UN?
No no. At that time this oil company was not related with the UN. We tried to interest them to come to explore oil and help the Kurds to heat their own houses to develop their own oil sources independently of Saddam. They became interested in it after we had discovered the private property protection clause in the Iraqi Declaration of 1932. This guarantee hit their imagination - and perhaps even more so the prospect of pumping Iraqi oil from under the nose of Saddam. They said let’s give it a chance; if there are oil fields already discovered, maybe we can get them to flow. In the event, a mobile refinery was also planned to be brought in. That was the basic background.
So the three of us had come to Ankara: Sardar, Occidental's oil man and me. We ate and talked. I asked what are you trying to achieve? They said we want to have independence and we want to create Iraqi Kurdistan.
Who said that?
Omar Sourchi, the head of the whole group who was also the founder and president of the Kurdistan Conservative Party.
Did Omar Sourchi bring them to Ankara?
Yes. They came on their own, as far as I remember. They had their own money. Sourchi was then still a wealthy family.
Is he still alive?
Yes, he is alive.
Does Omar still influence the politics or has he withdrawn from the political scene?
I understand he is no longer politically active. I respect him for what he did then and will always honor his and his family's contributions to the common good. Nevertheless, I must admit that he is one of those who made me understand that regardless of their individual capabilities, many of these leaders lack basic skills to effectively act outside of their tribal environment. Regretfully, being inapt and deficient in these matters often made, and still makes them unwitting but effective pawns for others. And while some may have been fully aware but have had no alternative under Saddam, others may even now be unaware. But that doesn't exclude that they are full of themselves, with the common good not really their first priority.
After the First Gulf War, because of his relationship with Saddam, I understand Omar to have been in a delicate position. Eventually he overcame that and got some credibility back by way of some mutually beneficial arrangements with Jalal Talabani. Another comrade-in-arms and leader of the uprising, Muhammad Siddiq, reportedly assisted Omar in organizing the new party.
Basically, after the First Gulf War, these people led the rebellion against Saddam right?
He was one of them. There were several. Now everyone says he was the one who initiated it.
M. Siddiq or Omar Sourchi?
M.Siddiq was a key figure. After all, he was Saddam's governor of Dohuk. He switched sides at considerable personal risk and as such is known to have become a leader of the uprising.
What was the rôle of Omar Sourchi in this uprising and who do you think initiated it? Basically Martin Von Brunessen who is an expert on Kurdish politics says in his writing that the Kurdish uprising was organized by the members of what later was to be the Mosul Vilayet Council. Is that the case?
As I said, I am not qualified to assess who did what when and to render a judgement on the relative significance of each other's role. That is a task only serious scientific research can accomplish, and if it is to contribute to genuine reconciliation, stability and peace in the area, it must be done under the guidance of an independent commission. When things go right everybody is the big one. I would not want to be the one who awards anyone with something he or she may not deserve. It is a very touchy subject. I want to be out of this debate. All I can say is that I have no doubt that like in the case of most other Kurdish tribes and families, members of the Sourchi tribe were in the vanguard of the uprising and that they, too were thus a contributing force for its ultimate success.
Is Muhammad Siddiq, are the other founders of the MVC still alive?
Yes, excepting General Aziz Rashid Akrawy who died in 1999. Siddiq is currently in Suleymaniye. The others include: Sheik Salar Al-Hafeed, Taher Gazee Fatah, Mohammad Mahmood Harony, Ibrahim Ali Malo, Hussein Mohammad Othman, Said Mahmood Khaleefa, and Moushir Hadi Ahmad from the Syan & Mama Seny tribe in the Kirkuk area. His tribal lands cover half of the Kirkuk oil fields. As such he is a pivotal person for a negotiated solution regarding the Kirkuk land and oil property issue.
Could Moushir Hadi Ahmed help resolve the problems pitting the Arabs, Assyrians, Kurds and Turkomen against each other over Kirkuk and its land and oil resources?
Like all members of the Mosul Vilayet Council, he is formally committed to achieving that result, and I, as his adviser, keep my eyes on the ball and am ceaselessly working in that direction, with determination and confidence.
What is Moushir's position regarding the oil problems?
Essentially, his position is waiting until the powers that be will be enlightened and make good on the international guarantees given to all Iraqi minorities notably with regard to their private property, including their oil rights (.../a3a#rights). He is confident that the legitimate interests of all Arabs, Assyrians, Kurds and Turkomen can and will be fully covered by way of a negotiated solution based on the above-mention Iraqi Declaration of 30 May 1932. That might have been achieved even while Saddam was still in power. And now it should be even more feasable once the reluctance of some decision-makers to face facts will be overcome. I am speaking not only of American, but Iraqi, British, French, Turkish and other nationals' reluctance to recognize anything related to the League of Nations. They are becoming less dogmatic and more result-oriented now, but they are still not yet in that mind set where they can say okay maybe we shouldn't claim a monopoly for good ideas. Maybe past politicians and diplomats have not all been duds but have left us also with instruments we can still put to good use. And maybe the ideas and preparatory work developed by the Mosul Vilayet Council are worth exploring and being put to the test - as Saddrudin Aga Khan had suggested already in 1992 in his Sorbonne speech (.../Sorbonne.html).
Suppose the Turkish government decided to renew its interest in the League of Nations documents on Iraqi land and oil rights, how could that play out?
As interested parties, Turkish holders of Iraqi land titles, the Iraqi Turkomen community and the Turkish Government are seen to be legitimized to bring onto the table of the UN such matters as how to settle overlapping land claims in Iraq in light of the corresponding international guarantees, as contained in article 14 of the Iraqi Declaration of May 30, 1932 (.../a3a.htm#rights). The pathway would be the UN General Assembly, where a corresponding follow-up to the UN General Assembly Resolution 24 (I) of 12 February 1946 may be decided (.../UNGA.htm#1946).
Actually, the Assyrians finally managed to stand up and obtain significant support in the US Congress for similar proposals covering all Iraqi religious and other minorities (.../ashur.htm). Thus it is no longer inconceivable that - particularly with Turkish support - even the current US Government might shortly launch a corresponding initiative at the UN. But the Turkish Government might also find it proper and indicated to take a military-backed diplomatic lead in this matter. The more so as, in international law, conditions are still fully applicable with regards to these guarantees and property rights. And as this pathway offers a viable solution for all the constituent communities, including the Turkomans. For the families which left the country there is also renewed hope as their land titles might thus finally be recognized. In this evolution of things, only the export of the oil resources would be handled centrally by common consent, with all conflicting land claims to be resolved by negotiation on the basis of Iraq's constitutive Declaration of 1932, in combination with the related agreements concluded under the aegis of the Mosul Vilayet Council (.../UNITY.htm).
At present, the Turkish Government weighs its options on how best to secure its border with Iraq, and how best to protect the legitimate interests of its Turkomen brethren in Iraq. How can this Iraqi Declaration of 1932 make a dent and eventually affect the decision to either resort to military means or to stay put and to work out things through the diplomatic channels?
Turkey has a along and proud history, and its current generation of political, military and diplomatic decision-makers is not in need of external public advice. Thus, if they feel comfortable with their current Iraqi partners, if the agreements thus obtained are satisfactory for the Turkish side, I am confident that the current problems relating to the Iraqi-Turkish border, the Turkomen and the future status of Kirkuk will be resolved without military forces moving across the borders beyond the limits agreed upon in the Iraqi-Turkish border area policing agreement concluded some 60 years ago.
On the other hand, President Demirel was not the first - and probably not the last either - to declare in Parliament that the externally-imposed Iraqi-Turkish border is wrong from the beginning in 1926. And one doesn't need to be married to the Turkish cause, or be paid by the government, in order to conclude, as the I.C.E.S.C. did in its Written Statement to the UN Human Rights Commission of March 3, 1995. "Human Rights Situation in Iraq and in the Mosul Vilayet" (E/CN.4/1995/NGO/52; .../a3b.htm#revoked):
"Resolution 24 (I) of 12 February 1946, i.e. those powers providing for the effective enforcement of said international obligations in those territories over which - in international law - Iraq never acquired full sovereignty, particularly in the Mosul Vilayet whose conditional attachment to Iraq may thus promptly be revoked, reversed or otherwise changed with appropriate unprejudicial interim measures (E/CN.4/1994/NGO/48), in accordance with the legitimate interests and aspirations of the peoples concerned, and in line with the applicable rights and UN Charter provisions"
But it equally befits a neutral observer to draw public attention to a less encouraging fact: namely that the same Turkish Government which gladly availed itself of this independent non-governmental assessment has yet to acknowledge or to make use of offered similar non-governmental communication and conflict resolution services. Chief among them are those which have been put on the table by the Mosul Vilayet Council whose members, with its Declaration of May 15, 1992 (.../a31.htm#4):
"invite the Turkish Government to avail itself of the good offices which the Mosul Vilayet Council may be able to provide towards an early cease-fire and a mutually advantageous lasting solution of Turkey's 'Kurdish Question'".
Under these circumstances, as a researcher and adviser of the Mosul Vilaye Council, I am less certain than I would like to be that the Iraq Declaration of 1932 is really being put to good use by the powers that be, and is not in fact misused for justifying military operations which might not be necessary if parallel diplomacy were given its due chance.
I understand your concern for some zealous government officials with a private agenda to blatently cherry-pick, to fail to properly consult with the authors of a promising idea, and thus to unwittingly jeopardize a historic chance for both Turkey, Iraq and the whole Middle East. What do you propose for such a political calamity to be avoided?
Perhaps the matter should be looked into in the perspective you just outlined, not only at the involved ministries, but also by the corresponding parliamentary bodies.
And should the Turkish Government finally decide to go beyond said "cherry-picking", which foreign country do you see best suited for the related initiatives at the UN?
Russia, if you are good at playing chess and triangular diplomatic moves, eventually making good use of political catalysts and parallel diplomacy - a tall order. And France, because it has a revivable historical root in the Mosul Vilayet. Moreover, it is expected to become the most influential leader in key EU areas of interest to Turkey. A successful French-Turkish partnership for securing the access to Europe's strategic oil reserves in Iraq would likely work wonders on Turkey's future relationship with whatever emerges from the European Union - which may actually not survive as such but be replaced with a more appropriate structure, as proposed already in 1991 by the then-Presidents Mitterrand and Havel in the form of a European Confederation (.../a2.htm#Prague).
I don’t remember with whom but in 1994, I talked to a governmental adviser and professor at Bilkent University. He told me "No, they (Turkish officials) do not want to touch this Mosul issue because it is still emotionally super-charged - and super-charging. It would rekindle Arab suspicions and sentiments against us." I think that situation has since changed somewhat. The argument of not wanting to risk avoidable problems can now be examined in a different light. With the situation in Iraq deteriorating by the day, and the spillover effects becoming apparent even for the one-eyed, the priority concerns of many Arab leaders have since shifted drastically. The Arabs would thus seem to be welcoming any serious initiative which offers the prospect of a rapid re-stabilization of Iraq's society.
You know the wisdom: "when in a hole, stop digging". However, currently, in Iraq many forces are unleashed who seem hell-bent to dig further. That still doesn't exclude those in charge of the occupying forces. They still haven't liberated themselves of dogmatic constraints in their search for viable options and pathways. One of the clearest options is to look at the historical roots of the problem and to define in that light the ultimate aims and ways to get there.
So what I am saying is if the Turkish Government is determined to use diplomatic means and go in the direction of having people draw inspiration from their historical roots, it will also enhance whatever chance it may have to eventually recover or set up special relations with the Mosul Vilayet. And it could profile itself as a stabilizer in a woefully destabilized region. That is for me not a question, that is a given. It is a natural course, like the rising sun in the morning.
In this sense, and as outlined in 1994 in a contribution to the UN Human Rights Commission under the title: "PROPOSED CONFLICT RESOLUTION PATHWAYS FOR IRAQ", perhaps the Hashemit family could take a salvatory role in relation to Iraq (.../a3b.htm#E/CN.4/1994/NGO/48). As preached in the desert at that time, there are many options around that general pathway, including a United Kingdom of Iraq and Jordan. Whether the powers that be will remember, or listen now, remains to be seen. At least we’re not there, yet.
In the same order of things, Iraq's Declaration of 1932 offers a pathway. The Mosul Vilayet would be the common denominator. The matter would have to be raised at the UN General Assembly, which could thus recognize the international minority protection and private property guarantees as key vehicles for unlocking the current gridlock. The International Court of Justice might be called upon to provide an advisory opinion on this issue. And key questions to be addressed would be: How are these rights and obligations going to be pursued? How are they going to be observed? How are they going to be enforced? And by whom? Is it by the Security Council, the General Assembly itself, the Trusteeship Council or by some other body of the UN?
These are matters that have to be discussed among the potential partners for action on the UN level. Once you get the General Assembly to make corresponding decisions, Turkey could be the key mover behind the scenes, or even in front of the scenes. Before that, Turkey may want to chose its partners, be it Russia or France or whoever. Turkey might also go on its own to prepare and make such a move after proper consultations in and outside of the General Assembly or, eventually, the Security Council.
Okay, how about Barzani and Talabani? What would Barzani and Talabani want to do if Turkey starts a campaign like you describe? What are your expectations?
As indicated, the Turkish Government, the people in the foreign ministry are knowledgeable people with a long experience with the constituent parts of the Turkish society. They thus know how to deal with people like Talabani and Barzani, even if the latter have by now - and for the time being - been favored to take on the coat of power in a neighboring country.
Are they going to be integrated into the eventual Turkish campaigning for Northern Iraq?
Look! In 1992 I was in Ankara and had a meeting in the office of Talabani. The current vice prime minister of Iraq, Barham Salih was also an adviser and Talabani was present. Sheik Salar Al-Hafeed, one of the co-founders of MVC, was present too. Talabani was asked whether he’s willing to support the Mosul Vilayet Project.
The first reaction was "Well, I had this idea long before you." I said okay "show me the documents. Show me even the term Mosul Vilayet only." It was clear and it was exactly the reaction like that by any other Kurd. "Ooo.. It is something I had already before." All want to be bigger than the other one. It is a natural human reaction. The downside is that, abroad at least, this dominant reaction has given the Kurds not only an unfavorable reputation, but has played heavily against them being recognized as a reliable partner. Anyway modesty is not one of their characteristics. Every one claims to be the first one who had that idea. For some strange, but human reasons, Kurds in particular seem to have difficulty admitting that another Kurd can have a good idea - as if that diminished one's own standing.
Second, Talabani said "Look if we get another government to support this idea" and then paused and continued "No, I don’t need any government but I need the Turkish Government." Then, "No, I don't even need the Turkish Government but only certain Turkish generals to support it" he said, and he put his 10 fingers on the table as a swearing sign, meaning: I am swearing to God and on the heads of my children.
Talabani was absolutely convinced this is the pathway to success. He was convinced then and I trust him that he meant what he said, that he said what he meant, and that 13 years later he basically still pursues the same idea. One of his high-ranking colleagues, ... I can’t remember the name…
Kosrat?
Yes Kosrat. He is totally in favor of this.
In favour of what?
In favor of our Mosul Vilayet project. Both in 2002 and 2004 when I visited Iraq, Kosrat asked me why I'm not calling for a conference? In 2004, I had prepared reconciliation resolutions for both the Baghdad, Basra and the Mosul Vilayets (.../recres.htm), and I had come specifically for preparing that reconciliation conference (.../invitation.htm). Kosrat offered comprehensive security services, and from Barzani's party I got a similar offer. So we had the invitation and the whole structure of the meeting was well advanced when it was hijacked by the UN. With essentially the same agenda and participants but without our Council. So maybe because of that it didn't accomplish anything visible.
Kosrat genuinely supports the Council or…?
Yes, he is, and I trust him also, even though - like Moushir, Harony and other members of our Council - he doesn't speak English. We have all the parties’ signatures. Maybe I shouldn't say this but from your neighborhood you are familiar with the culture. Like most other people, they can all be convinced, each one of them can be lead to better insights. This is not necessarily done with money. You can convince them in many other ways. Saddam used both torture and political carrots. Others play on unfavorable information or on one's ego. Mutual back-scratching can also help. And whether you call this arm-twisting, corruption, bribing or mere convincing is mostly secondary.
Basically, if you offer anyone a deal they can't refuse - e.g. because it foreseeably, genuinely and fairly covers their current and their foreseeable long-term legitimate interests - it would be anormal if you'd refuse. And so I'm confident that all those Arab, Assyrian, Kurdish, Turkomen and Yezidi community and party leaders who have already signed up for the Mosul Vilayet project will be happy to confirm and honor their decision as soon as circumstances will no longer stand in the way but favor this course of action. Particularly as this pathway is moored in solid historical roots. As it has roots in international law and is attractive for all of the Mosul Vilayet's constituent communities. That’s why I told them at the beginning when they said they want independence and Kurdistan: "Look, I have something that may eventually prepare your community for that road and lead you there in some ten generations. But if you are serious about wanting to go onto that road, I am offering you a practical model for the time being in the form of the Mosul Vilayet, coupled with this advice as a conditio sine qua non: Don’t ever mention the words Kurdistan and independence. They are politically no-nos, political tabus. Forget them and strike them from your writings and debates!"
Good advice.
They said "Yes, we want it." And I cautioned them by saying: "I don’t want you to simply say ‘yes’ now and tomorrow say ‘no’."
The word ‘genuine’ loses its meaning in this political environment.
Who has the word genuine in the party name? Kurdistan Democratic Party, etc is not genuinely democratic. Like most others, it is a political tribe. They have the structure of social and ethnical tribes with the responsibilities and powers that go with it. But they are only a political tribe with none of the very serious constraints laying on the shoulders of any genuine leader of any genuine ethnical tribe.
Basically you are saying that if the Turkish Government decided to actively explore and eventually push the Mosul Vilayet project on the international arena, Barzani and Talabani and any other significant so-called Kurdish leaders would follow this political campaign?
I have no doubt. Saddam discovered and mercilessly exploited that. We did not discover it. Saddam simply knew it. They are mostly still in a mindset where they can all be brought to sign on the dotted line of almost anything, if the conditions are right, that is. Things should be convincing. They must be standing on their own. And if they are attractive and can seriously be expected to produce lasting benefits, you can bank on that!
I outlined strict preconditions for genuine power- and fruit-sharing, for lasting reconciliation and for regionally radiating internal stability and religious harmony. I told them they have not only to recognize each other as Kurds, but also their Arab, Assyrian, Turkomen and Yezidi brethren as partners on the same level of power. There was no discussion, only nodding. That’s why we were able to set up the Council as the highest representative organ of all these constituent communities, with all its some 350 members to be exactly on the same level. In our structure, the current tigers on the block are all cut down to their size, with Talabani, Barzani and others finding themselves recognized as no more - but also as no less - than ex-officio members of the MVC. At that time they headed the PUK and the KDP respectively. As such they, respectively their successors will be equals inter pares, as duly elected representatives of their own organizations with identical Council rights and obligations.
Meanwhile, Barzani and Talabani have smelled blood in the sense of political power. Accordingly, they may now be more difficult to be convinced and to effectively join hands. Talabani is known to be a fox; but one can do business with him. Barzani may be less amenable. When you shake the hand of Barzani, you know with whom you are dealing. Essentially, he is the son of his father. Period. In this sense it is more difficult to do business with him. Every time he goes to the States he is said to inquire about the Mosul Vilayet project and what the US Government's position is on this. And as he mostly meets ignorant flat earth fellows or people toeing the party line, he never ever got the American green light he always thought was indispensable. He's always given me the impression to expect others to tell him what to do. Though he is his son, he doesn't seem to have the historical dimension of the legendary Mustafa Barzani. But then again, I may be happily wrong. And if that happened, I'd be glad to admit it.
Rebirth of the Mosul Vilayet?(Part II)
Ekopolitik: If the Mosul Vilayet project were to succeed, we'd need more than a few capable Arab, Assyrian, Kurdish, Turkomen and other leaders who genuinely represent their communities. Experiences to date are not encourageing. Even with full support by the Turkish and other interested governments, there simply is no substitute for such genuine representation as can be observed in the tribal communities where their leaders are still selected in very effective ways. Take the Kurdish community, where it was mostly external forces who secured their ascencion to and maintenance in their current positions. Exit those external forces, and Kurds all over the Mosul Vilayet would probably impose significant changes. Am I wrong?
Keller: Let's say your analysis is at least not far off the mark. I appreciate in particular the fact, that in your question you haven't even mentioned the word democracy, but showed respect and understanding for other time-tested forms of representative government. As a sovereign Swiss citizen, I have of course no monopoly on, but I have some experiences with real democracy, with really democratic institutions and processes, and I'm attached to real democratic values. As such I'm that more sensitive and worried if I hear these words being misused by others who thus seek to advance their own misguided agenda. This being said, you shouldn't look for genuine leaders only among those who speak English or for other reasons have become visible on the surface.
I am ready to forget about those who are currently in responsible positions and, for better or worse, dominate the headlines. But even you are saying with regard to leadership qualities, there are now not enough qualified people in your Council either.
The current in limbo or stand-by situation of the Mosul Vilayet Council (MVC: www.solami.com/mvcindex.htm) is indeed not revealing the enormous talents and resources that can be mobilized on this pathway. The current draft MVC Statutes of 1994 (.../a31.htm#STATUTE) provides for the tribal selection and election process to remain key, with each tribe, town, professional association, and religious and ethnic community electing its leader according to its own rules and procedures. That leader then will ex-officio be MVC Member. And those leaders will then elect, from among themselves, the Executive Committee which will be assisted by the Conciliation and Arbitration Commission, and the Registrars, and it will direct the Coalition Government for Reconstruction and Development. And while all of this is no guarantee for anything, it is a structure which is seen as the biggest chance for getting all communities under one hat, for mobilizing their constructive, conciliatory and cooperative forces, and for bringing to the fore the most competent personalities. And to the extent that they need any foreign assistance at all, there are some near-by brethren who may not only command respect and lasting positive memories from the First Gulf War when Iraqis were globally isolated and missed the solidarity of others, but who could provide much of the reconciliation, reconstruction and development skills needed, and who now themselves are in urgent need for genuine solidarity. I'm speaking of the Palestinians who, as suggested before (.../a3b.htm#Shiite) and below, might become an important catalyst not only for the successful Iraqi way forward but also for the future Middle Eastern equation as a whole (.../salve.htm).
I understand that. But do you think there is anybody?
Yes, from my observations, there are in fact many, some of them - for the above reason of forced passivity - are not even now in the Council.
Who are they?
Typically, they genuinely reflect Iraq's society, but they now serve their public outside of the limelight. They include teachers, mayors, doctors, officers, clerics, judges, farmers, social workers, lawyers, human rights workers, etc. They will be presented to the public in due time.
In sad contrast to that - and from the beginning in 1991 - our American friends have given some who speak English a free ride for leadership, regardless of their character, background and competence. None of them has impressed me as exceptionally qualified. And neither they nor others now in power have distinguished themselves as fundamentally different from Saddam. But that hasn't surprised many who are familiar with the ancient Hammurabi Code. Still - and denying the evidence and putting our heads into the sand on this isn't helpful for anyone - as a rule, the leaders now in power do not enjoy the respect and genuine adoration the majority of Iraqis manifestly had for one of their own, i.e. Saddam. In fact, many of them are merely small wannabe Saddams. Nothing more. Nothing less. No illusion about that. On the other hand, there are people who are real pearls for the leadership positions that need to be filled. But again, you will not find them in the limelight now.
They have to be backed up and they have to be supported by outside people who want to advance this campaign.
Yes, but not in a way which makes them appear as foreign stooges, as handymen of neo-colonialists, or as promotors of some flat earth or other fundamentalist insult to human intelligence. Moreover, while proper external support is of course helpful and welcome, in this preparatory phase there appears to be something even more important and in fact indispensable, and that is the formulation of a generally supported realistic goal and its proper representation with one voice.
The first order of business was thus to focus my Iraqi colleagues' mind on what their background really is, what realistic objective they earnestly want to pursue, and thus to define a clear, defendable and viable goal. This generally supported goal, this nail which had to be forged exclusively from within and by themselves, had then to be hammered into their Iraqi ground, so that all foreigners, friends and foes, had to adopt their agendas to accomodate this political fact on the ground. All Mosul Vilayet declarations reflect this process. Unfortunately, the other side of Victor Hugo's medal soon overshadowed the one I've mentioned before. This other side says: "No force in the world can push through an idea whose time hasn't come."
So, from the beginning, we've been shot in the back, notably by some of our English and American friends. Essentially, it was always the same, whether they worked at White Hall, or Downing Street, on K Street, or at the Pentagon, Foggy Bottom, the Hill or at the White House. They hadn't thought of it before, it was "not invented here", and/or it had something to do with what they remembered only - if at all - as a failed international organization they didn't want to associate with, namely the League of Nations. The more street-wise among my discussion partners had at least a sense of appreciation for what one of them, Saddrudin Aga Khan, had brought out already in 1992 in his noted Sorbonne address (.../Sorbonne.html), namely:
"Some writers [e.g. Danilo Türk] ... suggest that minority protection obligations put in place at the time of the League could perhaps be a means of reinforcing UN resolutions and that certain relevant treaties and obligations under the League should be considered as remaining valid. They contend that the UN, as the legal successor of the League, can accede to League instruments through simple General Assembly resolutions. The argument is advanced that League obligations could be applied with respect to Iraq and the former Yugoslavia ... It would be helpful if international law experts were to examine the validity of this proposal. If it were valid, this might strengthen the UN's position. Indeed, some observers have argued that UN Security Council resolutions are not an adequate basis for intervention on the scale carried out in, for example, Iraq."
Is there any way we could persuade our American allies to help shape the future by drawing inspiration from the past, as suggested by Saddrudin Aga Khan?
Yes, we might persuade Bush 43, but not automatically the most influential people around him. And to this effect, we even might find diplomatic support from Israel and France. We thus have an opportunity. Bush has very limited time left. He wants to make it into history as a positive president. He wants to get out of this situation - if possible without resorting to another big bang. He wants to deconstruct all the negative memories that are associated with his presidency. If we can get to him with a formula providing a face-saving withdrawal from the Iraqi mess, we have not only a chance for our project, but we might significantly help him, the American people and, last but not least, the Iraqis. If the Turkish Government were to decide on such a course of action, it would know how to go about it. In the event, it might find in theAssyrians an interested but unsuspected ally for this task (.../assyriansawake.htm). And an even more surprising - and helpful - message is seen in the methods and means the American Assyrians have been applying for overcoming traditional adverse US reactions to any proposal linked to the League of Nations.
Indeed, lack of appreciation of what the League of Nations really was, what it did and failed to accomplish, and the lessons to be learned from this 20th Century attempt at international peace-making are seen to bedevil current policy and decision-makers here and there. Thus, it has been timely for the American leadership of the global Assyrian Diaspora to draw attention to the related misunderstandings surrounding a truly great American statesman, Henry Cabot Lodge (.../cablodge.htm). And though the first miracle has yet to be achieved, i.e. explicit support from all Assyrian, Chaldean, Nestorian, Syriac, and other associated Christian communities spread over the world for the proposed Joint Congressional Resolution on the Assyrian People (.../ashur.htm), it is to Senator John Nimrod's credit that the US conservative communities may thus finally come to see their political Godfather Cabot Lodge differently, and thus lend a hand to this imaginative Christian initiative.
To be sure, Senator Cabot Lodge was not the isolationist some have since painted him to be. Yes, he wrote in his 1919 Philippika to President Wilson:
"The United States is the world's best hope, but if you fetter her in the interests and quarrels of other nations, if you tangle her in the intrigues of Europe, you will destroy her power for good and endanger her very existence. ... for if we stumble and fall freedom and civilization everywhere will go down in ruin."
But, as Senator Nimrod points out in his letter to the Members of the US Congress (.../cabotlodge.htm),
"... as powerful chairman of the Foreign Relations Committee, Senator Cabot Lodge probably would not have allowed successive administrations to lead the United States astray from existing security, reconciliation and cooperation arrangements. Particularly not when they were successfully negotiated with and by the ethnic, religious and cultural communities directly involved. Regardless of whether these texts have an American seal dangling from it. And he wouldn't have been kind to current office holders here and there who treated history as bunk or would have forgotten about past and still valid international agreements. Yet, in the case of Iraq, that is precisely what is still happening, with valid international minority protection and private property guarantees waiting to serve the cause of peace."
What does your experience say about the Turkish Government? If they'd like to push the Mosul Vilayet project, what could it, what should it do? Before the July 22 elections, the Turkish army voiced its concerns about where Turkey was heading under a leadership which openly veered from Turkey's secularist traditions. For the AKP was thus seen as redirecting Turkish policies from a basically Western to a more and more Eastern orientation. AKP responded essentiallly by saying they represent a new generation in Turkish politics, a class which is conservative and aware of its religious roots, but is also business-oriented and moderate. They say in Turkish society power balances must be allowed to change in favor of the people. They claim AKP to have initiated this process. Anyway now there is some tension between the army and AKP. You may have heard that the army issued a warning on April 27. They said if necessary we can intervene since you are on the wrong track. According to the army, this kind of intervention is their constitutional right….
From what I know, this is not only their constitutional right but it is also their constitutional obligation…
But in this fundamental matter, regrettably, there seems to be no consensus yet between the army and the current government. Another unfortunate incident involves the Foreign Minister who availed himself to become President. He was selected as the AKP's candidate for the Presidency, and the opposition party referred the Parliament's vote on this election to the Constitutional Court. The Court then concluded that the vote was indeed invalid. What is so weird about the whole process is that a Turkish citizen who serves his country as a Foreign Minister was blocked from becoming President let’s say because his wife wears a headscarf. Under these conditions I doubt that citizen to be willing to engage in such a risky policy like the Mosul Vilayet project.
As a Swiss citizen, I would resent any unsolicited foreign suggestion on what we should or shouldn't do, particularly on election matters. And so, you may forgive me for not wanting to even appear to meddle in internal Turkish affairs. Nevertheless, I, for one, see the Mosul Vilayet not as a dividing but rather as a uniting issue. Therefore, if the Foreign Minister is as smart as I'm sure he is, he could do it. If he knows enough about the Mosul Vilayet, he even might want to do it - as I would, if I were in his shoes. Remember: President Demirel said publicly: "Turkish-Iraqi border is wrong." (Hürriyet, 8 October 1992) When he said that in Parliament I heard that some people were crying. That’s for me a very strong and positive signal. As you must know well, this is a very emotional issue which totally transcends all party lines and internal conflicts.
If there is a solution, in my opinion, that could be to make this issue a national cause in terms of your thinking. But here there is a thin red line. When you decide to make this issue a national cause, you risk to fuel rather than temper ethnic nationalism which is currently on the rise in Turkey. An eventual unilateral Turkish intervention into Northern Iraq which would strengthen ethnic nationalists in both Turkish and Kurdish circles might thus endanger Turkey in its core, both from within and from the outside. I believe we have to avoid that kind of disaster at all costs.
History, and the current Iraq war again tells us that there is no denial of the risk of fundamental destablization of a mixed society in particular if the government of any country - be it that of the United States, Russia, Turkey, etc. - does not behave wisely and in the interests of society as a whole, or if it jeopardizes legitimate interests of a constituant part of society over an extended period of time. In this sense, I agree with you. But you dont need to take my word for it. For everything we've done and failed to do in the past some 15 years proves that we mean to avoid particularly the kind of destablization you mentioned. As pointed out before, while I, for one, am in the service of no neighboring or interested government, we have from the beginning worked out equitable cooperation and power- and fruit-sharing arrangements covering the legitimate needs of all communities which make up the Mosul Vilayet - by now, you know the alphabetically ordered refrain, i.e. from Arabs, to Assyrians, Kurds, Turkomen and Yezidis. This also embraces the Chaldeans, Nestorians and other communities, but it excludes the use of any monopolizing, domineering or exclusionary term like Assyrian Triangle, Kurdistan, etc.
If that were agreeable to the Turkish Government, it might thus consider facilitating the debate in the Kurdish and the Turkomen communities in particular on how to safeguard legitimate Turkish interests in light of current developments concerning Kirkuk. And none of Turkish society's constituant communities or institutions might thus feel compelled to call for or resort to military means. For Turkey, too, there is still a limited window of opportunity. If the Turkish Government would take proper initiatives in the direction of the Mosul Vilayet concept, it could indeed defuse the situation on both sides of the argument - not least by replacing the currently still raging but mutually unhelpful Kirkuk status debate with such practical proposals as the Registry pathway (.../registrars.htm).
If, however, the leaders of all involved Iraqi tribes, parties and communities were to reconfirm, recognize and support the Mosul Vilayet concept as the way to go forward and no external support would be forthcoming for this approach from such possible comrades-in-arms as France, Germany, Russia, UK and the US, the Turkish Government could then say: "okay, if they don’t want to go ahead with the Mosul Vilayet concept, which satisfies the legitimate aspirations and interests of the involved Arabs, Assyrians, Kurds, Turkomens and Yezidis, etc., then we can take this as a mandate and take it to the UN on our own." In my opinion we thus have under all circumstances an opportunity for an intelligently driven Iraq policy favored by a at least potential common denominator in the form of the Mosul Vilayet concept.
I try to explain to the people that this issue has a limited time frame. But what I recognize from my experience people have a limited brain frame too.
They are particularly driven by the fear to become the underdog of another fellow from the same ethnic group. The fears, uncertainties, and skeletons in one's own cave are also seen as factors for the characteristic expectation of more experienced others, notably foreigners to provide the guidelines, green lights and even orders and excuses for one's own actions and inactions. In one instance, we even saw one such leader to call in Saddam for trying to finally finish off the traditional pecking-order adversary. With this in mind, the Turkish government could think "Hey! We know our rights and interests, we know the worth of our American friends, and therefore we are not going to wait for them to give us a green light for doing what is proper and indicated under the circumstances." Indeed, Americans are now in such a non-enviable situation, that its leadership is seen to be hugely tempted to try any "Befreiungsschlag", i.e. any relief-promising diplomatic or even military initiative, not excluding opening up a new front againstIran (.../iran.htm). A properly prepared corresponding Turkish initiative could thus turn out to be a greatly appreciated political catalyst even across the Atlantic. Anybody who tells you this is not the right time now, or even suggests to wait for a green light from Americans, is just plain wrong.
I understand your point. Of course, any enlargement of the military theatre is likely to make matters only worse. Tension is increasing here and elsewhere and there are very limited options.
There is also something else we should not lose sight of. Contrary to received wisdom, like the on-going conflict with Hamas and last year's war against Hezbollah (.../annan.htm#behave), the current build-up for a US/Israel-Iran war seems to be driven more by panicky people around the current US President than by Israeli hawks (.../meyssan.htm). Irrespective of who really pulls the strings on whom in that matter, the Israeli factor could provide some additional light for better understanding the issues under review here. And in the long-run particularly, that and related factors could fundamentaly change the current chessbord notably in the Middle East. Viewed in a wider perspective, this could be seen as the final spasms of what begun with the introduction of monotheism by the Pharaoh, and what all along essentially amounted to Akhenaton succession wars (.../a1.htm).
Rebirth of the Mosul Vilayet?(Part III)
Ekopolitik: Where is Israel in the complex equation of Northern Iraq you described so far?
Keller: Here, you're indeed entering a very complex and even slippery terrain of vast size. Some of the related details and ideas may have to await to be discussed on another occasion. For one thing, please remember that this is supposed to be an interview, i.e. an introduction to an individual's always limited insights, observations and questions. It's not a book. And it's even less a library, even though it may turn out to be just that. Particularly, if I will make use of this wonderful but also thoroughly over-loading new instrument of communication which is the internet, and if I will add simple hyperlinks to some of my answers. Also remember that we're thus living in the age of information saturation which - even in such key fields associal and economic developments - prevents most of us from leaning back and thinking things over (www.solami.com/capitalism.htm).
For another thing, I see the term Israel to be a code to many things - past, present and future. In a nutshell, I see it as an eye opener. But only for those who admit that God created them with eye lids - and with an obligation to fully apply their brain powers, even if that leads them to start questioning the religiously correct vision of their world. In other words, I find it necessary to warn and invite all readers to skip this part of the interview, unless they are completely open-minded and willing to venture beyond received wisdoms and sacred beliefs. For while this part, of course, is also intended not to offend anyone, and in no way offers certainties, conclusive data and absolute truth, it does point to what are seen to be established archeological and historical facts. And it raises questions which are left for the searching and discerning reader to ponder.
Thus: which Israel are you talking about, Israel, the man, Israel, the valley, or Israel, the current State? Is it the man Israel who reportedly had his name changed from Jacob, like the Pharaoh Akhenaton from Amenophis IV, who both are identified with the origins of monotheism in their society, and who both - intriguingly for the same number of 17 years - had made their marks on Egypt (.../a1.htm)? Is it Israel whose father Abraham is seen by some researchers as identical with Zarathustra? If you're talking about this mayor figure from the Holy Books, you're looking at a key project of serious religious debate in the Mosul Vilayet. For, on December 16, 1998, His Eminence the Grand Imam of Al Azhar, Dr. Mohamed Sayed Tantaoui, responded with the following
Written Declaration on the proposal to set up, in the Mosul Vilayet, an international institute for the study of the roots of Islam, particularly those preceding Judean and Christian traditions, with the name of SLM Center: (.../slm.htm):
"Al Azhar welcomes every institute built on the good study for the sake of sincere worship of God, to follow the good moralities, to spread the kind virtues among people and to declare the spirit of Brotherhood, Tolerance, Freedom and Peace among all the members of human society. Besides that, Al Azhar thanks those who assist in building such kind of institute and preparing it for the good aims and purposes mentioned above."
Though the discussions with other religious leaders from the monotheistic family are expected to result in similar supportive statements, Tantaoui's declaration is the more significant as it demonstrates an openness at the top of Islamic scholars and institutions which is both unexpected and encouraging. More recently, the Grand Imam of Al Azhar also authorized the publication of a ground-breaking research on the Holy Quran's Code of 19 (.../alm.htm) which is said to offer the first scientific proof of the existence of the Almighty God and, as such, should go a long way to resolve notably the current Sunni-Shia and other intra-monotheistic conflicts. This global-impact project is expected to become a core institution of the above SLM Center which is planned to be located on the world's oldest known constantly inhabited ziggurat in the Mosul Vilayet's planned capital, Arbil (www.aemam.net).
For the time being, I know of no direct link to the Mosul Vilayet, if you're talking about the Israel valley in which Meggido is situated. "Jezreel" is mentioned apparently for the first time on the so-called "Israel stela" of the son of the Pharaoh Ramses II where we read: "Israel is laid waste, its seed is no more". However, further related insights might be gleaned from previously raised questions (.../a1.htm#questions) and the truly ground-breaking works of scholars like Jan Assmann ("Moses the Egyptian - The Memory of Egypt in Western Monotheism"), Israel Finkelstein & Neil Asher Silbermann ("The Bible Unearthed"), Ahmed Osman ("Moses Pharaoh of Egypt - The Mystery of Akhenaten Resolved"), Charles Pope("Ankh-em-ma'at (Living in Truth) The Gospel According to Egypt"), David Rohl ("A Test of Time"), William Theaux ("Akhnaton, Moses, Oedipus") and Barbara Thiering ("Jesus the Man").
Finally, if you're referring to current Israel's involvement in Iraqi matters, I'm left to either speculate or add one and one for my own private assessment. However, I might point to past census figures indicating the Mosul Vilayet to have had then a Sunni majority (82%), with significant Christian (8%), Shia (3%) and Jewish (2%) minorities (.../rebirth.htm#1920). To my mind, this indicates upcoming land-recovery claims and potential conflicts which reflect generation-old and newly created displacement wounds by Sunni and Shia Arabs, Kurds & Tukomens, Christian Assyrians, Yezidis and Jews in and outside of Iraq - not unlike the conditions currently experienced by Palestinians uprooted from their homeland.
According to population projections by the Palestinian Central Bureau of Statistics for July 1, 2007, the Palestinian Territory inhabitants numbered 4,016,416, with 2,517,047 in the West Bank and 1,499,369 in the Gaza Strip. As of March 31, 2005, UNRWA listed 687,542 refugees for the West Bank and 961,645 for Gaza. Based on the last Census of 1998, the total number of Palestinians throughout the world was then 8,041,569 of which, then, 910,510 lived in Israel, 1,857,872 in the West Bank, and 1,039,580 in Gaza (Le Monde Diplomatique, December 2001). According to an UNRWA Report of January 2007, "The number of Palestine refugees registered with UNRWA is now more than 4.3 million", with 722,302 living in the West Bank and 1,016,964 in the Gaza Strip (UNRWA, December 2006). Other UNRWA Reports (e.g. April 2007) highlight the enormous efforts made notably by Jordan, Lebanon and Syria, as well as by UNRWA and the European Union for alleviating the refugees' material and mental plight, and for assisting the Palestinian youth in their search for breaking out of vicious circles and becoming part of the overall solution.
Even though the above and other numbers may be discussed and seen in various lights, there appear striking parallels to migration trends which can be seen in the Assyrian and Jewish communities. In all three, those in the Diaspora has by now outnumbered those of the homeland (Jews 59% in 2006; Assyrians 70% in 2006; Palestinians 53% in 1988, now estimated at 60%). And at least in the case of the Assyrians - reportedly involving over 1'000'000 or about one third of the global Assyrian population - and the Palestinians, the pressure to leave the homeland and seek to build a better future abroad has accelerated dramatically in the last two years. As long as the root causes of these often painful emigrations are not properly addressed and eventually eliminated, i.e. as long as physical insecurity is rampant and, for the young in particular, as long as economic and social conditions are not there, or in sight, which offer realistic hope for a dignified and fulfilling life, the whole Middle East appears in a tailspin. However, the underlying mechanisms of this development are not seen to be limited to that area. In fact they seem to be comparable to what is shaping up for youth and societies in other, notably industrialized parts of the world. In Italy, for one, the related phenomena have become known under the title: "The €1000 Generation" (.../capitalism.htm#1000).
How then can this growing regional tailspin be broken, and what role could Israel play in this?
Now you're talking, these are the good questions! For us outsiders, whether we are friends or foes of Israel, first we may want to address the question of what lessons we've learned, from both the developments preceding, and from what happened since the creation of modern Israel by the United Nations, and what lessons our leaders have yet to translate into viable, mutually helpful policies.
In the wake of the Ottoman Empire breakup, not least Kemal Pacha Atatürk is understood to have felt the burden of history and to have assumed an ongoing responsibility for the many ethnic, cultural and religious communities which had made up the Empire. In an exemplary way that could then have been followed - and still could now serve as a source of inspiration - the Turkish National Pact of 28 January 1920 thus provided for essential minority rights to be strictly honored. Its article 2 specifies (.../a33c.htm#Pact):
"We accept that in the case of the three Sandjaks [Kars, Erdehan and Batoum] which united themselves by a general vote to the mother country when they first were free, recourse should again be had, if necessary, to a free popular vote." (J.C.HUREWITZ, The Middle East and North Africa in World Politics - United States Oil Policy in the Middle East, Yale University, London 1979, vol. 2, p.210)
Furthermore, the Lausanne Treaty of 24 July 1923, which is understood to be still binding on both Turkey and Greece, in its articles 37-45, provides for special protection and international guarantees concerning religious minorities in either country (.../lausannetreaty.htm#MINORITIES). However, according to the UN Secretariat's "Study on the Legal Validity of the Undertakings Concerning Minorities" of 1950 (.../a3a.htm#E/CN.4/367),
the United Nations Charter focused on and "recognized a new concept which did not appear in the Covenant of the League of Nations, the concept of human rights and non-discrimination. The protection of human rights is a substantial element in the protection of minorities. The obligations regarding the protection of minorities provided that minority groups should enjoy personal and civil liberties, in fact what has been termed human rights, and that they should not be subjected to discriminatory measures as compared with other elements of the population." "Consequently, might it not be said that the United Nations Charter, by adopting the concept of human rights, which to a large extent coincides with the idea of the protection of minorities, intended to substitute the former concept for the latter and thus implicitly abrogated the special obligations regarding the protection of minorities?"
The authors of said authoritative study answered themselves by saying: "The question might be answered in the negative ..." (op.cit, p.19). What's more, in the UN Working Group on Minorities, under the heading "Minorities Then, Now and Hence", it was pointed out on 30 August 1995 (.../a3b.htm#tensions):
"With the re-emergence of wide-spread identity problems in the form of ethnic, religious and linguistic tensions as telltale signs of inadequately organized or goverened, unstable and potentially explosive societies, effective and trust-worthy minority protection tools involving international guarantees are more than ever called for. The trend towards ever more diluted and ever less enforced rights must be reversed and not favored, as would be the case if minority status were extended to refugees, asylum seekers, frontaliers, migrant workers, etc."
Indeed, article 8 of the UN General Assembly's "Declaration on the Rights of Persons Belonging to National or Ethnic, Religious or Linguistic Minorities" of 18 December 1992 (U.N. Doc. A/47/49 (1993)) stipulates unmistakably:
"1. Nothing in the present Declaration shall prevent the fulfilment of international obligations of States in relation to persons belonging to minorities. In particular, States shall fulfil in good faith the obligations and commitments they have assumed under international treaties and agreements to which they are parties."
More importantly, the International Court of Justice, in its Advisory Opinion on the South African mandate of June 1950, expressed thelandmark opinion:
"These obligations represent the very essence of the sacred trust of civilization. Their raison d'être and original object remain. Since their fulfilment did not depend on the existence of the League of Nations, they could not be brought to an end merely because this supervisory organ [i.e. the Council of the League of Nations] ceased to exist. Nor could the right of the population to have the Territory administered in accordance with these rules depend thereon." (I.C.J. Reports 1950, p.133)
In light of all these authoritative sources, it would seem that, as indicated before, a properly prepared diplomatic Turkish initiative might successfully be based on Iraq's constitutive Declaration of 1932. For the co-guaranteeing signatories, this would have the additional advantage of already existing in international law and thus requiring no national ratifications which are often difficult to achieve. As such, it could also act to effectively blunt and even derail with diplomatic means some unhelpful and destablizing initiatives some ill-advised entities have been taking across the Turkish-Iraqi border and in other sensitive parts of the Mosul Vilayet. A follow-up Advisory Opinion by the International Court of Justice on Iraq, and the Mosul Vilayet in particular, could constitute the effective and mutually helpful political catalyst. It would also provide indispensable leadership impulses for successfully venturing beyond worn-out tracks. And, most importantly, it would give realistic hope and a vision to the youth of the region that other regional questions would finally and effectively be addressed with fresh eyes. This is the more so, as article 3 of the Lausanne Treaty stipulates that:
"The frontier between Turkey and Iraq shall be laid down in friendly arrangement to be concluded between Turkey and Great Britain within nine months.
In the event of no agreement being reached between the two Governments within the time mentioned, the dispute shall be referred to the Council of the League of Nations."
And while this latter clause was indeed activated and eventually lead to the current borderline between Turkey and Iraq, it did not give the Council of the League of Nations powers which, in international law, are regularly reserved to sovereign states, and which the League had not acquired from other sources. Accordingly and particularly, the international minority protection and private property guarantees and obligations incurred by Iraq in 1932 with regard to the Mosul Vilayet, are seen to continue to provide a basis not for eventual territorial ambitions but for legitimate interests in that area which - as I've outlined before - the Turkish Government may validly raise in such international fora as the International Court of Justice and other United Nations bodies.
Now, how could such a history-inspired and law-based course of action helpfully impact the developments regarding the Palestinians and Israel's position? First, by demonstrating to all those concerned that history isn't bunk, as Henry Ford reportedly said. And that our forefathers also had good ideas which may only now become ready to fruition - if only we'd be willing to seriously consider them and eventually allowed them to blossom. On this track it shouldn't be too difficult to imagine that history and even forgotten legal instruments can thus be applied fruitfully as a vehicle for raising the root-awareness and mobilizing the imagination and readiness to test the terrain outside the visual problem's apparent borders. There is this adjacent puzzle to illustrate the point, and I usually let people discover it for themselves in order to reap maximum satisfaction from solving it on their own. But here it may be best to bring it up with the solution. The puzzle's author and origin isn't known to me (in the event, please share your related information or comments). So here is the problem: connect all nine stars with four straight lines without ever lifting the pen from the paper. Here is the solution: Draw the first - diagonal - straight line from any corner to its opposite corner of the square which is outlined by the 9 stars, continue from that opposite corner towards either of the remaining corners but continue this second straight line beyond the limits of the square for a distance measuring half a square side, turn around at that point and draw the third straight line in such a way that it covers two of the remaining stars but, by a distance of half diagonal line, again ventures beyond the square, turn again around at that point and draw the fourth straight line towards the fourth corner and beyond, thus covering the remaining stars. And here is what I think may, with benefit to all, be retained from such exercises:
As in most daily problems, looking for a solution within the problem's apparent confines is unnecessarily limitative, confines one-self to worn-out tracks and may not get you anywhere. Freeing one-self of artificial limitations is often the first order of business for creative and helpful thinking and actions. And though it amounts to an intellectual quantum jump to dare venturing, in the given problem, beyond the square's limits, it is in this case at least the only way to solve the problem. Remembering that may often be helpful - as may be training one-self in this challenging art and eventually adopting this discerning mindset.
On this background - and with this perspective only - you may begin to understand and appreciate the Written Statement by the International Fellowship of Reconciliation to the UN Human Rights Commission "Proposed Conflict Resolution Pathways for Iraq" of 25 February 1994 (.../a3b.htm#E/CN.4/1994/NGO/48) from which we integrated, into the Mosul Vilayet Council's Solidarity Declaration of 16 October 2001 (.../a31.htm#SOLIDARITY), the following passage:
"Also, in the cases of the Christian, Shiite and Sunnite inhabitants of the Baghdad and the Basra vilayets, further developments are conceivable which seem worthy of these peoples' great cultural past. This might include interim solutions for Palestinians of all faiths who, in the event, may need complementary solutions and fallback positions. However, that road may be opened only by a deliberate - and sanctions-relevant - dissolution of existing structures into a federated state involving notably the Kingdom of Jordan."
Finally, how do you see your own future in relation to the Mosul Vilayet in particular?
I've come a long way and, from the peculiar points of view of many here and there, I may not have achieved much in this life, except perhaps to have brought forth ideas which were mostly out of sync or not to the liking of the powers that be. Assuming any of these ideas to have any current or future value at all, I thus may not even live to see much of a dent on anything to result from my labors. And if it will be decided otherwise, I intend to fulfil my end of the bargain and serve those who may choose to heed my advice, to see to it that everything is put on the rail and moving ... and that I will become superfluous as quickly as possible. Just as that medical professor Kauffmann who has found his credo inscribed in the aula of the University of Wuerzburg: "The supreme ideal of the dental profession should be to eliminate the necessity of its own existence."
To be continued (?)
Etiketler: english, iraq, mosul
0 Yorum 29 Ağustos 2007 |
Musul Vilayeti'nin Yeniden Doğuşu mu?
J. Anton Keller'la Söyleşi
(1. Bölüm)
Röportaj: Murat Sofuoğlu
Çeviren: A. Altay Ünaltay
Ekopolitik.org Türkiye ve tüm Orta-Doğu için hassas bir konuma sahip Kuzey Irak üzerine olan odaklanmasını Musul Vilayeti Konseyi’ni BM nezdinde temsil eden J. Anton Keller ile yaptığı röportajı ile sürdürüyor. İsviçreli bir hukukçu, diplomat ve arabulucu Keller dışarıdan bir gözlemci ve tecrübeli bir uzman kimliği ile Türkiye’nin Kuzey Irak ile olan rabıtasına hem hukuksal hem de sosyolojik bağlamda ışık tutuyor. Osmanlı Devleti’nin varisçisi olan Türkiye Cumhuriyeti için Kuzey Irak değil Musul Vilayeti olduğunu söyleyen ve Vilayet’in Irak’a 1926’da şartlı bir şekilde bağlandığını ve Türk devletinin Vilayet üzerinde uluslararası anlaşmalarca sabit meşru yasal haklara sahip olduğunu söyleyen Keller’a göre Türkiye sadece aktif bir diplomasi ile bile Kuzey Irak topografyasının taşlarını yerinden oynatabilir ve tüm dengeleri değiştirebilir. Keller’ın danışmanlığını ve temsilciliğini yaptığı Musul Vilayeti Konseyi Türk devletinin Kuzey Irak politikasının şekillenmesinde merkezi bir rol oynayabilir ve Türk devleti ile de işbirliği yapabilir. Keller sicili bozuk Kürt liderleri yerine Kuzey Irak sosyolojik realitelerini temsile daha layık liderlerin ve insanların Konsey’in bünyesinde bulunduğunu ifade ediyor.
Peki Türk milleti ve devleti Musul Vilayeti Konseyi’nin yükselen sesini duymaya ve kanayan yaralara parmak basmaya hazır mı? Veya son iki yüzyıllık tarihimizde defaten yaşadığımız gibi Kuzey Irak’ta da oldu-bittilere mi razı olacağız?
To read original English version click here
Ekopolitik(Murat Sofuoğlu): Musul Vilayet Konseyi nedir? Ve sizin onunla ilişkiniz nedir?
J. Anton Keller: Musul Vilayeti ve konseyinin oluşumu, gelişimi ve görünümü ile ilgilenen dışarıdan bir gözlemci ve danışman olarak, ayrıntılara girmeden önce kendimden bahsetmem daha uygun olacak. Ve baştan, burada ismi geçmeyen, ancak konuya katkıda bulunmuş herkesten, ayrıca kendilerine haksızlık ettiğime inanan diğerlerinden özür diliyorum. Şüphesiz bu benim niyetim değildir.
Kimileri şaka yollu bana kayıp davalar uzmanı ya da Edward de Bono usulü bir aykırı düşünür, çok şapkalı bir yönetim danışmanı falan derler. Muhtemelen bu benim Tahran ABD büyükelçilik rehine krizi, Falkland adaları krizi ve 1. Irak-Kuveyt Savaşı’ndaki paralel diplomasi faaliyetlerim nedeniyledir. Bundan kıymetli bir İsviçreli diplomatın ardından yazdığım anma yazımda bahsettim. 25 yıl boyunca “Good Offices Group of European Lawmakers” (Avrupalı Kanun Yapımcıları Good Offices Grup) adlı kuruluşun ve itibarlı bir kurum olan “International Committee for European Security and Co-operation”un (Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Uluslararası Komitesi) sekreteriydim. Ayrıca BM’de de daimi temsilciyim. Tüm bunlar Amerika ve Avrupa'dan, Yakındoğu'dan, İsviçre'den kanun yapımcılarıyla çalışmayı ve BM insan hakları komisyonu’nda getir-götür işlerine bakmayı kapsar. Ben bir İsviçre vatandaşıyım, şarabı Coca Cola'ya tercih ederim ve en son bildiğim kadarıyla 12 torunum var.
Eğer tipik bir aykırı düşünür diye bir şeyden sözedebilirsek, o kişi muhtemelen sırtını arkaya yaslayıp her şeyi yeniden düşünmeye, geçmişte neler olduğunu araştırma ve bunlara yoğunlaşmaya ve böylelikle eldeki konuda yarın ne olacağını kestirmeye alışkındır. Bu tecrübenin amacı, eldeki seçenekler ve onların sonuçlarını bulmak, böylece, siyasi, ekonomik ve sosyal sorumluluk makamlarını işgal eden karar alıcılara destektir. Böyle bir kişi kolayca değerlendirilemez, siyasi, dini ya da diğer yelpazede bir yere oturtulamaz. Tek bir konuyla, inançla ya da etnik grupla “evlenmemiş olmak” kimi insanları kararsız ve rahatsız bırakabilir. Belki de bu (Abdullah) Öcalan'ı geçenlerde ismimi ve eserimi karalamaya itmiştir; oysa onunla hiçbir ilişkim olmadı.
Kendi kültürel köklerinden gelen şekliyle otoriter bir lider olan Öcalan’ın belki de gerçekten bağımsız zihinler ve kişilerle tanışacak imkânı olmadı. Yine de tarih, bana hiç kimseyi baştan mahkûm etmemeyi ve herkese durumunu ispata kadar şüphe hakkını tanımayı öğretti, yani değişen koşullar ve kişisel evrimci gelişim herhangi birini sorunun bir parçası olmaktan çözümün parçası olamaya getirebilir. Eğer Mehmet Dülger’le de konuşursanız, o size ne söylediğimi anlatacaktır.
Birçok konuda çalışıyorum. Her şeye önce teorik olarak bakar; konuya eldeki tüm bilgi kaynaklarıyla yoğunlaşırım. Bir genel resim olarak: 1960’ta hepimiz Zürih Federal Teknoloji Enstitüsü’nde bir avuç mimarlık öğrencisiydik. Nubya çölündeki anıtların (yükselen) Assuan baraj gölü sularından kurtarılması planlarının hiçbirinden memnun değildik. Biz de Nil'i bir yan vadiye çevirip suyunu orada biriktirme projesiyle geldik. Sonuçta benim tezim Nil nehrinde optimum su yönetimi üzerineydi. Bunun için eğitimimi değiştirip buna hidroloji, su hukuku ve ekonomisiyle, hatta (projeye) gerekli Gabgaba kanalının kazılmasında nükleer bombaların barışçı kullanımı konusunu da dahil ettim. Dolayısıyla, diyebiliriz ki, geçen yıllar içinde tam bir “genelci” (“generalist”: her konuyla ilgilenen, uzman ya da “specialist”in tersi, ç.n.) oldum. Bu mekanizmayı, bu özel düşünüş yöntemini kullanarak problemlere yaklaşabilir ve kimsenin varlığını düşünmediği bağlantılar bulabilirim. Bu tarz düşünüş bazen alışılmadık ama pratik düşünceler doğurabilir, her ne kadar bunlar bazen içinde yaşadığımız zamanın verili gerçeklerine aykırı olup, daha uygun koşullar beklemek durumunda olsalar da.
Irak da bu tür baş ağrıtan problemlerden olup, belki de onun (çözüm) zamanı yaklaşıyor. Irak her zaman aklıma gelmeye devam ediyor, çünkü ilgilendiğim makropolitik gelişmelerin giderek önem kazanan bir parçası o. Ve ona Osmanlı devleti, Filistin ve İsrail hesaba katılmaksızın bakılamaz. Irak’a ilişkin çözüm esas referans kaynaklarının adapte edilmiş yeni terimleri içerisinde bulunamaz. Ortada 30 Mayıs 1932’den kalma şu temel Irak belgesi varken (ki genel bir çözümün anahtarı olabilir), bu belge 1992’ye dek Kürt araştırmacılarca dahi bilinmiyordu. Dahası, oradaki güçler, henüz tamamen tüketmedikleri değişik yolların varlığına daha yeni zihinlerini açmaya başladılar.
1991 sonlarındaki ilk Körfez Savaşı’ndan sonra, Irak’ın nasıl kurulduğunu okumaya başladım. Kısa sürede kuruluş yıllarından kalma çok ilginç bir belgenin varlığını keşfettim. Çözüm bir tarihi atlastan geldi; burada Musul Vilayeti özel bir birim olarak gösteriliyordu. Tecrübelerim bana Milletler Cemiyeti’nin, Irak krallığı kurulmadan önce bir hayli sosyal, ekonomik, kültürel ve diğer araştırmalar yaptırdığını söylüyordu. Onun Türkiye ile sınırını çizen bir belge olmalıydı. Bundan 1923 Lozan Anlaşması'nda bahsediliyordu ve bu o dönem güçleri arasında çekişmeli bir konu idi. Irak, Milletler Cemiyeti’nin ilk çocuğu olduğu için, Milletler Cemiyeti Musul Vilayeti’ni oluşturan toplulukların değişik taleplerini dikkatle incelemiş olmalıydı. Onların ihtiyaç ve meşru talepleri görmezden gelinemezdi.
Sonuçta, 16 Ocak 1992’ de BM kitaplığı tekrar açıldığında, 1 saat içinde aradığım o anahtar belgeyi buldum. Bu buluştan sonra giderek daha çok insan Musul Vilayeti kavramıyla ilgilenmeye başladı. İlgili formel çekinceler, uluslararası azınlık koruma maddeleri, ve özel mülk garantileri 30 mayıs 1932 tarihli Irak temel Deklarasyonu’na yazılmıştı. Hala uluslararası hukukta bu geçerlidir; ve bu deklarasyon Irak'la ilgili olarak anayasa ve kanunların üstünde bir bağlayıcılığa sahiptir. Bu benim için çok şeyin açıldığı bir an oldu. Ama konuyla ilgili diğerleri için de sıkıntılı bir an idi, çünkü bu uluslararası garantileri tanıyacak, inceleyecek ve uygulayacak olan güçler buna çok ve çeşitli dirençler gösterme temayülündeydi.
-***-
Şimdi sorularınıza gelelim. Musul vilayeti ve onun her zaman hor görülmüş sakinleri hakkında kişisel görüşümle başlayayım. Şimdi kuzey Irak denen yer Firavun Akhenaton, büyük İskender ve muhteşem Süleyman'lardan (Kanuni) beri dini, kültürel ve ekonomik bir kavşak noktasıdır. Tanrı’nın izniyle ve oradaki toplulukların, liderlerinin ve komşularının yoğun çalışması, idealleri ve kararlılıkları sayesinde Musul Vilayeti, Ortadoğu'nun etrafında tekrar şekillendirildiği çekirdek olacaktır; onun gelenekleri, işleri kolaylaştırıcı mirası ve nüfusunun ihtiyaç ve meşru beklentilerine uygundur bu. Yalnız burada Osmanlı devleti’nin yeniden canlanmasından bahsetmiyoruz, ama Musul vilayet liderlerinin hala açık yolları takip ederek (örneğin Osmanlı tapu kayıtları gibi) bu (Osmanlı) tecrübe(sin)den olduğunca ilham almalarını bekliyorum. Bu perspektifin kuvveden fiile dökülmesine hizmet için bir Musul Vilayet Konseyi oluşturmaya niyet edilmiştir. Konsey” üyeleri, bu vilayete hizmet ve parlak geçmişini yansıtan güvenli, istikrarlı ve genel faydaya hizmet eden bir merkez oluşturmakta tüm katkılarını yapacaklarına söz vermişlerdir.
Kısaca bu eldeki imkan ve sorunların daha geniş bir açılımıdır. Şimdi tüm Ortadoğu'da savaşlar yaşıyoruz. Çok bilgili bir meslektaşım olan Richard Anderegg buna “Osmanlı mirasını paylaşma kavgaları” demişti. Ben onların tarihin çok daha derinlerine giden güçlü köklerini tanımak istiyorum. Bence, kimse Diadoch'ların (“varisler”, Büyük İskender'in varisleri, ç.n.) savaşlarını, (Firavun) Akhenaton'un varislerinin taht kavgalarını bilmeden burada neler olup bittiğini tam kavrayamaz. Bu, tabii ki, çok daha geniş bir perspektiftir; zihnimizi ve gözlerimizi açmamızı gerektirir. Ama daha sonra göreceğimiz gibi, eğer şimdiki Ortadoğu kördüğümünü çözmekte ciddi isek, kıymetli olacaktır.
Ama şimdilik, daha yakın tarihle yetinelim. Daha önceki yazılarımda sözettiğim gibi –ve imkan oldukça buna defalarca geri döndüm- hala Osmanlının parçalanışından kalma açık yaralar vardır. Bunlara geçici tedavi yapıldı, ama hiçbir zaman iyileşmelerine fırsat verilmedi. Belki bunun sebebi yönetenlerin hiçbir zaman bölgenin problemlerine uzun vadeli çözümler arayacak imkan bulamamış olmalarıdır; (bunun için) halkının tarihini, kültürel özelliklerini, temel ihtiyaç ve meşru isteklerini yeterince değerlendirememişlerdir.
Bu bağlamda, belirtilmeli ki, Musul Vilayeti Konseyi’nin Ankara’da 15 Mayıs 1992’deki deklarasyonunu yenileyen 20 Ekim 1992’deki 3. Deklarasyonu’nda, Musul Vilayeti Konseyi’nin “Musul Vilayeti’nin yüksek idari organı olarak kurulduğu, burada tüm yerli Araplar, Ermeniler, Süryaniler, Kürtler ve Türkmenlerin, kendi liderlerince eşitçe temsil edilme hakları olduğu” tanınmıştır.
500 yıl önce İsviçre de bugünün Kuzey Irak’ına benzer bir haldeydi. Bizde de birbirine rakip ve diğerlerinden iyi bir fikir çıkacağına inanmayan güçler vardı. Herkes kral olmak istiyordu. İşbirliği, diğerlerini kendinin eşitleri kabul etme, iktidarı paylaşma kültürünün gelişip kök salması ve İsviçre'yi bugünkü haline getirmesi yüzlerce yıl sürdü. Gerçi kuzey Irak’ta bundan çok uzağız, ama bu örneğe işaret edebilir ve gerekirse bu hedefin gerçekleşmesini hızlandırmak isteyenlere yardım edebiliriz.
Bu noktadan bakıldığında (kesin olmasa da), anlaşılmaktadır ki, uluslararası toplumun Kürtlere bağımsızlık vermesi meseleye faydalı olmayacaktır. En başta bu tarihin verdiği dersleri dikkate almamak, bölgesel istikrar sağlamak yerine tam tersini yapıp, hem Kürtlere hem de onların dindaş ve komşularına büyük zarar getirecek bir iş yapmak demek olacaktır. Onların yaralarını iyileştirmek, kendilerine gelmek, özyönetim kurumlarını oluşturmak ve toprak anlaşmazlıklarını şiddete başvurmaksızın çözmek için, en az 1 kuşak geçirmeleri gerekiyor. Musul Vilayeti’nin yerleşik Arapları, Süryanileri, Türkmenleri ve Yezidileri gibi, onlar da (Kürtler), bu kurucu toplulukların arasındaki merkezkaç güçleri bertaraf etmenin, özerk bir yapı ve özerk bir halk olarak uluslararası toplum tarafından tanınmak için vazgeçilmez bir temel olduğunun pek farkında değiller. Ben bunu tüm Arap, Süryani, Kürt, Türkmen ve Yezidi dostlarıma söyledim: Bu temel problemleri çözmekte kendileri dışındakilere güvenmemeliler, ve bu noktada Musul Vilayeti de dışarıda kabul görecek olmakla birlikte, sahte demokrasiye değil, bilgili, katılımcı ve sorumlu vatandaşa dayanan gerçek özyönetime giden yolda tek konsept olarak düşünülmemelidir.
Musul Vilayeti Konseyi çatısının ileriye dönük kabul edilmiş tek politik çözüm olduğunu kabul edersek, Barzani ve Talabani gibi şimdiki liderler bu formüle ne kadar uygun? Onlar niye Musul Vilayet Konseyi'ni dikkate almayı kabul etsinler?
Musul Vilayeti Konseyi bugün gerçek bir güç değildir. Ama bugünün liderleri Victor Hugo'nun şu sözünü bilir: “Hiçbir ordu zamanı gelmiş bir fikre karşı koyamaz.” Yani Musul Vilayeti Konseyi fikir halinde ve oluşum halinde bir güç olarak tasvir edilebilir. Bu durum Saddam'ın onun üzerinde çok uzun zaman kararsız kalmasından ve o gittikten sonra da dışarıdan empoze edilen koşulların Musul Vilayet konseptini uygulamaya uygun olmaması nedeniyle ortaya çıktı. Yine de, koşullar hızla değişmekte ve yukarıdaki hayal günümüzün gerçeği olabilir. Bugünün liderlerinin çabaları konusunda yorumda bulunmak ve onlara medya kanalıyla istenmeyen tavsiyeler vermek istemiyorum. İnanıyorum ki, zor koşullar altında yapabildiklerinin en iyisini yapmaktalar ve şimdi kendi bildikleri nedenlerle kendi bildikleri yollarında gitmekteler. Onlar parti üyeleri; tabi ki bir şeyler imzalamak durumundalar. Ancak hepsi bu kadar.
Kürdistan Muhafazakar Partisi'ne ne diyorsunuz, o da Musul Vilayeti Konseyi ile bağlantılı mı?
Evet, sınırlı bağlamda; başta da söyledim, bir KMP bağlantısı var. Kürdistan Muhafazakar partisi üyeleri –tabii eğer buna parti derseniz- Musul Vilayeti Konseyi’nin oluşumunda önemli rol aldılar. Bence, birçok parti, sülaleler gibi ve her yana hakim aşiret yapısına bakarsanız, onlara siyasallaşmış aşiretler demek daha doğru olacak. En azından onlar Batılı usulde siyasi partiler değiller.
Siyasi aşiret terimi herhalde Irak'ın çoğu yeri için doğrudur. Yoksa sizce bu kuzey Irak'a mı özgü?
Irak’ın çoğu için geçerli diye anlıyorum. Yine de, eğer iznim varsa bir eleştiri yapayım, ve bu bizim Batılı başkentlerdekilere yönelik olacak; onlar sürekli kendilerini aldattılar. Benim Iraklı dostlarım için, hiç kimse bunu kişisel almasın, ama benim yargım asli tarihi gerçeklerden gücünü alıyor. Iraklılara demokratik süreç ve kurumlara alışmaları için çok imkan tanınmadı. Onlar daha çok yabancı liderleri etkilemeyi öğrendiler, bunun için de iyi İngilizce konuşmaları gerekiyordu. Kendi parti ya da statüleri adına demokratik kavramlarla ilişkili terimler ya da bir şekilde demokratik terimlere sahipler. Bu da onların bir şekilde demokratik partiler olarak tanınmalarını sağlıyor. Dahası, kimi Batılı liderlerimiz ve onların danışmanları da var, ki ben onlara “düz dünya çocukları” diyorum, onlar dünyanın düz olduğuna inanıp ona göre iş görüyorlar. Her Iraklı topluluk kendi değer yapısına odaklıdır. Ve onların liderleri ancak yeni anlamaya başlamışlardır ki, başka toplumların da kendilerininki kadar meşru hakları vardır ve kendi olayları anlayış biçimleri tek ve zorunlu geçerli olan değildir; ne kendileri ne de başkaları için. Yani bir çeşit cehaletler çatışması yaşıyoruz.
Cehalet, mütemadiyen kandırma yöntemiyle dış dünyadan saklanmaya çalışılır. Saddam’ın demir pençeleri hüküm sürdükçe, bu iç tüketime yaramış olabilir. 1991’de bazı Kürtler, kendilerini birçok açıdan ortada buldular. “Caş” (eşek) terimi o zaman yayıldı, - 12 yıl sonra Baasçılar benzer bir siyasi-sosyal aşağılanmaya uğradılar. Bu (terim) körükörüne emirleri uygulayan demekti. Saddam'la işbirliğine giden Kürt aşiret liderleri için kötü bir isimdi. Onlar eşekti, Saddam onları kandırmıştı. Kimileri buna siyasi fırsatçılık dedi. Ama bu birçok vakada kaçınılmaz bir fırsatçılıktı. Türkiye ile ticari ilişkileri vardı. İstanbul’da evleri, ticarethaneleri vardı. Surchi ailesinden bahsediyorum.
Onların bizim Batılı toplumumuz bağlamında siyasi tecrübeleri yoktu. Aralarında ve Saddam'a karşı güç ve zor ilişkileri vardı. Her zaman Kalaşnikoflar bu dengeleri değiştirebilirdi. Arka planları budur. 1991 ayaklanmasında, Kürtlerin bazıları kendilerini diğer Kürtlerce parmakla gösterilir halde buldular, Saddam'ın istek ve kaprislerinin uşağı olarak.
Aslında bu durumdan çıkmak istiyorlardı; bunun için Kalakin'de Kürdistan Muhafazakâr Partisi denen partiyi kurdular. 29 Nisan 1992’de adı Muhafazakar Parti olan bir aşiret örgütü kurdular. Suudi Arabistan'dan maddi-manevi destek aradılar. Anlaşmalar yapmak istediler. Tüm yapmak istedikleri içinde bulundukları, aşiretlerinin ve Irak'ın bulunduğu durumu değiştirmekti. Ama gerek zihnen gerek de siyaseten daha ileriye gitmek için donanımlı değillerdi. Batı düşüncesi konusunda tek tecrübesi ve temeli olan kişi Muhammed Sıddık idi. O bir yazar ve şairdir. Gerçi –kendi iddiasına göre- Baas üyesi değildi, ama Saddam döneminde önemli siyasi görevleri oldu: Tarım bakanlığı, Saddam'a danışmanlık, Dohuk valiliği, bunlar 1991’de Saddam'a karşı dönmeden önceydi. Şimdi de konseyimizin kurucu üyelerindendir. Ankara toplantılarında da vardı.
Mayıs 1992’deki bu Ankara toplantısı nasıl oldu?
Bir İngiliz ve sürgündeki bir Kürtle ben Irak'a ilk ziyaretimi yapıyordum. Ankara’da Muhafazakâr Parti aşiret liderleriyle aynı otelde kaldık, onlar da Suudi Arabistan'a gidiyorlardı. Hiçbirimiz diğerlerini tanımıyor, ne yaptığını bilmiyordu, buluşma planımız da yoktu. Şansa inanırsanız, şans eseri buluştuk. Biz Irak dışından, onlar içinden geliyordu. Ankara’da Cumhurbaşkanı Özal'ın kardeşi, maliye bakanıyla (Yusuf Bozkurt Özal, o dönem maliyeden sorumlu devlet bakanı idi, ç.n.) buluşmamız vardı. Onunla birkaç yıl önce birkaç OECD “mülteziminin” (“taxmen”, mizah: anlayışsız bürokrat anlamında, ç.n.) Orwell'ci şemalarına karşı omuz omuza mücadele vermiştik. Ayrıca sayın Mehmet Dülger’i de ziyaret ettim, onunla bir önceki yaz Crans-Montana'da (İsviçre, ç.n.) bir forumda karşılaşmıştık. Neyse Ankara'da bir turistik otelde buluştuk. Grubumuzdaki Kürt Serdar Rüstem Pişdar’dı; onunla 1 yıl öncesi Cenevre'deki BM bürosunda yaptığım bir insan hakları araştırmasında görüşmüştüm.
Türkiye’den mi?
Hayır Iraklı bir Kürt, İranlı kökleri de var. Pişdari aşiretinden ve bana aşiret reisi olduğunu söyledi.
Serdar Pişdari kuzey Irak’ta mı yaşıyor?
Hayır, hala Londra'dadır, sürgündür. Kendini temize çıkarmış ve Saddam'la ilişkisinin olmadığını söylemiştir. İmajını da yenilemeye çalıştı; BM platformunda flaş haber olmak, TV klibi yapmak istedi, böylece “önemini” topluluğuna göstermek istiyordu. Ona “bak” dedim, “böyle oyunlar oynayamam. Ama belki sana başka şekilde yardım edebilirim. Yani belgeler arama, araştırma, veri analizi, ilişkiler kurma vs. gibi. Bu, şov yapmaktan ve kendi toplumunu aldatmaktan daha faydalı olur.” Kabul etti ve bir miktar aşama kaydettik -mesela Occidental Oil adında bir şirketin ilgisini çekmeyi başardık. Gezilerimizin masraflarını onlar ödediler.
Petrol şirketi bizimle ilgiliydi, çünkü BM'den bir izin almıştık, kuzey Irak'ın zengin petrol kaynaklarını çıkartmanın teknik fizibilitesini yapacaktık.
Yani, bu şirket aslında BM ile mi ilişkili miydi?
Hayır, hayır. O sıra bu şirketin BM ile ilgisi yoktu. Onların gelip petrol araştırması yapmak konusunda ilgilerini çekmeye ve Kürtlere kendi petrollerini çıkarıp evlerini Saddam'dan bağımsız bir şekilde ısıtmalarını sağlama konusunda yardıma etmeye çalıştık. 1932 Irak Deklarasyonu’nun özel mülklerin korunmasıyla ilgili bölümünü bulduktan sonra ilgilerini çektik. Buradaki garantiler tam onların hayallerine uygundu – belki onlara daha ilginç olan Saddam'ın burnu dibinden petrol çıkarıp götürmekti. “Buna bir şans verelim” dediler, “eğer zaten keşfedilmiş petrol sahaları varsa buralardan belki petrolün akmasını sağlarız.” Hatta bir portatif rafineri bile getirilecekti. Olayların temeli bu.
Böylece üçümüz Ankara'ya geldik. Serdar, Occidental Petrol temsilcisi ve ben. Yiyip içip konuştuk. Onlara ne istediklerini sordum. Bağımsızlık istiyorlardı, Irak Kürdistanı'nı kuracaklardı.
Bunu hangisi dedi?
Ömer Surchi, bütün grubun lideri. Aynı zamanda Kürdistan Muhafazakâr Partisi’nin kurucusu ve başkanıydı.
Onları Ömer Surchi mi Ankara'ya getirdi?
Evet. Davetsiz gelmişlerdi, hatırladığım kadarıyla, kendi paralarıyla. Surchiler çok zengin bir aileydi.
Hala hayatta mıdır?
Evet, hayatta.
Ömer Surchi hala siyaseten aktif mi, yoksa çekildi mi?
Anladığım kadarıyla artık siyaseten aktif değil. O sıra yaptıklarını saygıyla karşılıyordum. Onun ve ailesinin genelde katkılarını her zaman sitayişle yadedeceğim. Yine de kabul etmeli ki, o bana, kişisel yetenekleri ne olursa olsun, bu liderlerin çoğunun kendi aşiret ortamları dışında iş görecek temel tecrübelerden yoksun olduklarını gösterdi. Ne yazık ki, bu konulardaki yetersizlik ve eksikleri onları, istemeseler de, başkalarının oyuncağı haline getiriyor. Belki birçoğunun, ne olup bittiğini iyi bilmekle beraber, Saddam'ın hükmü altında başka seçenekleri yoktu; diğerleri bilmiyor da olabilirler. Tabii bu onların tamamen kendi çıkarları merkezli düşünüp, genel fayda öncelikli amaçları olmadığı ihtimalini de devreden çıkartmıyor.
Birinci körfez harbinden sonra, Saddam'la ilişkileri nedeniyle Ömer'in hassas bir durumda olduğunu sanıyorum. Gerçi bu durumu atlattı ve Celal Talabani'yle faydalı anlaşmalar yaparak kendisine olan güvenilirliği bir miktar geri kazandı. Diğer bir “silah arkadaşı” ve ayaklanmanın lideri Muhammed Sıddık, Ömer'e yeni partinin örgütlenmesinde yardım etti.
Temelde bu kişiler 1. Körfez harbinden sonra Saddam'a karşı direnişi yönettiler, değil mi?
(Evet) O da onlardan biriydi, birkaç kişiydiler. Şimdi her biri bu işi ilk kendinin başlattığını söylüyor.
Sıddık mı Ömer Surchi mi?
M. Sıddık kilit kişi idi. Sonuçta o Saddam'ın Dohuk valisiydi. Hatırı sayılır şahsi riskler üstlenerek taraf değiştirdi ve böylece ayaklanmanın lideri olarak tanındı.
Ömer Surchi'nin bu ayaklanmadaki rolü neydi? Ayaklanmayı kim başlattı? Martin von Brunesen'in (Kürt politikası uzmanı) yazılarında dediğine göre, Kürt ayaklanması, daha sonra Musul Vilayeti Konseyi denen örgüte dahil olanlarca başlatılmıştır. Bu doğru mu?
Dediğim gibi, kimin ne zaman neyi yaptığını değerlendirecek ve herkesin nispi rolünü yargılayacak konumda değilim. Bu ancak ciddi ilmi araştırma ile yapılabilir, ve bu da barış, istikrar ve huzurun bölgeye gelmesine katkıda bulunursa, ancak bağımsız bir komisyonun nezaretinde yapılmalıdır. Herşey iyi gittiğinde herkes bundan pay çıkarır. Bense hiç kimseyi haketmediği şeylerle ödüllendirir duruma düşmek istemem. Bu çok hassas bir konu. Bu tartışma dışında olmak istiyorum. Tüm diyebileceğim, şundan eminim ki, birçok diğer Kürt aşiret ve sülalelerinde Surchi aşireti üyeleri ayaklanmanın öncüleri ve başarıya katkıda bulunanlar olarak biliniyorlar.
Muhammed Sıddık ve Musul Vilayeti Konseyi’nin diğer kurucuları hayatta mıdırlar?
Evet, General Aziz Reşid Akrawy hariç; 1999'da öldü. Sıddık şimdi Süleymaniye'de. Diğerleri şunlardır: Şeyh Salar el-Hafid, Tahir Gazi Fatih, Muhammed Mahmud Haruni, İbrahim Ali Malo, Hüseyin Muhammed Osman, Said, Mahmud Halife ve Müşir Hadi Ahmed; Müşir Hadi Ahmed (Kerkük'te) Siyan ve Mama Seni aşiretindendir. Bu aşiret arazisi Kerkük petrol yataklarının yarısını kapsar. Bu durum Ahmed’i Kerkük petrol ve arazilerinin paylaşımı konularında en önemli kişi haline getirmektedir.
Müşir Hadi Ahmed Arapları, Süryanileri, Kürtleri ve Türkmenleri Kerkük'te barıştırarak petrol-arazi sorunlarını çözebilir mi?
Musul Vilayeti Konseyi’nin diğer üyeleri gibi o da bu işle ilgilidir ve bir danışman olarak ben de hedeften gözümü ayırmıyor, aralıksız, kararlı ve inançlı şekilde bu konu ile ilgili çalışıyorum.
Petrol konusunda Müşir'in konumu nedir?
Aslında, tüm Iraklı azınlıklara uluslararası garantilerce tanınan (toprak ve petrol mülkleri ile ilgili) haklar kesinleşmedikçe ve fiiliyata geçmedikçe durumu belirsizdir. Ama Müşir o inançta ki, tüm Arap, Süryani, Kürt ve Türkmenlerin meşru menfaatleri, yukarıda sözünü ettiğim 30 Mayıs 1932 tarihli Irak deklarasyonu temelinde yürütülecek görüşmelerle sonuca bağlanabilir. Hatta bu Saddam iktidardayken bile yapılabilirdi. Ve bu şimdi, kimi karar alıcıların isteksizliği kırıldıktan sonra çok daha yapılabilirdir. Ben sadece Amerikalı değil, Iraklı, İngiliz, Fransız, Türk ve diğer uluslardan kişilerin Milletler Cemiyeti ile alakalı herhangi birşeyi tanımaktaki isteksizliklerinden bahsediyorum. Gerçi artık daha az dogmatik ve sonuç almaya yönelikler, ama hala, şunu diyecek kafa yapısına varamadılar: Pekala iyi fikirler hep bizdedir demekten vazgeçelim. Belki eski politikacı ve diplomatların hepsi de ahmak değildi, belki bize kimi enstrümanlar bıraktılar ve onları kullanabiliriz. Ve belki de Musul Vilayeti Konseyi bağlamında geliştirilen fikir ve hazırlıklar araştırılmaya ve denenmeye değer – Sadrettin Ağa Han'ın 1992'de Sorbonne'da bir konuşmasında söylediği gibi.
Diyelim ki, Türk hükümeti Milletler Cemiyeti belgelerinde geçen Irak'taki arazi ve petrol hakkı taleplerine olan ilgisini yeniledi; bu nasıl bir etki yaratır?
İlgili taraflardan olarak, Irak arazilerinin Türk tapu sahipleri, Irak Türkmen toplumu ve Türk hükümetinin, BM masasına çatışan toprak taleplerini 30 Mayıs 1932 Irak deklarasyonunun 14. maddesinde geçtiği şekilde uluslararası garantiler ışığında nasıl çözeriz gibi konuları getirme hakkı vardır. Yol BM Genel Kurulu'ndan geçer, burada 24. no.lu, 12 Şubat 1946 tarihli BM Genel Kurul kararının nasıl takip edileceği konusunda karar verilebilir.
Fiiliyatta Süryaniler sonunda ayağa kalkıp ABD kongresinden Iraklı dini ve diğer azınlıklarla ilgili hatırı sayılır destek koparmayı başardılar. Dolayısıyla artık şunu tahmin zor değil: Kısmen Türk desteğiyle şimdiki Amerikan hükümeti dahi BM'de konuyla ilgili bir inisiyatif başlatabilir. Ama Türk hükümeti bu konuda askeri güç destekli bir diplomasi başlatmayı da uygun bulabilir. Böyle de olsa, uluslararası hukukta şartlar hala bu garantilere ve mülkiyet haklarına dayanarak aynen uygulanabilir. Ve bu yollar kurucu grupların hepsi için uygulanabilir bir çözüm sunar; Türkmenler de dahil. Ülkeyi terkeden aileler için de mülkiyet haklarının sonunda tanınacağına dair yeni bir ümit olur. Olayların bu seyrinde yalnız petrol ihracı ortak rıza ile merkezi yönetimce yapılmalı, bu arada tüm toprak talebi çatışmaları 1932 Irak Kurucu Deklarasyonu ve Musul Vilayeti bağlamında ortaya çıkan anlaşmalar temelinde yapılacak görüşmelerle çözülmelidir.
Şu sıra Türk hükümeti Irak'la sınırını nasıl güvenli hale getireceği ve Türkmen soydaşlarının meşru haklarını nasıl koruyacağı ile ilgili seçenekleri inceliyor. 1932 Irak Deklarasyonu burada askeri çözümlere kayma ya da konuyu diplomatik kanallarla çözme konusunda etkili olur mu?
Türkiye’nin şanlı ve uzun bir tarihi var ve onun şimdiki politik, askeri ve diplomatik karar alıcılar kuşağının dışarıdan gelecek bir nasihatine ihtiyacı yok. Yani, eğer şimdiki Iraklı muhataplarından memnunsalar, ve bu şekilde elde ettikleri anlaşmalar Türk tarafı için yeterliyse, inanıyorum ki, Irak-Türk sınırını, Türkmenleri ve Kerkük'ün gelecekteki statüsünü ilgilendiren bugünkü problemler, Irak-Türk sınır bölgesinde 60 yıl önce kabul edilmiş politik limitlerin ötesine yapılacak askeri müdahaleler olmadan çözülebilir.
Öte yandan, Cumhurbaşkanı Demirel, 1926'da dışarıdan empoze edilmiş Irak-Türk sınırının yanlış olduğunu Türk Parlamentosu’nda deklare eden ilk lider değildi, sonuncu da olmayacaktır. Ve kimsenin 3 Mart 1995'te I.C.E.S.C'nin (Avrupa Güvenlik ve İşbirliği için Uluslararası Komite) BM insan hakları komisyonu'na sunduğu “Irak ve Musul Vilayeti’nde İnsan Haklarının Durumu” adlı bildiride kabul ettiklerini onaylamak için Türk davasını sahiplenmeye veya hükümetinden maaş almaya ihtiyacı yok:
“12 Şubat 1946'da kabul edilen 24.no.lu karar, bundan doğan uluslararası yükümlülükleri yerine getirecek güçler ve uluslararası hukuka göre Irak'ın hiçbir zaman tam hükümranlık kazanamadığı topraklar, özelde de Musul Vilayeti, ki Vilayet’in Irak'a bağlanması şartlı olup, bu bağ her zaman alınacak doğru, tarafsız ve geçici önlemler perspektifinde kaldırılabilir, geri alınabilir ve kendi halkının meşru çıkar ve talepleri ile uygulama alanı olan haklar ve BM şartlarının sağladığı çerçeveler içinde kayıtsız şartsız bir şekilde değiştirilebilir.”
Fakat şu daha sıkıntılı gerçeğe dikkat çekmek de tarafsız bir gözlemci için gereklidir: Bu bağımsız sivil değerlendirmeden mutlulukla faydalanan Türk hükümeti, o halde benzer sivil haberleşme kanallarını ve sivil sorun çözüm hizmetlerini de kabul etmek durumundadır. Bunların arasında başta geleni Musul Vilayeti Konseyi’nin masaya koyduklarıdır; onun üyeleri 15 Mayıs 1992 Deklarasyonu'nda:
“.. Türk hükümetini, Türkiye'nin “Kürt sorunu” konusunda iki tarafa da yararlı kalıcı bir çözüme ulaşmada ve erken bir ateşkesin temini konusunda Musul Vilayeti Konseyi’nin sağladığı iyiniyetli imkânlardan faydalanmaya davet ederler.”
Bu şartlar altında, Musul Vilayeti Konseyi’nin bir araştırmacısı ve danışmanı olarak, olmak istediğim kadar emin değilim ki, 1932 Irak Deklarasyonu değişik güçlerce yeterince iyi niyetle kullanılmış olsun. Dahası belki de deklarasyon paralel diplomasiye bir şans verildiğinde gereksiz olacak askeri harekatları meşrulaştırma bakımından da kullanılmış olabilir.
Sizin, kimi gayretli hükümet yetkililerinin özel gündemleriyle “seçmece”(cherry-pick) hareket etmeleri, gelecek vadeden bir fikrin sahiplerine yeterince danışamama ve böylece hem Türkiye, hem de Irak ve tüm Ortadoğu için tarihi bir fırsatı kaçırmaya neden olabilecekleri konusundaki endişenizi anlıyorum. Böyle bir siyasi bozgunu önlemek için teklifiniz nedir?
Belki de konuya az önce koyduğunuz perspektifte bakılmalı, sadece ilgili bakanlıklar değil, mukabil parlamento kurumları bağlamında da sorun ele alınmalıdır.
Türk hükümeti sonunda böyle “seçmece” bir hareketin ötesine gitmek isterse hangi yabancı ülke BM'de sürdürülecek inisiyatifler bakımından en uygundur?
Rusya; eğer satrancı ve diplomatik ilişki üçgenlerini iyi oynamayı ve sonuçta siyasal katalizatörlerden ve paralel diplomasiden iyi faydalanmayı beceriyorsanız. Bu uzun ince bir yoldur.
Ve Fransa, çünkü onun da Musul Vilayeti’nde tekrar canlandırılacak tarihi kökleri var. Dahası onun Türkiye'yi ilgilendiren kilit AB meselelerinde en güçlü lider olacağı görülüyor. Avrupa'nın Irak'taki stratejik petrol rezervlerine erişiminin sağlanması konusunda başarılı bir Türk-Fransız işbirliği muhtemelen Türkiye'nin AB ile ilgili gelecekteki her meselesi üzerinde mucizeler yaratacaktır. Aslında AB de bu haliyle varlığını sürdüremeyebilir; daha uygun bir yapıyla değiştirilebilir.1991'de (Fransız ve Çek) cumhurbaşkanları Mitterrand ve Havel tarafından önerilen Avrupa Konfederasyonu gibi.
Şimdi, kimdi hatırlamıyorum, 1994'te Bilkent Üniversitesi'nde hükümet danışmanı da olan bir profesörle konuşmuştum. Bana “onlar (Türk makamları) bu Musul meselesine girmek istemezler, çünkü bu mesele duygusal açıdan çok sıcak ve hala sıcaklık üretiyor” demişti; “bu bize karşı Arap şüphe ve (düşmanlık)duygularını harekete geçirir.” Sanırım durum o zamandan beri biraz değişti. Riske girmemek için sorun çözmemek mantığı artık başka bir bakışla incelenebilir. Irak'ta gün be gün kötüleşen durumla, ve körlerin dahi gözüne giren bulaşıcı etkileriyle, birçok Arap liderinin öncelikli endişeleri ciddi şekilde değişti. Artık Araplar, Irak'taki toplumsal istikrarı sağlayacak herhangi ciddi bir inisiyatifi memnuniyetle karşılar görünüyorlar.
Şu atasözünü bilirsiniz: “Eğer sen kendini bir çukurun içinde bulmuşsan kazmayı durdurma zamanın geldi.” Oysa bugünün Irak'ında birçok güç delicesine ve cehennem hızında kazmaya devam ediyorlar. Ve işgal kuvvetlerinin sorumluları da bundan hariç değil. Onlar hala kendilerini uygun çözümler ve yollar konusunda dogmatik yargılardan kurtarabilmiş değiller. En açık ve net seçeneklerden biri, problemin tarihsel köklerine bakmak ve bunun ışığında nihai hedefleri ve çıkış yollarını tanımlamaktır.
Yani demek istediğim, eğer Türk hükümeti diplomatik yolları kullanmakta kararlı olur ve toplumların kendi tarihsel köklerinden aldıkları ruh doğrultusunda giderse, o zaman Musul Vilayetiyle iyi ilişkiler kurmak için her şansı kullanmalıdır. Ve böylece kendini korkunç istikrarsız bir bölgede istikrar sağlayıcı bir güç olarak sunabilir. Bu benim için acaba türü bir soru değildir, kesindir; çünkü bu eşyanın tabiatına uygun olandır; doğan güneşin yükselmesi gibi.
Bu bağlamda ve 1994'te BM insan hakları komisyonu'na sunulan “Irak için çatışma çözüm yolları önerileri” adlı raporda tarif edildiği gibi, belki Haşimi ailesi Irak'ta kurtarıcı bir rol üstlenebilir. O sıralar çölde söylendiği gibi, patika yol etrafında birçok seçenek vardır; bunların biri de birleşik bir Irak-Ürdün krallığıdır. Buna şimdiki güçler muvafakat eder mi, bunu göreceğiz. Ama daha bu noktaya gelmedik.
Aynı şekilde, 1932 Irak Deklarasyonu da bir yol sunuyor. Burada Musul Vilayeti ortak paydadır. Konu BM Genel Kurulu'na getirilmeli, burada uluslararası azınlık hukuku ve mülkiyet garantileri, şimdiki kördüğümün çözülmesi için kilit araçlar olarak tanınmalıdır. Uluslararası Adalet Divanı'na çağrı yapılarak bu konuda tavsiye niteliğinde bir karar alması talep edilebilir. Bu noktada ilgilenilecek temel sorunlar şunlar olacaktır: Bu hak ve yükümlülükler nasıl izlenecektir? Nasıl yerine getirilecektir? Nasıl hayata geçirilecektir? Ve kim tarafından? BM Güvenlik Konseyi'nce mi, Genel Kurul'un kendisince mi, BM Yedd-i emin Konseyi'nce mi yoksa başka bir BM organınca mı?
Bunlar BM düzeyinde muhtemel eylemler için eylem ortakları arasında konuşulması gereken meselelerdir. Bir kez Genel Kurul'a ilgili kararları aldırdınız mı, Türkiye perde arkasındaki asıl aktör olabilir, hatta perde önünde de olabilir. Bundan önce Türkiye, Rusya Fransa ya da bir başkası olsun, bu eylem planı için kendi ortaklarını seçmek isteyebilir. Belki Türkiye Genel Kurul ya da Güvenlik Konseyi içinde ve dışında gerekli istişareleri yaptıktan ve uygun hazırlıkları tamamladıktan sonra tek başına harekete geçmeyi de tercih edebilir.
Peki ya Barzani ve Talabani? Türkiye dediğiniz gibi bir kampanya başlatırsa onlar ne yapacak? Tahminleriniz nedir?
Söylediğim gibi, Türk hükümeti, ve dışişleri bakanlığındaki kişiler bilgili ve Türk toplumunu oluşturan değişik kesimlerle (Kürtler kastediliyor, ç.n.) uzun tecrübelere sahip insanlardır. Dolayısıyla onlar Talabani ve Barzani gibi kişilerle nasıl uğraşılacağını bilirler, velev ki bu sonuncular şimdi ve şimdilik yabancı bir ülkede iktidar gömleğini giymiş olsunlar.
Onlar da Türkiye'nin Kuzey Irak kampanyasına dahil edilecekler mi?
Bakınız! 1992'de Ankara'daydım ve Talabani'nin bürosunda bir toplantım vardı. Irak'ın şimdiki başbakan yardımcısı Behram (Behram Salih, ç.n.) danışmandı ve Talabani de toplantıda vardı. Musul Vilayet Şurası kurucularından Şeyh Salar el-Hafid de vardı. Talabani'ye Musul Vilayet Şurası'nı destekleyip desteklemeyeceği soruldu.
İlk tepkisi “tamam. Bu fikir sizden çok önce benim aklıma gelmişti” oldu. Ben de, “tamam, bana belgeleri gösterin. Hatta bana yalnız 'Musul Vilayeti' ibaresini gösterin” dedim. Çok açık ve tipik bir Kürt tepkisi verdi: “Ohoo, ben bu fikre senden önce ulaşmıştım.” Herkes diğerinden önde olmak istiyor. Bu normal bir insani tepki. Kötü tarafı ise, en azından dışarıda, bu baskın Kürt davranışının onlara sadece hoş olmayan bir ün kazandırması değil, dahası, güvenilir ortaklar olarak kabul edilmekte onları hep sıkıntıya sokmasıdır. Her halükarda alçakgönüllülük onların karakteri değildir. Orada herkes bir fikri ilk kendinin bulduğunu iddia eder. Kimi garip, ama insani nedenlerle, Kürtler özellikle başka bir Kürdün iyi bir fikrini kabul etmekte zorlanırlar, bunu kendilerine zül sayarlar.
İkinci olarak Talabani, “eğer bu fikri destekleyecek bir hükümetimiz olursa” dedi, durdu ve devam etti, “yok hayır, başka hükümete ihtiyacım yok, Türk hükümeti yeter” dedi. Sonra da “Türk hükümetine de ihtiyacım yok, bunu destekleyecek birkaç Türk generali yeter” dedi ve on parmağını yemin eder gibi masaya koydu: Bu Allah'a ve çocuklarımın başı üzerine yemin ederim manasında bir davranış.
Talabani bunun başarıya giden yol olduğuna emindi. Emindi ve, eminim ki, ne dediğini biliyordu, ve 13 yıl sonra da aynı görüştedir. Onun üst düzey bir arkadaşı ... ismini hatırlayamadım...
Kosrat? (Kosrat Resul, ya da Kazzaz ç.n.)
Evet Kosrat da, tamamen bu kanaatteydi.
Hangi kanaat?
O Musul Vilayeti projesi konusunu destekliyordu. Hem 2002, hem de 2004'te Irak'ı ziyaretimde Kosrat bana, neden bir konferans toplamadığımı sordu. 2004'te Bağdat, Basra ve Musul Vilayetleri için uzlaşma kararları hazırlamıştım; ve özellikle de bu uzlaşma konferansı için gelmiştim. Kosrat sıkı güvenlik önlemleri teklif etti ve Barzani'nin partisinden de aynı teklifi aldım. Davetleri yaptık ve iyi bir konferans çatısı kurmuştuk ki, konferansı BM çalıverdi. Aynı gündem ve aynı katılımcılarla, ama Konsey olmadan. Belki de bu yüzden konferans görünürde bir şey başaramadı.
Kosrat konferansa ciddi destek verdi mi?
Evet. Ve ona güveniyorum, gerçi Müşir, Haruni ve Konsey’in diğer üyeleri gibi o da İngilizce bilmiyordu. Ama tüm tarafların imzalarını aldık. Belki bunu söylememeliydim, ama bu kültürü az çok tanıyorsunuzdur. Birçok başkaları gibi, onlar da ikna edilebilirler, daha derin kavrayışlara sevkedilebilirler. Ve bunun için para da şart değildir. Başka birçok yolla onları ikna edebilirsiniz. Saddam işkence sopasını da siyasi havuç ikramını da kullandı. Diğerleri ise –ikna için- kötüleme, dedikodu ve bencilliklere oynadılar. Karşılıklı methiyeler de faydalı olabilir. Ve bu işe ister kol kapma, rüşvet, suiistimal, ya da sadece ikna deyin, bu o kadar da önemli değil.
Temelde, birine reddedemeyeceği bir teklif yaparsanız -mesela bu teklif, teklif edilenin şimdiki ve görünürdeki uzun vadeli meşru çıkarlarına doğru ve gerçek bir katkı yapıyorsa- bu teklifi reddetmek normal değildir. Ve eminim ki, Musul Vilayeti projesini imzalamış tüm bu Arap, Süryani, Kürt, Türkmen ve Yezidi toplumları ve parti liderleri, şartlar buna engel olmaktan çıkıp kolaylaştırıcı olduğu anda kararlarını izlemek ve geçerli kılmaktan mutlu olacaklardır; özellikle de, eğer bu karar kesin ve sağlam tarihi temellere dayanıyorsa. Uluslararası hukukta da köklerinin olması ve Musul Vilayeti'ni oluşturan toplumlara da çekici gelmesi işin cabasıdır. Bu nedenle ben onlara işin başında, bağımsız Kürdistan istediklerini söylediklerinde dedim ki, “bakın, bende bir şey var ki, o şey sizin toplumunuzu bahsettiğiniz yol için hazırlayabilir ve belki 10 kuşak sonra sizi oraya ulaştırabilir. Ama eğer bu yolda gitmekte ciddiyseniz, size bugün için Musul Vilayeti adında pratik bir model öneriyorum, tabii şu olmazsa olmaz tavsiyeyle birlikte: Asla Kürdistan ve bağımsızlık kelimelerini kullanmayın. Bunlar politik tabular. Bunları unutun, yazı ve konuşmalarınızdan çıkarın!”
İyi tavsiye.
Onlar “evet bunu istiyoruz” dediler. Ama ben onları temkine davet ettim: “Yalnız şimdi evet yarın hayır demenizi istemiyorum.”
Bu siyasal atmosferde “hakiki” kelimesi anlamını kaybediyor.
Kimin parti adında “hakiki” geçiyor ki? Kürdistan Demokratik Partisi hakikaten demokratik değil. Birçok diğerleri gibi o da bir siyasal aşiret. Yapıları sosyal ve etnik açıdan aşiret, sorumluluk ve iktidar ilişkileri de öyle. Ama onlar, daha da kötüsü hakiki bir etniksel aşiretin hakiki liderinin omuzlarına yüklü sıkıntılara ve toplumsal sınırlamalara da sahip olmayan siyasal aşiretler.
Temelde diyorsunuz ki, eğer Türk Hükümeti Musul Vilayeti projesini aktif araştırmaya başlar ve sonuçta uluslararası arenada tartışmaya açarsa Barzani, Talabani ve diğer Kürt liderleri olarak tanımlanan kişiler bu politik kampanyayı takip edecekler?
Hiç şüphem yok. Saddam bunu keşfedip acımasızca sömürdü. Bunu biz keşfetmedik. Saddam bunu biliyordu. Hala öyle bir zihin halindeler ki, şartlar uygunsa herhangi bir belgede imza için boş bırakılan yeri derhal imzalayabilirler; bu kadar basit. Yeter ki gösterilen şey ikna edici olsun, gerçekleşebilir olsun, çekici olsun ve beklenir kalıcı faydalar sağlayabilsin, o zaman kabul edeceklerine güvenebilirsiniz!
Ben gerçek güç ve fayda paylaşımı ve kalıcı anlaşma konusunda sıkı şartları olan bir şema çizdim; bu plan iç istikrar ve dini uyumluluğu da bölgede yaygınlaştırıyordu. Onlara sadece birbirlerini Kürt olarak değil, Arap, Süryani, Türkmen ve Yezidi olarak da aynı güç seviyesinde kardeşler olarak tanımaları gerektiğini söyledim. Kimse bunu tartışmadı, herkes başını salladı. Böylece Konsey’i bu toplumların en yüksek temsil organı olarak kurduk, 350 üyesi birbirine eşit idi. Bizim yapımız içinde yolu bloke eden bütün kaplanların boyları kesildi ve diğerleri ile aynı seviyeye indirildi; Barzani ve Talabani kendilerini Musul Vilayet Konseyi’nin diğer doğal(ex-officio) üyelerinden ne daha çok ne daha az temsil edilir halde buldular. O sıra onlar sırasıyla KYB ve KDP liderleri idiler. Böylece onlar ve onların halefleri de kendi örgütlerinin usulüne uygun seçilmiş temsilcileri olarak aynı ve özdeş Konsey hak ve yükümlülükleriyle birlikte eşitler içinde eşitler olacaklardı.
Bu arada Barzani ve Talabani kan (politik güç) kokusu aldılar. Bu nedenle şimdi onları razı edip el sıkıştırmak daha zor. Talabani'nin ne tilki olduğu bilinir, ama yine de onunla iş yapabilirsiniz. Barzani ise nispeten daha az uysaldır. Barzani'yle el sıkışırsanız, kiminle iş yaptığınızı iyi bilirsiniz. Aslında o (yalnızca) babasının oğludur. Nokta. Yani bu manada onunla iş yapmak daha zordur. Amerika'ya her gittiğinde Musul Vilayet Konseyi konusunu ve Amerikan hükümetinin Musul Vilayeti projesi ile ilgili ne düşündüğünü sorduğu söylenir. Ve o(Barzani) genelde cahil ve dünyayı düz zanneden ve partileri neyi buyurursa ona göre hareket eden politikacılarla buluştuğundan hiçbir zaman Amerika'dan hayati gördüğü yeşil ışığı alamadı. O bana her zaman başkalarının ona ne yapacağını söylemesini bekler göründü. Gerçi Mustafa Barzani'nin oğlu ama, bu efsanevi kişiliğin tarihi boyutları onda yok gibi gözüküyor. Ama yine de yanılıyor olabilirim ve eğer böyleyse buna hiç üzülmem. Ve bu eğer ortaya çıkarsa memnuniyetle de yanılgımı kabul ederim.
(Devam edecek)
ADAM Sosyal Bilimler Araştırma Merkezi
http://www.ekopolitik.org/public/news.aspx?id=979&pid=905 2 Yorum |
J. Anton Keller'la Söyleşi
(1. Bölüm)
Röportaj: Murat Sofuoğlu
Çeviren: A. Altay Ünaltay
Ekopolitik.org Türkiye ve tüm Orta-Doğu için hassas bir konuma sahip Kuzey Irak üzerine olan odaklanmasını Musul Vilayeti Konseyi’ni BM nezdinde temsil eden J. Anton Keller ile yaptığı röportajı ile sürdürüyor. İsviçreli bir hukukçu, diplomat ve arabulucu Keller dışarıdan bir gözlemci ve tecrübeli bir uzman kimliği ile Türkiye’nin Kuzey Irak ile olan rabıtasına hem hukuksal hem de sosyolojik bağlamda ışık tutuyor. Osmanlı Devleti’nin varisçisi olan Türkiye Cumhuriyeti için Kuzey Irak değil Musul Vilayeti olduğunu söyleyen ve Vilayet’in Irak’a 1926’da şartlı bir şekilde bağlandığını ve Türk devletinin Vilayet üzerinde uluslararası anlaşmalarca sabit meşru yasal haklara sahip olduğunu söyleyen Keller’a göre Türkiye sadece aktif bir diplomasi ile bile Kuzey Irak topografyasının taşlarını yerinden oynatabilir ve tüm dengeleri değiştirebilir. Keller’ın danışmanlığını ve temsilciliğini yaptığı Musul Vilayeti Konseyi Türk devletinin Kuzey Irak politikasının şekillenmesinde merkezi bir rol oynayabilir ve Türk devleti ile de işbirliği yapabilir. Keller sicili bozuk Kürt liderleri yerine Kuzey Irak sosyolojik realitelerini temsile daha layık liderlerin ve insanların Konsey’in bünyesinde bulunduğunu ifade ediyor.
Peki Türk milleti ve devleti Musul Vilayeti Konseyi’nin yükselen sesini duymaya ve kanayan yaralara parmak basmaya hazır mı? Veya son iki yüzyıllık tarihimizde defaten yaşadığımız gibi Kuzey Irak’ta da oldu-bittilere mi razı olacağız?
To read original English version click here
Ekopolitik(Murat Sofuoğlu): Musul Vilayet Konseyi nedir? Ve sizin onunla ilişkiniz nedir?
J. Anton Keller: Musul Vilayeti ve konseyinin oluşumu, gelişimi ve görünümü ile ilgilenen dışarıdan bir gözlemci ve danışman olarak, ayrıntılara girmeden önce kendimden bahsetmem daha uygun olacak. Ve baştan, burada ismi geçmeyen, ancak konuya katkıda bulunmuş herkesten, ayrıca kendilerine haksızlık ettiğime inanan diğerlerinden özür diliyorum. Şüphesiz bu benim niyetim değildir.
Kimileri şaka yollu bana kayıp davalar uzmanı ya da Edward de Bono usulü bir aykırı düşünür, çok şapkalı bir yönetim danışmanı falan derler. Muhtemelen bu benim Tahran ABD büyükelçilik rehine krizi, Falkland adaları krizi ve 1. Irak-Kuveyt Savaşı’ndaki paralel diplomasi faaliyetlerim nedeniyledir. Bundan kıymetli bir İsviçreli diplomatın ardından yazdığım anma yazımda bahsettim. 25 yıl boyunca “Good Offices Group of European Lawmakers” (Avrupalı Kanun Yapımcıları Good Offices Grup) adlı kuruluşun ve itibarlı bir kurum olan “International Committee for European Security and Co-operation”un (Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Uluslararası Komitesi) sekreteriydim. Ayrıca BM’de de daimi temsilciyim. Tüm bunlar Amerika ve Avrupa'dan, Yakındoğu'dan, İsviçre'den kanun yapımcılarıyla çalışmayı ve BM insan hakları komisyonu’nda getir-götür işlerine bakmayı kapsar. Ben bir İsviçre vatandaşıyım, şarabı Coca Cola'ya tercih ederim ve en son bildiğim kadarıyla 12 torunum var.
Eğer tipik bir aykırı düşünür diye bir şeyden sözedebilirsek, o kişi muhtemelen sırtını arkaya yaslayıp her şeyi yeniden düşünmeye, geçmişte neler olduğunu araştırma ve bunlara yoğunlaşmaya ve böylelikle eldeki konuda yarın ne olacağını kestirmeye alışkındır. Bu tecrübenin amacı, eldeki seçenekler ve onların sonuçlarını bulmak, böylece, siyasi, ekonomik ve sosyal sorumluluk makamlarını işgal eden karar alıcılara destektir. Böyle bir kişi kolayca değerlendirilemez, siyasi, dini ya da diğer yelpazede bir yere oturtulamaz. Tek bir konuyla, inançla ya da etnik grupla “evlenmemiş olmak” kimi insanları kararsız ve rahatsız bırakabilir. Belki de bu (Abdullah) Öcalan'ı geçenlerde ismimi ve eserimi karalamaya itmiştir; oysa onunla hiçbir ilişkim olmadı.
Kendi kültürel köklerinden gelen şekliyle otoriter bir lider olan Öcalan’ın belki de gerçekten bağımsız zihinler ve kişilerle tanışacak imkânı olmadı. Yine de tarih, bana hiç kimseyi baştan mahkûm etmemeyi ve herkese durumunu ispata kadar şüphe hakkını tanımayı öğretti, yani değişen koşullar ve kişisel evrimci gelişim herhangi birini sorunun bir parçası olmaktan çözümün parçası olamaya getirebilir. Eğer Mehmet Dülger’le de konuşursanız, o size ne söylediğimi anlatacaktır.
Birçok konuda çalışıyorum. Her şeye önce teorik olarak bakar; konuya eldeki tüm bilgi kaynaklarıyla yoğunlaşırım. Bir genel resim olarak: 1960’ta hepimiz Zürih Federal Teknoloji Enstitüsü’nde bir avuç mimarlık öğrencisiydik. Nubya çölündeki anıtların (yükselen) Assuan baraj gölü sularından kurtarılması planlarının hiçbirinden memnun değildik. Biz de Nil'i bir yan vadiye çevirip suyunu orada biriktirme projesiyle geldik. Sonuçta benim tezim Nil nehrinde optimum su yönetimi üzerineydi. Bunun için eğitimimi değiştirip buna hidroloji, su hukuku ve ekonomisiyle, hatta (projeye) gerekli Gabgaba kanalının kazılmasında nükleer bombaların barışçı kullanımı konusunu da dahil ettim. Dolayısıyla, diyebiliriz ki, geçen yıllar içinde tam bir “genelci” (“generalist”: her konuyla ilgilenen, uzman ya da “specialist”in tersi, ç.n.) oldum. Bu mekanizmayı, bu özel düşünüş yöntemini kullanarak problemlere yaklaşabilir ve kimsenin varlığını düşünmediği bağlantılar bulabilirim. Bu tarz düşünüş bazen alışılmadık ama pratik düşünceler doğurabilir, her ne kadar bunlar bazen içinde yaşadığımız zamanın verili gerçeklerine aykırı olup, daha uygun koşullar beklemek durumunda olsalar da.
Irak da bu tür baş ağrıtan problemlerden olup, belki de onun (çözüm) zamanı yaklaşıyor. Irak her zaman aklıma gelmeye devam ediyor, çünkü ilgilendiğim makropolitik gelişmelerin giderek önem kazanan bir parçası o. Ve ona Osmanlı devleti, Filistin ve İsrail hesaba katılmaksızın bakılamaz. Irak’a ilişkin çözüm esas referans kaynaklarının adapte edilmiş yeni terimleri içerisinde bulunamaz. Ortada 30 Mayıs 1932’den kalma şu temel Irak belgesi varken (ki genel bir çözümün anahtarı olabilir), bu belge 1992’ye dek Kürt araştırmacılarca dahi bilinmiyordu. Dahası, oradaki güçler, henüz tamamen tüketmedikleri değişik yolların varlığına daha yeni zihinlerini açmaya başladılar.
1991 sonlarındaki ilk Körfez Savaşı’ndan sonra, Irak’ın nasıl kurulduğunu okumaya başladım. Kısa sürede kuruluş yıllarından kalma çok ilginç bir belgenin varlığını keşfettim. Çözüm bir tarihi atlastan geldi; burada Musul Vilayeti özel bir birim olarak gösteriliyordu. Tecrübelerim bana Milletler Cemiyeti’nin, Irak krallığı kurulmadan önce bir hayli sosyal, ekonomik, kültürel ve diğer araştırmalar yaptırdığını söylüyordu. Onun Türkiye ile sınırını çizen bir belge olmalıydı. Bundan 1923 Lozan Anlaşması'nda bahsediliyordu ve bu o dönem güçleri arasında çekişmeli bir konu idi. Irak, Milletler Cemiyeti’nin ilk çocuğu olduğu için, Milletler Cemiyeti Musul Vilayeti’ni oluşturan toplulukların değişik taleplerini dikkatle incelemiş olmalıydı. Onların ihtiyaç ve meşru talepleri görmezden gelinemezdi.
Sonuçta, 16 Ocak 1992’ de BM kitaplığı tekrar açıldığında, 1 saat içinde aradığım o anahtar belgeyi buldum. Bu buluştan sonra giderek daha çok insan Musul Vilayeti kavramıyla ilgilenmeye başladı. İlgili formel çekinceler, uluslararası azınlık koruma maddeleri, ve özel mülk garantileri 30 mayıs 1932 tarihli Irak temel Deklarasyonu’na yazılmıştı. Hala uluslararası hukukta bu geçerlidir; ve bu deklarasyon Irak'la ilgili olarak anayasa ve kanunların üstünde bir bağlayıcılığa sahiptir. Bu benim için çok şeyin açıldığı bir an oldu. Ama konuyla ilgili diğerleri için de sıkıntılı bir an idi, çünkü bu uluslararası garantileri tanıyacak, inceleyecek ve uygulayacak olan güçler buna çok ve çeşitli dirençler gösterme temayülündeydi.
-***-
Şimdi sorularınıza gelelim. Musul vilayeti ve onun her zaman hor görülmüş sakinleri hakkında kişisel görüşümle başlayayım. Şimdi kuzey Irak denen yer Firavun Akhenaton, büyük İskender ve muhteşem Süleyman'lardan (Kanuni) beri dini, kültürel ve ekonomik bir kavşak noktasıdır. Tanrı’nın izniyle ve oradaki toplulukların, liderlerinin ve komşularının yoğun çalışması, idealleri ve kararlılıkları sayesinde Musul Vilayeti, Ortadoğu'nun etrafında tekrar şekillendirildiği çekirdek olacaktır; onun gelenekleri, işleri kolaylaştırıcı mirası ve nüfusunun ihtiyaç ve meşru beklentilerine uygundur bu. Yalnız burada Osmanlı devleti’nin yeniden canlanmasından bahsetmiyoruz, ama Musul vilayet liderlerinin hala açık yolları takip ederek (örneğin Osmanlı tapu kayıtları gibi) bu (Osmanlı) tecrübe(sin)den olduğunca ilham almalarını bekliyorum. Bu perspektifin kuvveden fiile dökülmesine hizmet için bir Musul Vilayet Konseyi oluşturmaya niyet edilmiştir. Konsey” üyeleri, bu vilayete hizmet ve parlak geçmişini yansıtan güvenli, istikrarlı ve genel faydaya hizmet eden bir merkez oluşturmakta tüm katkılarını yapacaklarına söz vermişlerdir.
Kısaca bu eldeki imkan ve sorunların daha geniş bir açılımıdır. Şimdi tüm Ortadoğu'da savaşlar yaşıyoruz. Çok bilgili bir meslektaşım olan Richard Anderegg buna “Osmanlı mirasını paylaşma kavgaları” demişti. Ben onların tarihin çok daha derinlerine giden güçlü köklerini tanımak istiyorum. Bence, kimse Diadoch'ların (“varisler”, Büyük İskender'in varisleri, ç.n.) savaşlarını, (Firavun) Akhenaton'un varislerinin taht kavgalarını bilmeden burada neler olup bittiğini tam kavrayamaz. Bu, tabii ki, çok daha geniş bir perspektiftir; zihnimizi ve gözlerimizi açmamızı gerektirir. Ama daha sonra göreceğimiz gibi, eğer şimdiki Ortadoğu kördüğümünü çözmekte ciddi isek, kıymetli olacaktır.
Ama şimdilik, daha yakın tarihle yetinelim. Daha önceki yazılarımda sözettiğim gibi –ve imkan oldukça buna defalarca geri döndüm- hala Osmanlının parçalanışından kalma açık yaralar vardır. Bunlara geçici tedavi yapıldı, ama hiçbir zaman iyileşmelerine fırsat verilmedi. Belki bunun sebebi yönetenlerin hiçbir zaman bölgenin problemlerine uzun vadeli çözümler arayacak imkan bulamamış olmalarıdır; (bunun için) halkının tarihini, kültürel özelliklerini, temel ihtiyaç ve meşru isteklerini yeterince değerlendirememişlerdir.
Bu bağlamda, belirtilmeli ki, Musul Vilayeti Konseyi’nin Ankara’da 15 Mayıs 1992’deki deklarasyonunu yenileyen 20 Ekim 1992’deki 3. Deklarasyonu’nda, Musul Vilayeti Konseyi’nin “Musul Vilayeti’nin yüksek idari organı olarak kurulduğu, burada tüm yerli Araplar, Ermeniler, Süryaniler, Kürtler ve Türkmenlerin, kendi liderlerince eşitçe temsil edilme hakları olduğu” tanınmıştır.
500 yıl önce İsviçre de bugünün Kuzey Irak’ına benzer bir haldeydi. Bizde de birbirine rakip ve diğerlerinden iyi bir fikir çıkacağına inanmayan güçler vardı. Herkes kral olmak istiyordu. İşbirliği, diğerlerini kendinin eşitleri kabul etme, iktidarı paylaşma kültürünün gelişip kök salması ve İsviçre'yi bugünkü haline getirmesi yüzlerce yıl sürdü. Gerçi kuzey Irak’ta bundan çok uzağız, ama bu örneğe işaret edebilir ve gerekirse bu hedefin gerçekleşmesini hızlandırmak isteyenlere yardım edebiliriz.
Bu noktadan bakıldığında (kesin olmasa da), anlaşılmaktadır ki, uluslararası toplumun Kürtlere bağımsızlık vermesi meseleye faydalı olmayacaktır. En başta bu tarihin verdiği dersleri dikkate almamak, bölgesel istikrar sağlamak yerine tam tersini yapıp, hem Kürtlere hem de onların dindaş ve komşularına büyük zarar getirecek bir iş yapmak demek olacaktır. Onların yaralarını iyileştirmek, kendilerine gelmek, özyönetim kurumlarını oluşturmak ve toprak anlaşmazlıklarını şiddete başvurmaksızın çözmek için, en az 1 kuşak geçirmeleri gerekiyor. Musul Vilayeti’nin yerleşik Arapları, Süryanileri, Türkmenleri ve Yezidileri gibi, onlar da (Kürtler), bu kurucu toplulukların arasındaki merkezkaç güçleri bertaraf etmenin, özerk bir yapı ve özerk bir halk olarak uluslararası toplum tarafından tanınmak için vazgeçilmez bir temel olduğunun pek farkında değiller. Ben bunu tüm Arap, Süryani, Kürt, Türkmen ve Yezidi dostlarıma söyledim: Bu temel problemleri çözmekte kendileri dışındakilere güvenmemeliler, ve bu noktada Musul Vilayeti de dışarıda kabul görecek olmakla birlikte, sahte demokrasiye değil, bilgili, katılımcı ve sorumlu vatandaşa dayanan gerçek özyönetime giden yolda tek konsept olarak düşünülmemelidir.
Musul Vilayeti Konseyi çatısının ileriye dönük kabul edilmiş tek politik çözüm olduğunu kabul edersek, Barzani ve Talabani gibi şimdiki liderler bu formüle ne kadar uygun? Onlar niye Musul Vilayet Konseyi'ni dikkate almayı kabul etsinler?
Musul Vilayeti Konseyi bugün gerçek bir güç değildir. Ama bugünün liderleri Victor Hugo'nun şu sözünü bilir: “Hiçbir ordu zamanı gelmiş bir fikre karşı koyamaz.” Yani Musul Vilayeti Konseyi fikir halinde ve oluşum halinde bir güç olarak tasvir edilebilir. Bu durum Saddam'ın onun üzerinde çok uzun zaman kararsız kalmasından ve o gittikten sonra da dışarıdan empoze edilen koşulların Musul Vilayet konseptini uygulamaya uygun olmaması nedeniyle ortaya çıktı. Yine de, koşullar hızla değişmekte ve yukarıdaki hayal günümüzün gerçeği olabilir. Bugünün liderlerinin çabaları konusunda yorumda bulunmak ve onlara medya kanalıyla istenmeyen tavsiyeler vermek istemiyorum. İnanıyorum ki, zor koşullar altında yapabildiklerinin en iyisini yapmaktalar ve şimdi kendi bildikleri nedenlerle kendi bildikleri yollarında gitmekteler. Onlar parti üyeleri; tabi ki bir şeyler imzalamak durumundalar. Ancak hepsi bu kadar.
Kürdistan Muhafazakar Partisi'ne ne diyorsunuz, o da Musul Vilayeti Konseyi ile bağlantılı mı?
Evet, sınırlı bağlamda; başta da söyledim, bir KMP bağlantısı var. Kürdistan Muhafazakar partisi üyeleri –tabii eğer buna parti derseniz- Musul Vilayeti Konseyi’nin oluşumunda önemli rol aldılar. Bence, birçok parti, sülaleler gibi ve her yana hakim aşiret yapısına bakarsanız, onlara siyasallaşmış aşiretler demek daha doğru olacak. En azından onlar Batılı usulde siyasi partiler değiller.
Siyasi aşiret terimi herhalde Irak'ın çoğu yeri için doğrudur. Yoksa sizce bu kuzey Irak'a mı özgü?
Irak’ın çoğu için geçerli diye anlıyorum. Yine de, eğer iznim varsa bir eleştiri yapayım, ve bu bizim Batılı başkentlerdekilere yönelik olacak; onlar sürekli kendilerini aldattılar. Benim Iraklı dostlarım için, hiç kimse bunu kişisel almasın, ama benim yargım asli tarihi gerçeklerden gücünü alıyor. Iraklılara demokratik süreç ve kurumlara alışmaları için çok imkan tanınmadı. Onlar daha çok yabancı liderleri etkilemeyi öğrendiler, bunun için de iyi İngilizce konuşmaları gerekiyordu. Kendi parti ya da statüleri adına demokratik kavramlarla ilişkili terimler ya da bir şekilde demokratik terimlere sahipler. Bu da onların bir şekilde demokratik partiler olarak tanınmalarını sağlıyor. Dahası, kimi Batılı liderlerimiz ve onların danışmanları da var, ki ben onlara “düz dünya çocukları” diyorum, onlar dünyanın düz olduğuna inanıp ona göre iş görüyorlar. Her Iraklı topluluk kendi değer yapısına odaklıdır. Ve onların liderleri ancak yeni anlamaya başlamışlardır ki, başka toplumların da kendilerininki kadar meşru hakları vardır ve kendi olayları anlayış biçimleri tek ve zorunlu geçerli olan değildir; ne kendileri ne de başkaları için. Yani bir çeşit cehaletler çatışması yaşıyoruz.
Cehalet, mütemadiyen kandırma yöntemiyle dış dünyadan saklanmaya çalışılır. Saddam’ın demir pençeleri hüküm sürdükçe, bu iç tüketime yaramış olabilir. 1991’de bazı Kürtler, kendilerini birçok açıdan ortada buldular. “Caş” (eşek) terimi o zaman yayıldı, - 12 yıl sonra Baasçılar benzer bir siyasi-sosyal aşağılanmaya uğradılar. Bu (terim) körükörüne emirleri uygulayan demekti. Saddam'la işbirliğine giden Kürt aşiret liderleri için kötü bir isimdi. Onlar eşekti, Saddam onları kandırmıştı. Kimileri buna siyasi fırsatçılık dedi. Ama bu birçok vakada kaçınılmaz bir fırsatçılıktı. Türkiye ile ticari ilişkileri vardı. İstanbul’da evleri, ticarethaneleri vardı. Surchi ailesinden bahsediyorum.
Onların bizim Batılı toplumumuz bağlamında siyasi tecrübeleri yoktu. Aralarında ve Saddam'a karşı güç ve zor ilişkileri vardı. Her zaman Kalaşnikoflar bu dengeleri değiştirebilirdi. Arka planları budur. 1991 ayaklanmasında, Kürtlerin bazıları kendilerini diğer Kürtlerce parmakla gösterilir halde buldular, Saddam'ın istek ve kaprislerinin uşağı olarak.
Aslında bu durumdan çıkmak istiyorlardı; bunun için Kalakin'de Kürdistan Muhafazakâr Partisi denen partiyi kurdular. 29 Nisan 1992’de adı Muhafazakar Parti olan bir aşiret örgütü kurdular. Suudi Arabistan'dan maddi-manevi destek aradılar. Anlaşmalar yapmak istediler. Tüm yapmak istedikleri içinde bulundukları, aşiretlerinin ve Irak'ın bulunduğu durumu değiştirmekti. Ama gerek zihnen gerek de siyaseten daha ileriye gitmek için donanımlı değillerdi. Batı düşüncesi konusunda tek tecrübesi ve temeli olan kişi Muhammed Sıddık idi. O bir yazar ve şairdir. Gerçi –kendi iddiasına göre- Baas üyesi değildi, ama Saddam döneminde önemli siyasi görevleri oldu: Tarım bakanlığı, Saddam'a danışmanlık, Dohuk valiliği, bunlar 1991’de Saddam'a karşı dönmeden önceydi. Şimdi de konseyimizin kurucu üyelerindendir. Ankara toplantılarında da vardı.
Mayıs 1992’deki bu Ankara toplantısı nasıl oldu?
Bir İngiliz ve sürgündeki bir Kürtle ben Irak'a ilk ziyaretimi yapıyordum. Ankara’da Muhafazakâr Parti aşiret liderleriyle aynı otelde kaldık, onlar da Suudi Arabistan'a gidiyorlardı. Hiçbirimiz diğerlerini tanımıyor, ne yaptığını bilmiyordu, buluşma planımız da yoktu. Şansa inanırsanız, şans eseri buluştuk. Biz Irak dışından, onlar içinden geliyordu. Ankara’da Cumhurbaşkanı Özal'ın kardeşi, maliye bakanıyla (Yusuf Bozkurt Özal, o dönem maliyeden sorumlu devlet bakanı idi, ç.n.) buluşmamız vardı. Onunla birkaç yıl önce birkaç OECD “mülteziminin” (“taxmen”, mizah: anlayışsız bürokrat anlamında, ç.n.) Orwell'ci şemalarına karşı omuz omuza mücadele vermiştik. Ayrıca sayın Mehmet Dülger’i de ziyaret ettim, onunla bir önceki yaz Crans-Montana'da (İsviçre, ç.n.) bir forumda karşılaşmıştık. Neyse Ankara'da bir turistik otelde buluştuk. Grubumuzdaki Kürt Serdar Rüstem Pişdar’dı; onunla 1 yıl öncesi Cenevre'deki BM bürosunda yaptığım bir insan hakları araştırmasında görüşmüştüm.
Türkiye’den mi?
Hayır Iraklı bir Kürt, İranlı kökleri de var. Pişdari aşiretinden ve bana aşiret reisi olduğunu söyledi.
Serdar Pişdari kuzey Irak’ta mı yaşıyor?
Hayır, hala Londra'dadır, sürgündür. Kendini temize çıkarmış ve Saddam'la ilişkisinin olmadığını söylemiştir. İmajını da yenilemeye çalıştı; BM platformunda flaş haber olmak, TV klibi yapmak istedi, böylece “önemini” topluluğuna göstermek istiyordu. Ona “bak” dedim, “böyle oyunlar oynayamam. Ama belki sana başka şekilde yardım edebilirim. Yani belgeler arama, araştırma, veri analizi, ilişkiler kurma vs. gibi. Bu, şov yapmaktan ve kendi toplumunu aldatmaktan daha faydalı olur.” Kabul etti ve bir miktar aşama kaydettik -mesela Occidental Oil adında bir şirketin ilgisini çekmeyi başardık. Gezilerimizin masraflarını onlar ödediler.
Petrol şirketi bizimle ilgiliydi, çünkü BM'den bir izin almıştık, kuzey Irak'ın zengin petrol kaynaklarını çıkartmanın teknik fizibilitesini yapacaktık.
Yani, bu şirket aslında BM ile mi ilişkili miydi?
Hayır, hayır. O sıra bu şirketin BM ile ilgisi yoktu. Onların gelip petrol araştırması yapmak konusunda ilgilerini çekmeye ve Kürtlere kendi petrollerini çıkarıp evlerini Saddam'dan bağımsız bir şekilde ısıtmalarını sağlama konusunda yardıma etmeye çalıştık. 1932 Irak Deklarasyonu’nun özel mülklerin korunmasıyla ilgili bölümünü bulduktan sonra ilgilerini çektik. Buradaki garantiler tam onların hayallerine uygundu – belki onlara daha ilginç olan Saddam'ın burnu dibinden petrol çıkarıp götürmekti. “Buna bir şans verelim” dediler, “eğer zaten keşfedilmiş petrol sahaları varsa buralardan belki petrolün akmasını sağlarız.” Hatta bir portatif rafineri bile getirilecekti. Olayların temeli bu.
Böylece üçümüz Ankara'ya geldik. Serdar, Occidental Petrol temsilcisi ve ben. Yiyip içip konuştuk. Onlara ne istediklerini sordum. Bağımsızlık istiyorlardı, Irak Kürdistanı'nı kuracaklardı.
Bunu hangisi dedi?
Ömer Surchi, bütün grubun lideri. Aynı zamanda Kürdistan Muhafazakâr Partisi’nin kurucusu ve başkanıydı.
Onları Ömer Surchi mi Ankara'ya getirdi?
Evet. Davetsiz gelmişlerdi, hatırladığım kadarıyla, kendi paralarıyla. Surchiler çok zengin bir aileydi.
Hala hayatta mıdır?
Evet, hayatta.
Ömer Surchi hala siyaseten aktif mi, yoksa çekildi mi?
Anladığım kadarıyla artık siyaseten aktif değil. O sıra yaptıklarını saygıyla karşılıyordum. Onun ve ailesinin genelde katkılarını her zaman sitayişle yadedeceğim. Yine de kabul etmeli ki, o bana, kişisel yetenekleri ne olursa olsun, bu liderlerin çoğunun kendi aşiret ortamları dışında iş görecek temel tecrübelerden yoksun olduklarını gösterdi. Ne yazık ki, bu konulardaki yetersizlik ve eksikleri onları, istemeseler de, başkalarının oyuncağı haline getiriyor. Belki birçoğunun, ne olup bittiğini iyi bilmekle beraber, Saddam'ın hükmü altında başka seçenekleri yoktu; diğerleri bilmiyor da olabilirler. Tabii bu onların tamamen kendi çıkarları merkezli düşünüp, genel fayda öncelikli amaçları olmadığı ihtimalini de devreden çıkartmıyor.
Birinci körfez harbinden sonra, Saddam'la ilişkileri nedeniyle Ömer'in hassas bir durumda olduğunu sanıyorum. Gerçi bu durumu atlattı ve Celal Talabani'yle faydalı anlaşmalar yaparak kendisine olan güvenilirliği bir miktar geri kazandı. Diğer bir “silah arkadaşı” ve ayaklanmanın lideri Muhammed Sıddık, Ömer'e yeni partinin örgütlenmesinde yardım etti.
Temelde bu kişiler 1. Körfez harbinden sonra Saddam'a karşı direnişi yönettiler, değil mi?
(Evet) O da onlardan biriydi, birkaç kişiydiler. Şimdi her biri bu işi ilk kendinin başlattığını söylüyor.
Sıddık mı Ömer Surchi mi?
M. Sıddık kilit kişi idi. Sonuçta o Saddam'ın Dohuk valisiydi. Hatırı sayılır şahsi riskler üstlenerek taraf değiştirdi ve böylece ayaklanmanın lideri olarak tanındı.
Ömer Surchi'nin bu ayaklanmadaki rolü neydi? Ayaklanmayı kim başlattı? Martin von Brunesen'in (Kürt politikası uzmanı) yazılarında dediğine göre, Kürt ayaklanması, daha sonra Musul Vilayeti Konseyi denen örgüte dahil olanlarca başlatılmıştır. Bu doğru mu?
Dediğim gibi, kimin ne zaman neyi yaptığını değerlendirecek ve herkesin nispi rolünü yargılayacak konumda değilim. Bu ancak ciddi ilmi araştırma ile yapılabilir, ve bu da barış, istikrar ve huzurun bölgeye gelmesine katkıda bulunursa, ancak bağımsız bir komisyonun nezaretinde yapılmalıdır. Herşey iyi gittiğinde herkes bundan pay çıkarır. Bense hiç kimseyi haketmediği şeylerle ödüllendirir duruma düşmek istemem. Bu çok hassas bir konu. Bu tartışma dışında olmak istiyorum. Tüm diyebileceğim, şundan eminim ki, birçok diğer Kürt aşiret ve sülalelerinde Surchi aşireti üyeleri ayaklanmanın öncüleri ve başarıya katkıda bulunanlar olarak biliniyorlar.
Muhammed Sıddık ve Musul Vilayeti Konseyi’nin diğer kurucuları hayatta mıdırlar?
Evet, General Aziz Reşid Akrawy hariç; 1999'da öldü. Sıddık şimdi Süleymaniye'de. Diğerleri şunlardır: Şeyh Salar el-Hafid, Tahir Gazi Fatih, Muhammed Mahmud Haruni, İbrahim Ali Malo, Hüseyin Muhammed Osman, Said, Mahmud Halife ve Müşir Hadi Ahmed; Müşir Hadi Ahmed (Kerkük'te) Siyan ve Mama Seni aşiretindendir. Bu aşiret arazisi Kerkük petrol yataklarının yarısını kapsar. Bu durum Ahmed’i Kerkük petrol ve arazilerinin paylaşımı konularında en önemli kişi haline getirmektedir.
Müşir Hadi Ahmed Arapları, Süryanileri, Kürtleri ve Türkmenleri Kerkük'te barıştırarak petrol-arazi sorunlarını çözebilir mi?
Musul Vilayeti Konseyi’nin diğer üyeleri gibi o da bu işle ilgilidir ve bir danışman olarak ben de hedeften gözümü ayırmıyor, aralıksız, kararlı ve inançlı şekilde bu konu ile ilgili çalışıyorum.
Petrol konusunda Müşir'in konumu nedir?
Aslında, tüm Iraklı azınlıklara uluslararası garantilerce tanınan (toprak ve petrol mülkleri ile ilgili) haklar kesinleşmedikçe ve fiiliyata geçmedikçe durumu belirsizdir. Ama Müşir o inançta ki, tüm Arap, Süryani, Kürt ve Türkmenlerin meşru menfaatleri, yukarıda sözünü ettiğim 30 Mayıs 1932 tarihli Irak deklarasyonu temelinde yürütülecek görüşmelerle sonuca bağlanabilir. Hatta bu Saddam iktidardayken bile yapılabilirdi. Ve bu şimdi, kimi karar alıcıların isteksizliği kırıldıktan sonra çok daha yapılabilirdir. Ben sadece Amerikalı değil, Iraklı, İngiliz, Fransız, Türk ve diğer uluslardan kişilerin Milletler Cemiyeti ile alakalı herhangi birşeyi tanımaktaki isteksizliklerinden bahsediyorum. Gerçi artık daha az dogmatik ve sonuç almaya yönelikler, ama hala, şunu diyecek kafa yapısına varamadılar: Pekala iyi fikirler hep bizdedir demekten vazgeçelim. Belki eski politikacı ve diplomatların hepsi de ahmak değildi, belki bize kimi enstrümanlar bıraktılar ve onları kullanabiliriz. Ve belki de Musul Vilayeti Konseyi bağlamında geliştirilen fikir ve hazırlıklar araştırılmaya ve denenmeye değer – Sadrettin Ağa Han'ın 1992'de Sorbonne'da bir konuşmasında söylediği gibi.
Diyelim ki, Türk hükümeti Milletler Cemiyeti belgelerinde geçen Irak'taki arazi ve petrol hakkı taleplerine olan ilgisini yeniledi; bu nasıl bir etki yaratır?
İlgili taraflardan olarak, Irak arazilerinin Türk tapu sahipleri, Irak Türkmen toplumu ve Türk hükümetinin, BM masasına çatışan toprak taleplerini 30 Mayıs 1932 Irak deklarasyonunun 14. maddesinde geçtiği şekilde uluslararası garantiler ışığında nasıl çözeriz gibi konuları getirme hakkı vardır. Yol BM Genel Kurulu'ndan geçer, burada 24. no.lu, 12 Şubat 1946 tarihli BM Genel Kurul kararının nasıl takip edileceği konusunda karar verilebilir.
Fiiliyatta Süryaniler sonunda ayağa kalkıp ABD kongresinden Iraklı dini ve diğer azınlıklarla ilgili hatırı sayılır destek koparmayı başardılar. Dolayısıyla artık şunu tahmin zor değil: Kısmen Türk desteğiyle şimdiki Amerikan hükümeti dahi BM'de konuyla ilgili bir inisiyatif başlatabilir. Ama Türk hükümeti bu konuda askeri güç destekli bir diplomasi başlatmayı da uygun bulabilir. Böyle de olsa, uluslararası hukukta şartlar hala bu garantilere ve mülkiyet haklarına dayanarak aynen uygulanabilir. Ve bu yollar kurucu grupların hepsi için uygulanabilir bir çözüm sunar; Türkmenler de dahil. Ülkeyi terkeden aileler için de mülkiyet haklarının sonunda tanınacağına dair yeni bir ümit olur. Olayların bu seyrinde yalnız petrol ihracı ortak rıza ile merkezi yönetimce yapılmalı, bu arada tüm toprak talebi çatışmaları 1932 Irak Kurucu Deklarasyonu ve Musul Vilayeti bağlamında ortaya çıkan anlaşmalar temelinde yapılacak görüşmelerle çözülmelidir.
Şu sıra Türk hükümeti Irak'la sınırını nasıl güvenli hale getireceği ve Türkmen soydaşlarının meşru haklarını nasıl koruyacağı ile ilgili seçenekleri inceliyor. 1932 Irak Deklarasyonu burada askeri çözümlere kayma ya da konuyu diplomatik kanallarla çözme konusunda etkili olur mu?
Türkiye’nin şanlı ve uzun bir tarihi var ve onun şimdiki politik, askeri ve diplomatik karar alıcılar kuşağının dışarıdan gelecek bir nasihatine ihtiyacı yok. Yani, eğer şimdiki Iraklı muhataplarından memnunsalar, ve bu şekilde elde ettikleri anlaşmalar Türk tarafı için yeterliyse, inanıyorum ki, Irak-Türk sınırını, Türkmenleri ve Kerkük'ün gelecekteki statüsünü ilgilendiren bugünkü problemler, Irak-Türk sınır bölgesinde 60 yıl önce kabul edilmiş politik limitlerin ötesine yapılacak askeri müdahaleler olmadan çözülebilir.
Öte yandan, Cumhurbaşkanı Demirel, 1926'da dışarıdan empoze edilmiş Irak-Türk sınırının yanlış olduğunu Türk Parlamentosu’nda deklare eden ilk lider değildi, sonuncu da olmayacaktır. Ve kimsenin 3 Mart 1995'te I.C.E.S.C'nin (Avrupa Güvenlik ve İşbirliği için Uluslararası Komite) BM insan hakları komisyonu'na sunduğu “Irak ve Musul Vilayeti’nde İnsan Haklarının Durumu” adlı bildiride kabul ettiklerini onaylamak için Türk davasını sahiplenmeye veya hükümetinden maaş almaya ihtiyacı yok:
“12 Şubat 1946'da kabul edilen 24.no.lu karar, bundan doğan uluslararası yükümlülükleri yerine getirecek güçler ve uluslararası hukuka göre Irak'ın hiçbir zaman tam hükümranlık kazanamadığı topraklar, özelde de Musul Vilayeti, ki Vilayet’in Irak'a bağlanması şartlı olup, bu bağ her zaman alınacak doğru, tarafsız ve geçici önlemler perspektifinde kaldırılabilir, geri alınabilir ve kendi halkının meşru çıkar ve talepleri ile uygulama alanı olan haklar ve BM şartlarının sağladığı çerçeveler içinde kayıtsız şartsız bir şekilde değiştirilebilir.”
Fakat şu daha sıkıntılı gerçeğe dikkat çekmek de tarafsız bir gözlemci için gereklidir: Bu bağımsız sivil değerlendirmeden mutlulukla faydalanan Türk hükümeti, o halde benzer sivil haberleşme kanallarını ve sivil sorun çözüm hizmetlerini de kabul etmek durumundadır. Bunların arasında başta geleni Musul Vilayeti Konseyi’nin masaya koyduklarıdır; onun üyeleri 15 Mayıs 1992 Deklarasyonu'nda:
“.. Türk hükümetini, Türkiye'nin “Kürt sorunu” konusunda iki tarafa da yararlı kalıcı bir çözüme ulaşmada ve erken bir ateşkesin temini konusunda Musul Vilayeti Konseyi’nin sağladığı iyiniyetli imkânlardan faydalanmaya davet ederler.”
Bu şartlar altında, Musul Vilayeti Konseyi’nin bir araştırmacısı ve danışmanı olarak, olmak istediğim kadar emin değilim ki, 1932 Irak Deklarasyonu değişik güçlerce yeterince iyi niyetle kullanılmış olsun. Dahası belki de deklarasyon paralel diplomasiye bir şans verildiğinde gereksiz olacak askeri harekatları meşrulaştırma bakımından da kullanılmış olabilir.
Sizin, kimi gayretli hükümet yetkililerinin özel gündemleriyle “seçmece”(cherry-pick) hareket etmeleri, gelecek vadeden bir fikrin sahiplerine yeterince danışamama ve böylece hem Türkiye, hem de Irak ve tüm Ortadoğu için tarihi bir fırsatı kaçırmaya neden olabilecekleri konusundaki endişenizi anlıyorum. Böyle bir siyasi bozgunu önlemek için teklifiniz nedir?
Belki de konuya az önce koyduğunuz perspektifte bakılmalı, sadece ilgili bakanlıklar değil, mukabil parlamento kurumları bağlamında da sorun ele alınmalıdır.
Türk hükümeti sonunda böyle “seçmece” bir hareketin ötesine gitmek isterse hangi yabancı ülke BM'de sürdürülecek inisiyatifler bakımından en uygundur?
Rusya; eğer satrancı ve diplomatik ilişki üçgenlerini iyi oynamayı ve sonuçta siyasal katalizatörlerden ve paralel diplomasiden iyi faydalanmayı beceriyorsanız. Bu uzun ince bir yoldur.
Ve Fransa, çünkü onun da Musul Vilayeti’nde tekrar canlandırılacak tarihi kökleri var. Dahası onun Türkiye'yi ilgilendiren kilit AB meselelerinde en güçlü lider olacağı görülüyor. Avrupa'nın Irak'taki stratejik petrol rezervlerine erişiminin sağlanması konusunda başarılı bir Türk-Fransız işbirliği muhtemelen Türkiye'nin AB ile ilgili gelecekteki her meselesi üzerinde mucizeler yaratacaktır. Aslında AB de bu haliyle varlığını sürdüremeyebilir; daha uygun bir yapıyla değiştirilebilir.1991'de (Fransız ve Çek) cumhurbaşkanları Mitterrand ve Havel tarafından önerilen Avrupa Konfederasyonu gibi.
Şimdi, kimdi hatırlamıyorum, 1994'te Bilkent Üniversitesi'nde hükümet danışmanı da olan bir profesörle konuşmuştum. Bana “onlar (Türk makamları) bu Musul meselesine girmek istemezler, çünkü bu mesele duygusal açıdan çok sıcak ve hala sıcaklık üretiyor” demişti; “bu bize karşı Arap şüphe ve (düşmanlık)duygularını harekete geçirir.” Sanırım durum o zamandan beri biraz değişti. Riske girmemek için sorun çözmemek mantığı artık başka bir bakışla incelenebilir. Irak'ta gün be gün kötüleşen durumla, ve körlerin dahi gözüne giren bulaşıcı etkileriyle, birçok Arap liderinin öncelikli endişeleri ciddi şekilde değişti. Artık Araplar, Irak'taki toplumsal istikrarı sağlayacak herhangi ciddi bir inisiyatifi memnuniyetle karşılar görünüyorlar.
Şu atasözünü bilirsiniz: “Eğer sen kendini bir çukurun içinde bulmuşsan kazmayı durdurma zamanın geldi.” Oysa bugünün Irak'ında birçok güç delicesine ve cehennem hızında kazmaya devam ediyorlar. Ve işgal kuvvetlerinin sorumluları da bundan hariç değil. Onlar hala kendilerini uygun çözümler ve yollar konusunda dogmatik yargılardan kurtarabilmiş değiller. En açık ve net seçeneklerden biri, problemin tarihsel köklerine bakmak ve bunun ışığında nihai hedefleri ve çıkış yollarını tanımlamaktır.
Yani demek istediğim, eğer Türk hükümeti diplomatik yolları kullanmakta kararlı olur ve toplumların kendi tarihsel köklerinden aldıkları ruh doğrultusunda giderse, o zaman Musul Vilayetiyle iyi ilişkiler kurmak için her şansı kullanmalıdır. Ve böylece kendini korkunç istikrarsız bir bölgede istikrar sağlayıcı bir güç olarak sunabilir. Bu benim için acaba türü bir soru değildir, kesindir; çünkü bu eşyanın tabiatına uygun olandır; doğan güneşin yükselmesi gibi.
Bu bağlamda ve 1994'te BM insan hakları komisyonu'na sunulan “Irak için çatışma çözüm yolları önerileri” adlı raporda tarif edildiği gibi, belki Haşimi ailesi Irak'ta kurtarıcı bir rol üstlenebilir. O sıralar çölde söylendiği gibi, patika yol etrafında birçok seçenek vardır; bunların biri de birleşik bir Irak-Ürdün krallığıdır. Buna şimdiki güçler muvafakat eder mi, bunu göreceğiz. Ama daha bu noktaya gelmedik.
Aynı şekilde, 1932 Irak Deklarasyonu da bir yol sunuyor. Burada Musul Vilayeti ortak paydadır. Konu BM Genel Kurulu'na getirilmeli, burada uluslararası azınlık hukuku ve mülkiyet garantileri, şimdiki kördüğümün çözülmesi için kilit araçlar olarak tanınmalıdır. Uluslararası Adalet Divanı'na çağrı yapılarak bu konuda tavsiye niteliğinde bir karar alması talep edilebilir. Bu noktada ilgilenilecek temel sorunlar şunlar olacaktır: Bu hak ve yükümlülükler nasıl izlenecektir? Nasıl yerine getirilecektir? Nasıl hayata geçirilecektir? Ve kim tarafından? BM Güvenlik Konseyi'nce mi, Genel Kurul'un kendisince mi, BM Yedd-i emin Konseyi'nce mi yoksa başka bir BM organınca mı?
Bunlar BM düzeyinde muhtemel eylemler için eylem ortakları arasında konuşulması gereken meselelerdir. Bir kez Genel Kurul'a ilgili kararları aldırdınız mı, Türkiye perde arkasındaki asıl aktör olabilir, hatta perde önünde de olabilir. Bundan önce Türkiye, Rusya Fransa ya da bir başkası olsun, bu eylem planı için kendi ortaklarını seçmek isteyebilir. Belki Türkiye Genel Kurul ya da Güvenlik Konseyi içinde ve dışında gerekli istişareleri yaptıktan ve uygun hazırlıkları tamamladıktan sonra tek başına harekete geçmeyi de tercih edebilir.
Peki ya Barzani ve Talabani? Türkiye dediğiniz gibi bir kampanya başlatırsa onlar ne yapacak? Tahminleriniz nedir?
Söylediğim gibi, Türk hükümeti, ve dışişleri bakanlığındaki kişiler bilgili ve Türk toplumunu oluşturan değişik kesimlerle (Kürtler kastediliyor, ç.n.) uzun tecrübelere sahip insanlardır. Dolayısıyla onlar Talabani ve Barzani gibi kişilerle nasıl uğraşılacağını bilirler, velev ki bu sonuncular şimdi ve şimdilik yabancı bir ülkede iktidar gömleğini giymiş olsunlar.
Onlar da Türkiye'nin Kuzey Irak kampanyasına dahil edilecekler mi?
Bakınız! 1992'de Ankara'daydım ve Talabani'nin bürosunda bir toplantım vardı. Irak'ın şimdiki başbakan yardımcısı Behram (Behram Salih, ç.n.) danışmandı ve Talabani de toplantıda vardı. Musul Vilayet Şurası kurucularından Şeyh Salar el-Hafid de vardı. Talabani'ye Musul Vilayet Şurası'nı destekleyip desteklemeyeceği soruldu.
İlk tepkisi “tamam. Bu fikir sizden çok önce benim aklıma gelmişti” oldu. Ben de, “tamam, bana belgeleri gösterin. Hatta bana yalnız 'Musul Vilayeti' ibaresini gösterin” dedim. Çok açık ve tipik bir Kürt tepkisi verdi: “Ohoo, ben bu fikre senden önce ulaşmıştım.” Herkes diğerinden önde olmak istiyor. Bu normal bir insani tepki. Kötü tarafı ise, en azından dışarıda, bu baskın Kürt davranışının onlara sadece hoş olmayan bir ün kazandırması değil, dahası, güvenilir ortaklar olarak kabul edilmekte onları hep sıkıntıya sokmasıdır. Her halükarda alçakgönüllülük onların karakteri değildir. Orada herkes bir fikri ilk kendinin bulduğunu iddia eder. Kimi garip, ama insani nedenlerle, Kürtler özellikle başka bir Kürdün iyi bir fikrini kabul etmekte zorlanırlar, bunu kendilerine zül sayarlar.
İkinci olarak Talabani, “eğer bu fikri destekleyecek bir hükümetimiz olursa” dedi, durdu ve devam etti, “yok hayır, başka hükümete ihtiyacım yok, Türk hükümeti yeter” dedi. Sonra da “Türk hükümetine de ihtiyacım yok, bunu destekleyecek birkaç Türk generali yeter” dedi ve on parmağını yemin eder gibi masaya koydu: Bu Allah'a ve çocuklarımın başı üzerine yemin ederim manasında bir davranış.
Talabani bunun başarıya giden yol olduğuna emindi. Emindi ve, eminim ki, ne dediğini biliyordu, ve 13 yıl sonra da aynı görüştedir. Onun üst düzey bir arkadaşı ... ismini hatırlayamadım...
Kosrat? (Kosrat Resul, ya da Kazzaz ç.n.)
Evet Kosrat da, tamamen bu kanaatteydi.
Hangi kanaat?
O Musul Vilayeti projesi konusunu destekliyordu. Hem 2002, hem de 2004'te Irak'ı ziyaretimde Kosrat bana, neden bir konferans toplamadığımı sordu. 2004'te Bağdat, Basra ve Musul Vilayetleri için uzlaşma kararları hazırlamıştım; ve özellikle de bu uzlaşma konferansı için gelmiştim. Kosrat sıkı güvenlik önlemleri teklif etti ve Barzani'nin partisinden de aynı teklifi aldım. Davetleri yaptık ve iyi bir konferans çatısı kurmuştuk ki, konferansı BM çalıverdi. Aynı gündem ve aynı katılımcılarla, ama Konsey olmadan. Belki de bu yüzden konferans görünürde bir şey başaramadı.
Kosrat konferansa ciddi destek verdi mi?
Evet. Ve ona güveniyorum, gerçi Müşir, Haruni ve Konsey’in diğer üyeleri gibi o da İngilizce bilmiyordu. Ama tüm tarafların imzalarını aldık. Belki bunu söylememeliydim, ama bu kültürü az çok tanıyorsunuzdur. Birçok başkaları gibi, onlar da ikna edilebilirler, daha derin kavrayışlara sevkedilebilirler. Ve bunun için para da şart değildir. Başka birçok yolla onları ikna edebilirsiniz. Saddam işkence sopasını da siyasi havuç ikramını da kullandı. Diğerleri ise –ikna için- kötüleme, dedikodu ve bencilliklere oynadılar. Karşılıklı methiyeler de faydalı olabilir. Ve bu işe ister kol kapma, rüşvet, suiistimal, ya da sadece ikna deyin, bu o kadar da önemli değil.
Temelde, birine reddedemeyeceği bir teklif yaparsanız -mesela bu teklif, teklif edilenin şimdiki ve görünürdeki uzun vadeli meşru çıkarlarına doğru ve gerçek bir katkı yapıyorsa- bu teklifi reddetmek normal değildir. Ve eminim ki, Musul Vilayeti projesini imzalamış tüm bu Arap, Süryani, Kürt, Türkmen ve Yezidi toplumları ve parti liderleri, şartlar buna engel olmaktan çıkıp kolaylaştırıcı olduğu anda kararlarını izlemek ve geçerli kılmaktan mutlu olacaklardır; özellikle de, eğer bu karar kesin ve sağlam tarihi temellere dayanıyorsa. Uluslararası hukukta da köklerinin olması ve Musul Vilayeti'ni oluşturan toplumlara da çekici gelmesi işin cabasıdır. Bu nedenle ben onlara işin başında, bağımsız Kürdistan istediklerini söylediklerinde dedim ki, “bakın, bende bir şey var ki, o şey sizin toplumunuzu bahsettiğiniz yol için hazırlayabilir ve belki 10 kuşak sonra sizi oraya ulaştırabilir. Ama eğer bu yolda gitmekte ciddiyseniz, size bugün için Musul Vilayeti adında pratik bir model öneriyorum, tabii şu olmazsa olmaz tavsiyeyle birlikte: Asla Kürdistan ve bağımsızlık kelimelerini kullanmayın. Bunlar politik tabular. Bunları unutun, yazı ve konuşmalarınızdan çıkarın!”
İyi tavsiye.
Onlar “evet bunu istiyoruz” dediler. Ama ben onları temkine davet ettim: “Yalnız şimdi evet yarın hayır demenizi istemiyorum.”
Bu siyasal atmosferde “hakiki” kelimesi anlamını kaybediyor.
Kimin parti adında “hakiki” geçiyor ki? Kürdistan Demokratik Partisi hakikaten demokratik değil. Birçok diğerleri gibi o da bir siyasal aşiret. Yapıları sosyal ve etnik açıdan aşiret, sorumluluk ve iktidar ilişkileri de öyle. Ama onlar, daha da kötüsü hakiki bir etniksel aşiretin hakiki liderinin omuzlarına yüklü sıkıntılara ve toplumsal sınırlamalara da sahip olmayan siyasal aşiretler.
Temelde diyorsunuz ki, eğer Türk Hükümeti Musul Vilayeti projesini aktif araştırmaya başlar ve sonuçta uluslararası arenada tartışmaya açarsa Barzani, Talabani ve diğer Kürt liderleri olarak tanımlanan kişiler bu politik kampanyayı takip edecekler?
Hiç şüphem yok. Saddam bunu keşfedip acımasızca sömürdü. Bunu biz keşfetmedik. Saddam bunu biliyordu. Hala öyle bir zihin halindeler ki, şartlar uygunsa herhangi bir belgede imza için boş bırakılan yeri derhal imzalayabilirler; bu kadar basit. Yeter ki gösterilen şey ikna edici olsun, gerçekleşebilir olsun, çekici olsun ve beklenir kalıcı faydalar sağlayabilsin, o zaman kabul edeceklerine güvenebilirsiniz!
Ben gerçek güç ve fayda paylaşımı ve kalıcı anlaşma konusunda sıkı şartları olan bir şema çizdim; bu plan iç istikrar ve dini uyumluluğu da bölgede yaygınlaştırıyordu. Onlara sadece birbirlerini Kürt olarak değil, Arap, Süryani, Türkmen ve Yezidi olarak da aynı güç seviyesinde kardeşler olarak tanımaları gerektiğini söyledim. Kimse bunu tartışmadı, herkes başını salladı. Böylece Konsey’i bu toplumların en yüksek temsil organı olarak kurduk, 350 üyesi birbirine eşit idi. Bizim yapımız içinde yolu bloke eden bütün kaplanların boyları kesildi ve diğerleri ile aynı seviyeye indirildi; Barzani ve Talabani kendilerini Musul Vilayet Konseyi’nin diğer doğal(ex-officio) üyelerinden ne daha çok ne daha az temsil edilir halde buldular. O sıra onlar sırasıyla KYB ve KDP liderleri idiler. Böylece onlar ve onların halefleri de kendi örgütlerinin usulüne uygun seçilmiş temsilcileri olarak aynı ve özdeş Konsey hak ve yükümlülükleriyle birlikte eşitler içinde eşitler olacaklardı.
Bu arada Barzani ve Talabani kan (politik güç) kokusu aldılar. Bu nedenle şimdi onları razı edip el sıkıştırmak daha zor. Talabani'nin ne tilki olduğu bilinir, ama yine de onunla iş yapabilirsiniz. Barzani ise nispeten daha az uysaldır. Barzani'yle el sıkışırsanız, kiminle iş yaptığınızı iyi bilirsiniz. Aslında o (yalnızca) babasının oğludur. Nokta. Yani bu manada onunla iş yapmak daha zordur. Amerika'ya her gittiğinde Musul Vilayet Konseyi konusunu ve Amerikan hükümetinin Musul Vilayeti projesi ile ilgili ne düşündüğünü sorduğu söylenir. Ve o(Barzani) genelde cahil ve dünyayı düz zanneden ve partileri neyi buyurursa ona göre hareket eden politikacılarla buluştuğundan hiçbir zaman Amerika'dan hayati gördüğü yeşil ışığı alamadı. O bana her zaman başkalarının ona ne yapacağını söylemesini bekler göründü. Gerçi Mustafa Barzani'nin oğlu ama, bu efsanevi kişiliğin tarihi boyutları onda yok gibi gözüküyor. Ama yine de yanılıyor olabilirim ve eğer böyleyse buna hiç üzülmem. Ve bu eğer ortaya çıkarsa memnuniyetle de yanılgımı kabul ederim.
(Devam edecek)
ADAM Sosyal Bilimler Araştırma Merkezi
http://www.ekopolitik.org/public/news.aspx?id=979&pid=905 2 Yorum |
Gökçek Ankara'yı nasıl susuz bıraktı?
DSİ defalarca uyardı. Susuzluğu önleyecek proje ihale bile edildi. Ancak 'Kaynak yok' diyen Gökçek, ASKİ'nin parasını yol ve kavşaklar için harcadı
su sorununun nedeni Ankara'nın yerleşim yerinin yanlışlığı değildir.
Küresel ısınma tüm dünyayı etkilemektedir; sadece Ankara'yı değil. Dünyada bize benzer hangi kentte bu şekilde sular kesilmektedir? Hangi şehirde yöneticiler kent halkına 'geçici olarak göç etmeyi' tavsiye etmektedirler? O halde su sorununun nedeni küresel ısınma da değildir.
2007 Ankara'nın en yağışsız yılı değildir. Bundan önce daha yağışsız yıllar olmuş ama sular kesilmemiştir. Hem eğer yağış olmamışsa Kızılırmak suyunun alınacağı Kesikköprü ve Hirfanlı barajlarındaki 6 milyar metreküp su nasıl birikmiştir?
O halde su sorununun nedeni kuraklık da değildir. Sorunun temelinde beceriksizlik, keyfilik, planlamadan ve bilimsellikten uzaklaşmak yatmaktadır.
 |
| Gökçek eleştirilerin odağında. |
10/08/2007 (4612 kişi okudu)
LEVENT TOSUN (Arşivi)
NERMİN FENMEN (Arşivi)
Ankara deniz veya akarsu kenarına kurulmamış nadir kentlerden biridir. Ancak eski Ankaralı aklını ve bilimi kullanarak su sorununu çözmüştür. Ankaralılar bundan 1800 yıl önce Roma Hamamı'na Elmadağ'dan künklerle su taşımışlardır. Hem de küçük bir taşra hamamına değil, 130 x 80 m büyüklüğünde bir imparatorluk hamamına. Bent deresine ismini veren bendin arkasında su toplayıp kaleye su çıkarmışlardır. O halde yaşanansu sorununun nedeni Ankara'nın yerleşim yerinin yanlışlığı değildir.
Küresel ısınma tüm dünyayı etkilemektedir; sadece Ankara'yı değil. Dünyada bize benzer hangi kentte bu şekilde sular kesilmektedir? Hangi şehirde yöneticiler kent halkına 'geçici olarak göç etmeyi' tavsiye etmektedirler? O halde su sorununun nedeni küresel ısınma da değildir.
2007 Ankara'nın en yağışsız yılı değildir. Bundan önce daha yağışsız yıllar olmuş ama sular kesilmemiştir. Hem eğer yağış olmamışsa Kızılırmak suyunun alınacağı Kesikköprü ve Hirfanlı barajlarındaki 6 milyar metreküp su nasıl birikmiştir?
O halde su sorununun nedeni kuraklık da değildir. Sorunun temelinde beceriksizlik, keyfilik, planlamadan ve bilimsellikten uzaklaşmak yatmaktadır.
Ankara'nın suyu nereden geliyor?
Ankara'ya su sağlayan yedi adet baraj var:
Bu barajlardan Çubuk-I ve Bayındır barajları kirlenme ve kapasite düşüklüğü nedeniyle kullanımdan çıkarılmıştır.
Çalışmakta olan beş baraj ve depolama kapasiteleri şunlardır;
Çamlıdere: 1 milyar 220 milyon metreküp
Kurtboğazı: 92 milyon metreküp
Eğrekkaya: 85 milyon metreküp
Akyar: 47 milyon metreküp
Çubuk-II: 25 milyon metreküp
Çamlıdere barajının kapasitesinin yüksek tutulmuş olması, henüz yapılmamış olan Işıklı Barajı'ndan gelecek suyu depolamaya yöneliktir. Çamlıdere'nin kendi havzasından toplanan su, yalnızca 130-150 milyon metreküptür.
Barajların depolama kapasitesi:
1 milyar 470 milyon metreküp.
Ankara'nın yıllık su gereksinimi:
420 milyon metreküp.
Barajlar tam dolu olsa uzun süre yetecek suyumuz olacaktı. Çamlıdere Barajı halen kapasitesinin çok altında kullanıldığından barajlarımızda toplanan su miktarı 400 milyon metreküp civarındadır. Işıklı barajı devreye girmediğinden mevcut barajlar Ankara'nın gereksinimini ancak karşılayacak düzeydedir. Barajlardaki doluluk oranının yüzde 5'lere düşmesiyle kalan suyun Ankara'da ağustosu çıkarıp çıkarmayacağı dahi tartışma konusudur. 'İki gün var-iki gün yok projesi' ile sürenin ekim başına kadar uzatılması hedefleniyor. Ülkemizde bir su kaynağının tahsisi, merkezi bir otorite tarafından yapılır. Su kaynaklarının yönetimi Devlet Su İşleri'nin (DSİ) görevidir. 1968 tarihli 1053 sayılı yasa ile büyük kentlerin su sorunlarının çözümünde, DSİ'ye de görev veriliyordu. (18 Temmuz 2007'de yapılan değişiklikle bu yasa 'belediye teşkilatı olan tüm yerleşim yerleri'ni kapsıyor.) 1053 sayılı yasa uyarınca kentlerin içme suyu temini için projelendirmeyi ve bir kısım yatırımı DSİ gerçekleştiriyor, maliyeti yerel yönetimlerden alınıyor. Yasaya göre:
Madde 1- Ankara ve İstanbul şehirlerinin içme, kullanma ve endüstri suyunu temin etmek için DSİ yetkilidir.
Madde 2- Su kaynağını oluşturan barajlar, iletim hatları ve arıtma tesisleri DSİ tarafından, depo ve dağıtım şebekesi belediyelerce yapılır.
Madde 4- DSİ tarafından yapılacak işler için sarf edilecek bedelin tamamını ilgili belediyeler DSİ'ye borçlanırlar. Borçlanma şartları, DSİ ile ilgili belediye arasında yapılacak protokol ile tespit edilir.
Gecekondulaşmanın da etkisiyle Ankara'nın hızla artan nüfusu 1960'larda su sorununu dayanılmaz duruma getirmişti. 1968 yılında DSİ bir master plan hazırladı. Ankara'nın 1970-2020 yılları arasındaki 50 yılı planlandı. Önce Ankara'nın nüfus artışı ve su gereksinimi hesaplandı. Buna bağlı olarak hangi barajların hangi yıllarda devreye girmesi gerektiği planlandı.
Plana göre 1974 yılında Kurtboğazı Barajı devreye girdi. Master Plan uyarınca 1978'de devreye girmesi gereken Çamlıdere Barajı, tünel açmadaki bazı sorunlar nedeniyle ancak 1985'te devreye girdi.
Duraklama devri ve Işıklı barajı
İncegez Barajı yerine yapılan Eğrekkaya 1992'de, Akyar ise 2000'de devreye girdi. Çamlıdere Barajı'nın kapasitesi büyük tutulmuştu. Çünkü daha sonraki etaplarda inşa edilecek olan Işıklı sistemlerindeki baraj suları tüneller ile Çamlıdere'de biriktirilecekti. Işıklı baraj sistemi Ankara'nın yaklaşık 100 km kuzey batısında Gerede civarında yapılacak ve kente aşağıdaki yıllarda su vermeye başlayacaktı:
Işıklı 1.etap 1993
Işıklı 2.etap 2000
Işıklı 3.etap 2010
Yapımına 1970'lerin sonunda başlanan Çamlıdere Barajı'ndan Ankara'ya su üç tünelden geçerek geliyor.
Tünellerin ikisi kısa; 2-3 km, Kınık tüneli ise 16 km. O yıllarda DSİ uzun tünel konusunda yeterli donanıma sahip değildi ve arazinin özellikleri önceden bilinmiyordu. Kazıldıkça ortaya çıkan sorunlar çözülmeye çalışıldığından tünel yapımı uzun ve zorlu bir süreç oldu. Işıklı baraj sisteminden suyu Çamlıdere barajına getirecek tünel ise 32 km uzunluğunda olacaktı. Kınık tünelinde yaşadığı zorluklar nedeni ile DSİ tünel yöntemine sıcak bakmıyordu.
Master Plan revizyonu
Başka bir yöntem bulunması için 1994 yılında ihale açıldı; 2050 yılındaki
7 milyonluk Ankara için mevcut master plan (1970-2020) revize edilecekti. İşi rakiplerinin neredeyse yarı fiyatına alan ortak girişimde Japonya'dan devlet kuruluşu bir müşavir şirket de vardı. Yapılan uzun çalışmalar sonucunda (1994-2000) "Işıklı Barajı'ndan başlayan kısa bir tünel yapılması ve suyun pompa ile dağların üzerinden aşarak Çamlıdere Barajı'na akıtılması" yöntemi benimsendi. Pompa demek "Devamlı enerji harcamak ve pahalıya su elde etmek" demekti ama DSİ bu sonuçtan memnundu; uzun tünel açılmayacaktı. Japon müşavir de memnundu; Japonya'dan kredi alınacaktı, pompalar da herhalde Japonya'dan gelecekti. Başbakan Japonya'ya gidiyordu. Gitmişken kredi anlaşmasını da imzalayacaktı.
Ancak, bu kredinin geri ödenmesi için DSİ ile Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin protokol imzalaması gerekiyordu.
İş suya düşüyor
Belediye protokolu imzalamadı. "Eğer para benim cebimden çıkıyorsa ihaleyi de ben yaparım" diye mi düşündü, yoksa tünel yerine pompa seçeneğini mi beğenmedi, bilinmez. DSİ Hazine Müsteşarlığı'na bir yazı göndererek kredi hakkında bilgi verdi ve "2010'a kadar Gerede sistemi devreye girmezse Ankara'da su sıkıntısı yaşanabileceği"ni bildirdi. Hazine Belediye'den görüş sordu. Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin Hazine Müsteşarlığı'na gönderdiği 9 Mart 2004 tarihli yazı ise su konusunda yaşadığımız sorunun ana nedenini ortaya koyuyor. Yazıda özetle şunlar belirtiliyordu: "Hazine garantili borçlarımızın artırılmaması için su temini projelerini yap-işlet-devret modeli ile yapmayı düşünüyoruz. Metro belediyemizin öncelikli projesidir. Gerede Işıklı projesini DSİ yapsın."
Sonun başlangıcı
DSİ, 2006 yılında belediyeyi yeniden uyardı. Önlem alınmazsa Ankara'yı büyük bir kâbusun beklediğini belirtti. Haziran 2006'da belediyenin DSİ'ye gönderdiği yazıda "2006 yazı itibarı ile Ankara'da ciddi bir şekilde su sıkıntısı çekilmesinin muhtemel görünmediği" bildirildi. Ve böylece, ASKİ'nin kaynakları, su ve kanal işleri yerine kuruluş yasasında olmadığı halde yollar ve köprülü kavşaklara harcandı.
Gerede sisteminden su gelince İvedik Su Arıtma Tesisi'nin genişletilmesi gerekecekti. Mevcut tesisin yanında bu iş için ayrılan alana da ASKİ Spor Salonu yapıldı.
Barajlarda sular azalmaya başlanınca ASKİ bir şeyler yapma gereği duydu. Kurboğazı Barajı'na su akıtacak olan Kavşakkaya Barajı için 31 Mayıs 2005'de ihale açtı. Katılan dokuz firmanın teklifleri 8-12 milyon dolar arasındaydı. Bu arada ne olduysa, belediye işi kendisi yapmaya karar verdi. Belediye Başkanı şöyle diyordu: "Baraj ihaleye çıksaydı 100 milyon dolara mal olurdu. Biz yapıyoruz. 20 milyon dolara mal oluyor."
İnşaat alanında taşeronlar ve belediye kamyonları yan yana çalışıyorlar; ama baraj hâlâ devreye giremedi.
Ankara Belediyesi, 1970-2020 Master planında yer alan Gerede Işıklı sistemlerinin önemini, su sıkıntısı baş gösterince, daha yeni kavradı. Pompalı sistemden vazgeçildi. Tekrar eski tünelli sisteme dönüldü. Tünelin ne şekilde yapılırsa daha uygun olacağının araştırılması işi bir müşavirlik şirketine daha yeni verildi. Bunun da ötesinde; Kızılırmak'tan su getirilmesi projelendirme çalışmaları acele olarak tamamlanıp borular döşenmeye başlandı. Sular gürül gürül akmaya başlayınca bu proje ile Ankara'yı kurtaranları halkımız kahraman ilan edecek!
Kızılırmak suyu
Halbuki Kızılırmak suyu Ankara için yeni değildi. O zamanki adıyla Ankara Sular İdaresi Umum Müdürü Eşref Özand 1957 tarihli Büyük Sakarya Projesi isimli kitabında şöyle diyordu: "Su, evsaf itibariyle çok bulanık ve ayni zamanda tuzlu olup tuz miktarı bilhassa asgari sarfiyat devresinde normalden 10 misli kadar fazladır. Sakarya'ya nazaran 40 km daha kısa olmasına rağmen gerek suyun tuzlu, gerekse tasfiye tesisatı işletmesinin daha güç ve masraflı olması ve ayni zamanda pompajda iki misli daha
enerji sarfı icap ettirmesi sebebiyle Kızılırmak sureti halle uygun görülmemiştir."
DSİ'nin 1968 tarihli Master Planı'nda da Kızılırmak suyu irdelenmiş: "Pompa gideri nedeniyle bu seçenek devre dışı bırakılmasın. Hattın bir bölümünde tünel açılarak pompa gideri azaltılabilir. Su kalitesi Dünya Sağlık Örgütü standartlarına uygun değil. Kirlilik yüksek. İleride bu suyun arıtılması yöntemleri de irdelenmeli. Kızılırmak'tan su alınırken nehrin aşağısında kalan yörelerin sulama, elektrik üretimi, kullanma suyu gereksinimi de göz önüne alınmalı."
Belediye bu bilimsel önerileri göz önüne almadan Kızılırmak'tan su getiriyor.
DSİ Kızılırmak'tan su alınmasına karşı çıkıyor. Aralık 2005 tarihli raporunda suyun içme suyu olamayacağını söylüyor. Tünel açma seçeneği, zaman kısıtlaması yönünden, gözardı edilmiş. Suyu dağlardan aşırmak için yüksek bedeller ödeyeceğiz. Daha az pompa istasyonu ile suyu aktarabilmek mümkün. Büyük kapasiteli pompalar kısa sürede bulunamayacağı için küçük pompa kapasiteli beş pompa istasyonu yapılacak. Yani, pahalı seçenek tercih ediliyor. Bu kadar kısa sürede yeterli miktarda çelik boru bulunamadığı için piyasadan bulunacak borulara göre hat döşeyeceğiz. Yüksek basınçlı yerlerde çelik boru, alçak basınçlı yerlerde camelyaf takviyeli plastik (CTP) boru kullanılacak. Gölbaşı tarafından gelen ve Dikmen tepelerine kadar yükselmiş olan su buradan cazibe (yerçekimi) ile kente dağılabilir. Ama su henüz arıtılmamış olduğundan önce yokuş aşağı İvedik arıtma tesislerine kadar götürüp, sonra Çankaya tepelerine doğru yeniden pompa ile basacağız. Çünkü, kısa sürede ancak bunlar yapılabilir...
Nasıl arıtılacak?
İvedik arıtma tesislerine gelen Kızılırmak'ın suyunun burada arıtılması öngörülüyor. Tüm bilimsel veriler Kızılırmak suyunun içme suyu olarak uygun olmadığını söylüyor. Günümüz teknolojisiyle kanalizasyon suyunu bile arıtıp içmek mümkün. Deniz suyunu arıtarak içme suyuna dönüştüren ülkeler var. Ancak Kızılırmak'ın suyunda bulunan klorür ve sülfatların arıtılması için gerekli ters ozmoz teknolojisi İvedik tesislerinde bulunmuyor.
Sivas'tan başlayarak yukarı Kızılırmak havzasındaki tüm kirlilik yükleri uzun yıllar boyunca Hirfanlı Baraj gölünde birikti. Kayseri'nin tüm atıksularını taşıyan Karasu ile Kırşehir'in atıksularını taşıyan Kırşehir Çayı Hirfanlı Barajı öncesi Kızılırmak'a akıyor. Kızılırmak nehrinin doğal yapısından kaynaklanan sertlik (kalsiyum klorür), sülfat ve tuz değerleri yüksek.
Kalsiyum klorür suyun sertliğini artırır, sabun ve deterjanın köpürmesini engeller, suyun taşındığı boru ve kaplarda kireç tabakası oluşumuna yol açar. Klorürlerin kentsel içme suyu şebekesindeki en önemli etkisi, aşındırıcı özelliğidir. Metal borularda klorür, tepkimeye girerek suda çözünen metal tuzları oluşturmakta, böylece içme suyu içinde metallerin artmasına neden olmaktadır. İçme suyuna karışan kurşun ve bakır, çocuklarda gelişim bozuklukları ve zekâ geriliğine, yetişkinlerde ise mide sorunlarına ve beyin hasarına yol açabilmektedir. İçme suyunda litre başına 250 miligramın üzerindeki sülfat varlığı suyun kokusunu ve tadını olumsuz etkiler. 1000 mg üzerindeki varlığı da ishale yol açar. Dünya Sağlık Örgütü, litrede 500 miligramı aşan miktarlarda sülfat taşıyan içme suları için halkın uyarılmasını önermektedir.
İvedik arıtma tesislerindeki su litrede 15-20 mg sülfat içermektedir. Kızılırmak suyunda ise 350 mg civarındadır. Halkın uyarılması gereken bir diğer nokta da, bu suların kaynatılmaması gerektiğidir. Su kaynatılırken buharlaşacak, içindeki zararlı maddeler daha da yoğunlaşacaktır.
21. Yüzyıl Ankarası
21. Yüzyıl Ankarasının gündemi işte bu konulardır. Özellikle son 10 yıldır yaşanan ihmal, umursamazlık, plan ve bilimsellikten uzaklaşma sonucunda gelinen nokta ortadadır. Yağışların azlığı altyapı eksikliğimizi görmemizi öne almıştır. Şimdi, günü kurtarma çabaları zamanıdır. Bu da bilimsellikten daha da uzaklaşılmasına neden olmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti buna layık değildir.
Levent TOSUN: Eski Ankara Sular İdaresi Genel Müdürü, Makina yüksek Mühendisi
Nermin FENMEN: Kimya yüksek Mühendis
Etiketler: ankara, melih gökçek, su
2 Yorum 11 Ağustos 2007 |
John Brown- The Huffington Post - Posted August 9, 2007 | 05:45 PM (EST)
Bush's propaganda czarina Karen Hughes -- her official jawbreaking title is Under Secretary of State for Public Diplomacy and Public Affairs -- has had her ups and downs since being sworn in her State Department position in September 2005. When the long-time Bush confidante rejoined the "mission-accomplished" team in her new international-image-polishing job (she had been, among her previous capacities, a member of the secretive White House Iraq Group that led our country into war), some public-diplomacy veterans hoped that her close relationship with the President would make "engaging, informing, and influencing key international audiences" (the State Department's definition of public diplomacy) more successful than it had been during our Commander in Chief's first term. But Bush Kampaigner Karen's first public foray into world affairs -- her infamous "listening tour" to the Middle East in the fall of 2005 -- was ridiculed by both the US and international media as an illustration of her ignorance (she disclosed, to an Egyptian opposition leader, that our Constitution cites "one nation under God") and lack of cultural sensitivity (she offended some Saudi women by reproaching them for not having the right to drive). After that disastrous overseas venture, she seemed to keep a lower profile, and by 2006 was practically off the media radar screen, especially during the Second Lebanese War. When she did engage in rare (for her official position) public events (many directed to American audiences to show them how good we US citizens were because of our compassionate-conservative aid to less fortunate foreigners) she was not infrequently criticized, including by the right-wing media, which accused her of being too accommodating to Muslim organizations like the Council on American-Islamic Relations (CAIR)
Hurricane Season Again?
Surprise, surprise, but in recent weeks Hurricane Karen (is this still her nickname in the White House, even after Katrina?) has reemerged in the press, with considerable positive coverage, although some negative media comments about her continue. The second act of this minor American life began on July 15, with a sympathetic article on the Under Secretary by Nicholas Kralev in The Washington Times. Kralev -- citing various sources (including Hughes herself) -- said the Ambassador (yes, that is what ex-TV reporter Karen is now, due to her current position) was more aware of the nuances of US foreign policy, was strongly supportive of educational exchanges, had incorporated public diplomacy into the "consciousness" of the State Department, and was streamlining the bureaucracy "to handle public diplomacy issues more efficiently." The article ended by citing Mark Helmke, senior staff member on the Senate Foreign Relations Committee, that "Hughes is finally helping State get its act together on public diplomacy."
Not long after Kralev's piece, PR Week (July 23) ran what-a-great-lady-she-is interview with Hughes during which she had an opportunity to spew out Soviet-style statistics about her public- diplomacy triumphs:
"For the first time, public diplomacy was recognized as a national security priority, and we got $50 million in the emergency supplemental. ... [W]e were able to show from our initial survey data that 87% of participants in our programs have a better understanding of the United States and 73% have more favorable attitudes toward our country as a result of their participation. ... So we've really expanded our exchange programs. When I came, the year before I arrived, we had 27,000 people participate. This year we'll have almost 40,000. And I'm working on a budget where we're hoping to [increase participants] to more than 50,000. ... I've been an advocate for increasing the public diplomacy budget, and it has increased substantially since I've been here, from $677 million to $845 million..... Last year we issued a record number of student visas, I think 591,000."
As the author of articles on the Bush administration's misuse of numbers, I would welcome it for someone with access to the proper records to check on the accuracy of these statistics.
More Praise for Ms. Hughes
And then came a don't-beat-up-on-Karen piece by the distinguished diplomat William Rugh, who was ambassador to Yemen from 1984 to 1987 and ambassador to the United Arab Emirates from 1992 to 1995. Titled "Quiet progress in public diplomacy," the article argues that "Karen Hughes has been unfairly criticized," and ends with the following panegyric:
"Having served as a diplomat abroad, I am convinced that the best way for foreigners to acquire a sophisticated understanding of our society, culture and policies is to come here and see America for themselves. ...
Ms. Hughes knows this, too. She has worked hard, and successfully, to expand the exchanges of students and professionals that the State Department sponsors. In only two years, she increased the number of participants in the department's exchange programs from 27,000 to more than 38,000. She also expanded English teaching programs abroad, a 'secret weapon' that carries considerable American cultural content and helps foreigners understand us better."
The Los Angeles Times, often critical of the Bush administration, has a kind word to say about Hughes in its article "U.S. State Dept. Drafts Ozomatli For Tour: The U.S. Sends The Antiwar L.A. Band On A Diplomatic Mission To The Heart Of The Arab World" by Borzou Daragahi (August 1):
"During the Cold War, the State Department recruited jazz musicians as cultural emissaries. ... Such cultural outreach faded over the decades but has been revived in recent years by Karen Hughes, the U.S. undersecretary of State for public diplomacy."
This article was followed by a posting (August 3) on the Public Diplomacy Blog of the USC Center on Public Diplomacy by State Department intern Caroline Walters, "Sports Diplomacy Is The New Comeback Kid," which announces that:
"Now U.S. sports diplomacy is enjoying a comeback of its own. With strong support from Under Secretary Karen Hughes, the Department of State's budget for sports grants and sports programming has climbed from a lowly $600,000 to roughly $5 million in just five years."
Who's Against?
Who's against making public diplomacy a greater part of the State Department agenda? Who's against educational, cultural, and sports exchanges? Practically no one, either on the left or the right. But let's get a couple of things straight:
--The "soft-power" programs Ms. Hughes claims credit for have existed for decades. Whatever budgetary increases she has gotten for them are minimal, even if you can trust her statistics. Just compare them with what the Pentagon gets to pay for its 700 bases and 230 golf courses. (See John Smart, "An empire can be terribly expensive," Helena Independent Record, July 29)
--As Independent pollster Andrew Kohut repeatedly points out, it is Bush's policies that have the most impact on what foreign publics think about the United States. Ms. Hughes' efforts to cover up the fiasco of these unilateral, aggressive policies -- despised by many abroad -- by proclaiming the successes of "her" exchange and information programs do little to improve America's global image or moral reputation.
--The Under Secretary often speaks of the importance of the "diplomacy of deeds." And indeed, the deeds of this administration tell the world far more about the current US administration than whatever public-diplomacy programs spinstress Karen claims credit for. What are these deeds that now define America to foreigners? A senseless war in Iraq, Guantanamo, Abu Ghraib -- just to name a few of the Bush atrocities that appall -- and kill -- our fellow human brings.
So why is Ms. Hughes reemerging now? I venture to say that her second coming has little, if anything, to do with the outside world or communicating with it, never a Bush priority. Rather, it's about the upcoming presidential election, and Hughes' attempt to make her boss' failings abroad acceptable to American voters at a time when the Iraq war has become increasingly unpopular in the U.S. Never mind the recent Pew poll that shows, in Marie Cocco's words in truthdig (July 3), that "[t]he world is pretty well disgusted with us." After all, in the Bush biosphere his acolytes create their own reality, and to them the rest of our small planet has never really existed.
----------------------------
John Brown is currently associated with the Institute for the Study of Diplomacy at Georgetown University, where he has taught courses about public diplomacy. A consultant for the Library of Congress's "Open World" exchange program with the Russian Federation, he has written for The Washington Post, The Nation on line, TomPaine.com, The Moscow Times, and American Diplomacy.
Brown, who received a Ph.D. in Russian History from Princeton University in 1977, was a member of the U.S. Foreign Service from 1981 until March 10, 2003 and has served in London, Prague, Krakow, Kiev, Belgrade and Moscow. He is co-author (with S. Grant) of The Russian Empire and the Soviet Union: A Guide to Archival and Manuscript Materials in the United States. His other published writings include research on Russian history as well as articles in the Polish and Serbian press. He is currently writing a book on Propaganda and U.S. Foreign Policy.
Etiketler: english, karen hughes, propaganda, public diplomacy
0 Yorum |
Başbakan'ın adamları!..
CEMAL SUBAŞI/TEMPO
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan neden başarılı? Uzmanlardan duymaya alışık olduğumuz nedenler: Karizmatik, iyi bir hatip, vefalı ve çalışkan olması… Ama bir noktayı atlıyorlar: Hayatını ona adayan 50 kişilik yakın ekibini. Erdoğan’ı zirveye taşıyan ve orada tutan kişileri tanıyoruz Şeyhi şeyh yapan müritleridir... Bu söz, adeta Recep Tayyip Erdoğan’ı anlatıyor. Çünkü müritler ne kadar iyi çalışıp örgütlenirse, şeyhe o derece önem atfediliyor. Erdoğan’ın kurduğu ekip de öyle. Bu çekirdek kadro, Başbakan’ın bir dediğini iki etmiyor. Zira, liderlerinin vefalı olduğunu, çabalarının karşılığını alacaklarını düşünüyorlar. Tüm eleştirilere ve baskılara karşın, liderlerinin onları koruyacağından da eminler.
Gerçekten de Recep Tayyip Erdoğan’ın ekibi incelendiğinde, vefanın ağır bastığı anlaşılıyor. Çünkü bu kadro içerisinde, 1991’deki milletvekilliği süreci, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve AKP’nin kuruluşundaki ‘yoldaş’ları var. “Başbakan’ın adamları'' arasında, ‘İstanbul ekibi’ ağır basıyor.
Ne var ki AKP içinden kimse, “Başbakan’a şu isimler diğerlerinden daha yakındır'' diyemiyor. Çünkü hepsi kendisinin daha yakın olduğunu düşünüyor. Örneğin adı bizde saklı, son birkaç yıldır Başbakan’ın yanından hiç ayrılmayan, özellikle seçim döneminde neredeyse 24 saatini birlikte geçiren bir danışmanı bile, “Evet, ben Başbakan’ın 50 adamından biriyim'' diyemiyor. Söylediği şu: “Bakanlar bakan olduğu kadar, danışmanlar danışman olduğu kadar, milletvekilleri ise milletvekili oldukları kadar Başbakan’a yakındır.''
BAKANLAR
Prof. Dr. BEŞİR ATALAY
‘İrticayla suçlandı’
1947 Ankara doğumlu. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi. Adı, cumhurbaşkanı adayı olarak da geçti. Erdoğan’ın aday göstermek istediği, ancak Bülent Arınç’ın sıcak bakmadığı ileri sürüldü. Atalay’ın eşi değil ama, üç kızından biri türbanlı. Kırklareli Üniversitesi’nin kurucu rektörü olan Atalay, YÖK tarafından, yayınlarında irticai faaliyetler bulunduğu gerekçesiyle bu görevinden alındı. Bir dönem kamuoyu araştırma şirketi ANAR’ın yöneticisiydi. Bu yüzden hükümetin kamuoyu araştırma uzmanı olarak da biliniyor.
ALİ BABACAN
Güvenilen prens
1967 Ankara doğumlu. Erdoğan, kriz sonrası ekonomi bakanlığını Ali Babacan’a vererek, güvenini gösterdi. Bununla kalmadı, AB başmüzakerecisi görevini de verdi. Babacan, AKP kurucu üyesi; yani bir anlamda Erdoğan’ın prenslerinden biri. ODTÜ Endüstri Mühendisliği Bölümü’nden birincilikle mezun. Yüksek lisansını Northwestern Üniversitesi Kellogg School of Management’ta işletme üzerine yaptı. Türkiye’ye dönüşünde ticaretle uğraştı. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi.
Doç. Dr. HÜSEYİN ÇELİK
Tartışılan eğitimci
1959 Van doğumlu. AKP kurucu üyesi… 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi mezunu. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nde öğretim üyeliği yaptı. Doçent unvanını da aynı üniversiteden aldı. Çelik’in, Türk siyasi tarihi, kültürü ve edebiyatı üzerine yazılmış on kitabı var. Milli Eğitim Bakanlığı döneminde, müfredatta din içerikli yayınlara izin verdiği ileri sürüldü. Recep Tayyip Erdoğan, muhalefetin tüm baskılarına karşın onu görevden almaya yanaşmadı.
CEMİL ÇİÇEK
301’i hâlâ seviyor
1946 Yozgat doğumlu. Siyasete ANAP’tan girdi, 1997’de ‘Grup kararına aykırı hareket’ gerekçesiyle ANAP’tan ihraç edildi. 1998’de Fazilet Partisi’ne girdi. AKP’nin kuruluşuna katıldı, ancak hemen üye olmadı. Erdoğan’ın, Adalet Bakanı ve hükümet sözcüsü oldu. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Çiçek, 301’inci madde tartışmaları ve Boğaziçi Üniversitesi’nde Ermeni Konferansı düzenleme çabalarını ‘vatana ihanet’ diye nitelemesiyle gündeme gelmişti. 22 Temmuz’da TBMM’ye yeniden seçildi.
Doç. Dr. ABDULLAH GÜL
İkinci adam
1950 Kayseri doğumlu. Erdoğan’ın en yakınındaki isim. AKP’nin yaratıcılarından. Onun için ‘ikinci adam’ deniliyor. Erdoğan, milletvekili seçildikten sonra Başbakanlığı devrederek, Dışişleri Bakanlığı ile yetindi. Erdoğan da onu cumhurbaşkanı adayı olarak gösterdi. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi mezunu. Unvanı doçent doktor. 1983-1991 yılları arasında merkezi Suudi Arabistan’ın Cidde kentinde olan İslam Kalkınma Bankası’nda (IDB) iktisat uzmanı olarak çalıştı. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi.
Dr. HİLMİ GÜLER
İGDAŞ’tan bakanlığa
1949 Ordu doğumlu. Tayyip Erdoğan’ın İstanbul Belediye Başkanlığı döneminde İGDAŞ yönetim kurulu üyesiydi. Güler’in kızı, Osman Pepe’nin oğlu ile evli. ODTÜ'den Metalürji Mühendisliği diploması var. Aynı üniversiteden yüksek lisans ve doktora sahibi. Güler, bakanlığı döneminde, Irak’a ucuza elektrik satmakla ve kayınbiraderini PETKİM Yönetim Kurulu Başkanı ve PETKİM satışının İhale Komisyonu Başkanı yaptırmakla suçlandı. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi.
ATİLLA KOÇ
Başbakan’ın kızanı
1946 Aydın doğumlu. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunu. Kaymakamlık, valilik, emniyet müdürlüğü yaptı. Bir dönem Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek'in genel sekreteriydi. Oğuzhan Asiltürk’le yakınlığı sayesinde Necmettin Erbakan’la tanıştığı ileri sürülüyor. Yine iddialara göre
Korkut Özal’la da arası oldukça iyi. Millî Görüşçülere yakın görünmek isteyen Erdoğan’ın, bu yüzden Koç’u bakan yaptığı iddialar arasında. Hiçbir tarikat ve cemaate yakın olmadığını söyleyen Koç, “Ege’de ‘Efe ne derse kızan onu yapar’ derler. Bizim efemiz de Başbakan’dır'' diyor. Teybimize konuşan Koç’a göre, Başbakan’la ilişkisi ise şöyle: “Kabine üyelerinin hepsi Sayın Başbakan’ımıza aynı derecede yakın.
Ben istisna değilim. Bu, zaten lider olmanın da gereğidir. Başbakan da bunu yapıyor. Onun bakanı olarak hizmet etmekten başka bir yakınlığım yok kendisine.''
OSMAN PEPE
Mühendis siyasetçi
1954 Trabzon doğumlu. AKP hükümetlerinin değişmez Çevre ve Orman Bakanı oldu. Karadeniz Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği Fakültesi mezunu. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü’nde yüksek lisans yaptı. İller Bankası, Azot Sanayi ve Ereğli Demir Çelik Fabrikasında mühendis olarak çalıştı.
MEHMET ALİ ŞAHİN
Yol arkadaşı
1950 İstanbul doğumlu. Avukat. Erdoğan’ın yol arkadaşı. “Milli Görüş gömleğini çıkardık'' diyen ekipten, yani Necmettin Erbakan yolundan vazgeçenlerden. Şahin, AKP Grup Başkanvekilliği görevinin yanı sıra Adalet Komisyonu üyeliğinde de bulundu. AKP’nin hukukçu kadrosundan. 22 Temmuz’da TBMM’ye yeniden seçildi.
KEMAL UNAKITAN
Eleştirilen ‘abi’
1946 Edirne doğumlu. Erdoğan’ın ‘Kemal Abi’si. Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi mezunu. Bir dönem Albaraka Türk Finans Kurumu Yönetim Kurulu Üyesi’ydi. Kemal Unakıtan, muhalefetin çok eleştirdiği bir isim. Sık sık istifaya çağrılan Unakıtan; kaçak villa, mısır ithalatı, Galataport, TÜPRAŞ’taki hisse satışı gibi birçok tartışmalı konunun odağında. Erdoğan, mealen “Medyanın talebiyle milletvekili, bakan, belediye başkanı ve bürokratı yedirtmem'' dedi. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi. Erdoğan ile Unakıtan’ın, ‘tüccar mantığı’ ile hareket ettikleri için uyumlu çalıştıkları iddia ediliyor. Unakıtan, kendisine ulaştığımızda, “İş adamıydım. Ama biliyorsunuz, Başbakan, seçime katılamadığı dönemde, beni kendi yerinden aday göstermişti. Yani beni kendi yerine koymuştu. Dolayısıyla Başbakan’ın en yakınında olan isimlerden biri sayılırım'' diyerek Başbakan’la ilişkisini özetlemiş oldu.
BİNALİ YILDIRIM
Yadigar kurmay
1955 Erzincan doğumlu. Erdoğan’ın, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı dönemindeki kurmaylarından. İstanbul Deniz Otobüsleri İşletmeleri (İDO) Genel Müdürlüğü görevinde bulundu. Bakanken, 37 kişinin öldüğü hızlı tren kazasında tüm suçlamalara karşın, Erdoğan, Yıldırım’ı görevden almadı. İstanbul Teknik Üniversitesi Gemi İnşa ve Deniz Bilimleri Fakültesi mezunu. Aynı üniversiteden yüksek lisansı var. Türkiye Gemi Sanayi Genel Müdürlüğü ve Camialtı Tersanesi’nde çeşitli kademelerde yöneticilik yaptı. 22 Temmuz’da TBMM’ye yeniden girdi.
DANIŞMANLAR VE KURMAYLAR
Dr. YALÇIN AKDOĞAN
Doktrin hocası
1969 İstanbul doğumlu. Başdanışman. AKP`nin ‘muhafazakâr demokrat’ söyleminin mimarı olarak gösteriliyor. Gezilerinde Erdoğan’a eşlik ediyor. Bir dönem, Yeni Şafak Gazetesi’nde yazarlık yaptı. ‘AKP ve Muhafazakâr Demokrasi’ adlı kitabı nedeniyle, parti içinde ona ‘Doktrin Hocası’ diyorlar. Kitap, AKP’nin bir nevi anayasası. Turgut Özal’ın dört eğilimini işliyor ve Erdoğan'ın özel siparişi olduğu ileri sürülüyor. Akdoğan, AKP’nin istediği değişikliklere uygun yeni anayasayı yazan grupta da bulundu. Bugünlerde AKP’nin resmi tarihini yazdığı söyleniyor. Erdoğan’ın gittiği her yerde, yaptığı her görüşmede notlar tutuyor. Bu notları toplayıp, AKP’nin liderlik tarihçesini yazacağı ileri sürülüyor. Anadolu Üniversitesi İletişim Fakültesi’nden mezun. Marmara Üniversitesi’nden de siyaset bilimi doktorası var.
MÜCAHİT ARSLAN
Baba oğul mücadelede
Tayyip Erdoğan’ın sessiz, derinden çalışan danışmanı deniyor. AKP’nin kurucularından. Erdoğan’ın makam aracına binebilen ender isimlerden. Mazlum-Der’in eski başkanı. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye giren AKP Diyarbakır Milletvekili İhsan Arslan’ın oğlu. 10 Aralık 2002’de, Beyaz Saray’da ABD Başkanı George Bush ile Erdoğan (Henüz Başbakan değildi) buluşmasını kotaran kişilerden biri. Ne fotoğraf çektiriyor, ne televizyona çıkıyor. İddialara göre babası, Erdoğan’ın Güneydoğu kurmayı olan İhsan Arslan, 1996’da, PKK kampını ziyaret eden ekip içinde yer almıştı. Geçmişte, Hizbullah’ın iki kanadı arasında arabuluculuk üstlendiği iddiaları da basında yer aldı.
Prof. Dr. NABİ AVCI
‘Nabi Hoca’
19 Bilecik doğumlu. Başbakan Başmüşaviri ve medya danışmanı. Erdoğan’ın hemen hemen tüm temaslarında o da yer alıyor. Hürriyet Gazetesi’ne göre Tayyip Erdoğan, Avcı’ya ‘Nabi Hocam’ diye hitap ediyor. 20’li yaşlarda Veysel Vedat ismiyle şiirler yazan Avcı’nın edebiyat ve sanat bilgisi oldukça iyi. İdeolojik olarak liberal, yaşam tarzı olarak muhafazakâr. Politik duruşu, her ortamda bir denge unsuru. Recep Tayyip Erdoğan ile tanışması, 1990'lı yıllara kadar uzanıyor. 1994 yerel yönetim seçimlerinde Erdoğan'ın seçim kampanyasını yürüten ekipte yer almıştı. Ortadoğu Teknik Ünivesitesi mezunu. Anadolu Üniversitesi’nde uzun yıllar iletişim dersleri verdi. İki yıl kadar da Bilgi Üniversitesi'ndeydi. Hasan Celal Güzel’in, Turgut Özal’ın ve Yıldırım Akbulut'un danışmanlıklarını da yaptı. Ahmet Davutoğlu'na yakın dururken Ömer Çelik ile aralarında bir sürtüşme olduğu ileri sürülüyor. Bu arada Yalçın Akdoğan da üniversiteden öğrencisi. Bugün yine yanında olsa da Başbakan Erdoğan üzerinde birkaç yıl önce daha etkin olduğu söyleniyor. Avcı’nın ayırt edici özelliklerinden biri de sarı silgili kurşun kalemlere merakı.
EGEMEN BAĞIŞ
Tercüman
1970 İstanbul doğumlu. Recep Tayyip Erdoğan’ın dış politika danışmanlarından. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye seçildi. Erdoğan, yabancı devlet adamlarıyla görüşürken tercümanlık yapıyor. Uzun yıllar da Beyaz Saray’da tercümanlık yaptı. 2002 seçimlerinden sonra, ABD’deki işini bırakarak Türkiye’ye geldi. Babası Abdullah Bağış, 1974-1979 arasında Adalet Partisi’nden Siirt Belediye Başkanı’ydı. Eşi Reyhan Bağış, Emine Erdoğan’a ABD ‘First Lady’si Laura Bush ile görüşmesinde tercümanlık yaptı. Erdoğan, Oslo'da bir
grup PKK sempatizanının yumurtalı saldırısına uğradığında, ilk siper olan isimlerden biriydi. Egemen Bağış, Eczacıbaşılar tarafından kurulan İstanbul Modern adlı müzenin de yönetim kurulu üyesi. ABD, New York’taki, Baruch College’de işletme okudu. Aynı üniversiteden kamu yönetimi yüksek lisansı var. New York’ta Turkish Link adlı bir çeviri bürosu bulunuyor.
AKİF BEKİ
‘Harflerini çözdü’
1971 Bingöl doğumlu. Sözcü ve başdanışman. Gazeteci kökenli. 2003’te ‘Erdoğan’ın Harfleri’ adlı kitabını yayımladı ve Erdoğan’ın konuşma dilini analiz etti. “Erdoğan, Musa peygamberin soyundan geliyor'' dedi. İstanbul Üniversitesi Arap Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun.
HÜSEYİN BESLİ
30 yıllık dost
19 Görele doğumlu. Genel Başkan Danışmanı. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi. İstanbul Üniversitesi’nde psikoloji ve işletme iktisadı okudu. Besli, yaptığımız görüşmede Erdoğan’la ilişkilerini şöyle özetledi: “1991’den bu yana bilfiil bire bir çalıştık. Ben Sayın Başbakan’a basın ilişkilerinde yardımcı oluyorum. Konuşmalarının hazırlanmasında da katkıda bulunuyorum.''
ÖMER ÇELİK
O yazıyor, Erdoğan söylüyor
1969 Adana doğumlu. Erdoğan’ın en eski siyasi danışmanlarından. Gazi Üniversitesi’nde siyaset bilimi üzerine yüksek lisans yaptı. Dış politika ile ilgili her ayrıntının ondan geçtiği söyleniyor. Başbakan’ın konuşma metinlerini hazırladığı biliniyor. Yeni Şafak, Yeni Yüzyıl, Star ve Sabah’ta yazarlık yaptı. İddiaya göre Ali Bulaç sayesinde Erdoğan ile tanıştı. 22 Temmuz’da TBMM’ye yeniden girdi.
Prof. Dr. AHMET DAVUTOĞLU
Dış politikanın pusulası
1959 Taşkent doğumlu. Dış Politika Başdanışmanı ve büyükelçi. İlk tezkere günlerinde ‘Irak’a asker göndermenin hatalı olacağını’ savundu. AKP’nin, başta Ortadoğu olmak üzere, dış politikasının belirlenmesinde son derece etkin bir isim oldu. Boğaziçi Üniversitesi Ekonomi ve Siyaset Bilimi bölümlerini bitirdi. Erdoğan’ın başdanışmanı olmadan önce, Beykent Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Başkanı’ydı. Davutoğlu, aynı zamanda Abdullah Gül’ün de yakın arkadaşı. Seçimlerden sonra akademik hayata dönme kararı aldı.
Prof. Dr. ÖMER DİNÇER
Omuz omuza
1956 Karaman doğumlu. Erdoğan’ın belediye başkanlığı döneminde BİT’lerden (Belediye İktisadi Teşekkülleri) sorumlu danışmanıydı. AKP iktidarıyla birlikte Başbakanlık Müsteşarı oldu. 1995’te, “Türkiye Cumhuriyeti'nin başlangıçta ortaya koyduğu bütün temel ilkelerin; laiklik, cumhuriyet ve milliyetçilik gibi birçok temel ilkenin yerini, daha çok katılımcı, daha adem-i merkezi, daha Müslüman bir yapıya devretmesi zorunluluğu olduğu ve artık bunun zamanının geldiği düşüncesini taşıyorum'' dedi. Böylece askerin örtülü protestosuyla karşı karşıya kaldı. Ayrıca Erdoğan’ın, “Bürokratik Oligarşi’nin birçok engellemeleri var'' sözlerini Dinçer’in söylettiği de ileri sürüldü. Erdoğan tarafından daima korundu. İntihal iddiasıyla YÖK (Yüksek Öğretim Kurulu) tarafından öğretim üyeliği geri alındı. Dinçer, 22 Temmuz’da TBMM’ye girdi. Yeni AKP hükümetinde başbakan yardımcısı olacağı konuşuluyor.
ŞABAN DİŞLİ
KKTC danışmanı
1958 Sakarya doğumlu. AKP Dış Politikadan Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi. Cumhurbaşkanlığı tartışmalarında, Erdoğan’ın Başbakan olarak kalması gerektiğini söyledi. Erdoğan, Şaban Dişli’yi yurtdışı gezilerinde yanında bulundurmaya özen gösteriyor. İddialara göre AKP, KKTC’deki seçimlerde Serdar Denktaş’a karşı Mehmet Ali Talat’ı, Şaban Dişli’nin organizatörlüğünde destekledi. Serdar Denktaş, bu nedenle “Kıbrıs’ta ilk kez din ve siyaset bir araya geldi'' dedi. Talat’ın bazı Avrupa gezilerinde, yanında Dişli de vardı. Dişli aynı zamanda Cüneyd Zapsu’nun da yakın olduğu isimlerden. Konuya ilişkin sorumuzu, “Ben sadece Sayın Başbakanımızın çalışma ekibindeyim. En yakınındaki isim olduğum söylenemez. En yakınında kim olduğunu sadece Başbakanımız bilir. Ama son sekiz aydır ekibinin içindeyim'' diye cevapladı.
EROL OLÇAK
AKP’nin isim babası
1963 doğumlu. Reklam danışmanı. Artel Reklam Ajansı’nın sahibi. AKP’nin seçim çalışmalarını düzenleyen ekibin başında. İstanbul Üniversitesi Estetik ve Sanat Tarihi mezunu olan Olçak, ilk oğluna Tayyip ismini verdi. 1994’te de yerel seçimler öncesi düzenlenen kampanyanın başındaydı. AKP'nin isim babası olduğu ileri sürülüyor. Ancak, ampul amblemi yerine ayçiçeği önermiş. Çiller’li DYP'nin, ‘Cesur Yürekli Türkiye’ kampanyası ile KKTC'de Ulusal Birlik Partisi'nin seçim kampanyasını da o yaptı.
İDRİS NAİM ŞAHİN
Yakın arkadaşı
1956 Ordu doğumlu. Eski İstanbul Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı. AKP kurucularından, halen genel sekreter. Erdoğan’ın çok yakın arkadaşı olduğu söyleniyor. Şahin’in ismi, bir ara gündeme gelen kabine revizyonunda, İçişleri Bakanı Abdülkadir Aksu’nun yerine geçti. Ancak Cumhurbaşkanı Sezer’in onay vermediği ileri sürüldü. 22 Temmuz 2007 seçimleri için, Erdoğan’ın evinde milletvekili aday listesini hazırlayan ekibin içinde yer aldı; kendisi de yeniden TBMM’ye girdi.
CÜNEYD ZAPSU
Erdoğan’ın veri koordinatörü
1956 İstanbul doğumlu. Tayyip Erdoğan’ı, dört kez ABD’ye götüren ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı döneminde, işadamlarıyla tanıştıran isim olarak gösteriliyor. ABD ve Avrupa ile Başbakan Erdoğan arasında köprü olduğu ileri sürülüyor. Erdoğan’ın veri koordinatörü. Davos toplantılarında da Erdoğan’ın programlarının mimarlığını yaptı. 17 Aralık 2004’te gerçekleştirilen, Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne (AB) üyelik zirvesinde önemli taktiklere imza atan Cüneyd Zapsu, AKP Merkez Karar ve Yönetim Kurulu (MKYK) üyesi ve Genel Başkan Danışmanı.
KADER DEĞİŞTİREN ADAM
FARUK ÇELİK
Başbakan yaptı
1956 Artvin doğumlu. Erdoğan’a başbakanlık yolunu açan isim olarak gösteriliyor. 2002’de Siirt seçimlerine itiraz ederek iptalini isteyen kişiydi. O dönem, AKP Grup Başkanvekili olan Çelik, “Bundan bir şey çıkmaz'' diyen Erdoğan’ı sürenin dolmasına 24 saat kala ikna ettiğini açıklamıştı. Neticede, Erdoğan Siirt seçiminin iptali üzerine aday olmuş ve milletvekili seçilmişti. Çelik’e “Erdoğan’ın en yakındaki isimlerden biri olarak gösteriliyorsunuz'' dediğimizde, şu karşılığı verdi: “En yakın isim değilim, ama çalışma arkadaşlarından biriyim. ‘Onun sağ koluyum’ gibi bir şey diyemem kesinlikle. Böyle iddialı şeylere uzağım.''
Çelik, Bursa’daki bazı kamu kurum ve kuruluşlarına yakınlarını ve akrabalarını yerleştirdiği yönünde iddialara maruz kalmıştı. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi.
ÇEVRESİNDEKİ KADINLAR
AYŞE BÖHÜRLER
Türbanı ihtar nedeni
1963 Nevşehir doğumlu. AKP kurucu üyesi ve Merkez Karar Yürütme Kurulu (MKYK) üyesi. Türbanı yüzünden AKP’ye ihtar verilmesine neden oldu. Erdoğan adına, Nimet Çubukçu ile birlikte ‘Türban raporu’ hazırladığı basında yer aldı. Erdoğan’ın Başbakan kalmasını isteyen ekipten. İstanbul Üniversitesi Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Yüksek Okulu mezunu.
HÜLYA ÇETİNKAYA
Deneyimli sekreter
Tayyip Erdoğan’ın sekreteri. 1985’te İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne girdi. Önce Bedrettin Dalan’la, ardından da Nurettin Sözen’le ve Tayyip Erdoğan’la çalıştı. Tayyip Erdoğan’ın cezaevine girdiği günlere kadar sekreterliğini yapan Çetinkaya, bir yıl da İstanbul eski belediye başkanı Ali Müfit Gürtuna ile çalıştı. Gürtuna döneminde, Boğaziçi İmar Müdürlüğü’ne gönderildi. Erdoğan bunu öğrenince, Çetinkaya’yı Ankara’ya davet etti.
NİMET ÇUBUKÇU
Erdoğan’a siper
1965 Karaman doğumlu. AKP’nin hukukçu ve türbansız kadın üyesi. Partiyi kuran ekibin içinde yer aldı. AKP’nin ‘Muhafazakâr Demokrat’ kimliğinin oluşmasında aktif görev yaptı. Emine Erdoğan’ı savunmak için Deniz Baykal’la giriştiği polemik dikkat çekti. Güldal Akşit’in yerine Kadın ve Aileden Sorumlu Devlet Bakanlığı’na getirildi. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi.
Dr. BERRA KILIÇ
Vetolu ekonomist
Tayyip Erdoğan, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) üyeliğine aday gösterdi; ama Ahmet Necdet Sezer veto etti. Libya asıllı işadamı Hussein Nouman Soufraki’nin yöneticisi. Marmara Üniversitesi İşletme Bölümü mezunu. Ankara Üniversitesi’nden yüksek lisans ve doktoralı.
EMİNE ERDOĞAN
En yakını o
1955 İstanbul doğumlu. 1970’lerde ağabeyinin baskısıyla başını örttü. 1994 yerel seçimlerinin kazanılmasında, Emine Erdoğan’ın etkisi büyüktü. Çünkü kadın kollarıyla birlikte o da büyük çaba sarf etti. Eşinin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı döneminde de kurum kaynaklarını hayır işlerine yönlendirmek için çabaladı. İl Hanımlar Komisyonu’nda aktif olarak çalıştı. Tayyip Erdoğan, Başbakan olduğunda türbanı nedeniyle devlet protokolüne giremedi. Bunun yerine parti içi etkinliklere katıldı. Eşiyle birlikte yoksul evlerini ziyaret etti. Aktiviteleri artınca AKP Genel Merkezi, Emine Erdoğan’ın programlarını basına duyurmaya başladı.
Prof. Dr. EDİBE SÖZEN
‘Medya ilişkileri’ni yenileyecek
1961 Sivas doğumlu. Prof. Dr. Edibe Sözen, 2006’daki AKP Kongresi’nde medya ve tanıtımdan sorumlu Genel Başkan Yardımcısı oldu. 22 Temmuz’da TBMM’ye seçildi. Özellikle insan hakları ve sivil toplum kavramları ile bu kavramların iletişimle ilişkisi alanlarında araştırmalar yürüttü. Zaman Gazetesi’nde köşe yazarlığı da yaptı. Sözen, “Medya ile ilişkilerde büyük yenilikler olacak'' diyerek AKP’de görev tanımını yaptı. Kendisini ‘Ekonomik anlamda liberal, İslami hassasiyetleri olan, modern dünyayla bir sorunu bulunmayan, sivil Türkiye’nin güçlenmesinden yana’ olarak tanımlıyor.
KARDEŞİ
MUSTAFA ERDOĞAN
Hem ortağı hem kardeşi
1958 doğumlu. Tayyip Erdoğan’ın kardeşi. Erdoğan, Başbakan’ken kardeşiyle birlikte dağıtım şirketi kurdu. İddiaya göre Tayyip ve Mustafa Erdoğan’ı yakından tanıyanlar bile ikisinin seslerini karıştırıyor. Siyasi arenada hemen hemen hiç görünmeyen Mustafa Erdoğan’ın, aynı zamanda ağabeyi Tayyip Erdoğan’ın kira gelirleri dahil tüm ticari işlerini de takip ettiği ileri sürülüyor.
DÜNÜRÜ
SADIK ALBAYRAK
Yeni Şafak yazarıydı
1942 Trabzon doğumlu. 1960’lı yıllarda Hürriyet Gazetesi’nde ‘ilerici imam’ olarak tanıtıldı. Erdoğan’ın dünürü olana kadar Yeni Şafak gazetesi yazarıydı. Sonra beklenmeyen bir kararla istifa etti. Ayrıca, dünürü Erdoğan’ın Büyükşehir Belediye Başkanı olduğu dönemde başlayan danışmanlık görevini de bıraktı. Uzun yıllar yazarlığını Milli Görüş çizgisinde sürdürdü. Necmettin Erbakan’a da yakın bir isim olan Albayrak, kapatılan Refah Partisi’nden milletvekili adayı oldu, seçilemedi. ‘Erbakancı’ Milli Gazete’de ve ‘Erdoğancı’ Yeni Şafak’ta aynı anda köşe yazarlığı yaptı. Sadık Albayrak, dünürüyle olan ilişkisi hakkında konuşmayı sevmiyor. AKP politikaları konusunda da görüş bildirmemeye özen gösteriyor.
YAKIN ARKADAŞLARI
Hasan Doğan
‘Gemicik’i o sattı
Erdoğan'ın yakın arkadaşı, ablası, Remzi Gür ile evli. Doğan ayrıca Gür’ün Ramsey firmasındaki ortağı. Son olarak seçim kampanyası döneminde Tayyip Erdoğan’ın başını hayli ağrıtan ‘Gemicik’ meselesinde de Doğan’ın adı geçiyor. Çünkü Burak Erdoğan’a ünlü ‘gemicik’i satan kişi Hasan Doğan.
Remzi Gür
Burs fabrikatörü
Ramsey Giyim’in sahibi. Erdoğan’ın çocuklarına ABD’de okumaları için ‘burs’ vermesiyle tanındı. Erdoğan, sıklıkla Gür’ün villasında tatil yapıyor. İddiaya göre, Gür cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde CHP Milletvekili Mehmet Yıldırım’ı arayarak “Genel Kurul’a gir, oy kullan. Ne gerekiyorsa yaparız'' dedi.
CİHAN KAMER
Gayri resmi danışman
Atasay ve Asgold şirketlerinin sahibi. Erdoğan’ın oğlunun düğününde gelen 30 kilo altını paraya çevirdi. Atasay Kuyumculuk, adını Cihan Kamer’in babası Atasay Kamer’den alıyor. Cihan Kamer iş hayatına aktif pazarlamacılıkla başlamış. Türkiye’nin ilk döviz büfesini o kurmuş. Ardından Deha Menkul’ü hayata geçirmiş.
Cihan-Çiğdem Kamer çiftinin Florya’daki evleri, Başbakan’ın eşi Emine Hanım’la birlikte en fazla uğradıkları dost mekânı. Cihan Kamer ve eşi de Erdoğanların evine rahatlıkla girebiliyor. Başbakan Erdoğan, herhangi bir hediye vermesi gerektiğinde Atasay Kuyumculuk’un ürünlerini tercih ediyor. Cihan Kamer de Erdoğan’ın işadamlarını götürdüğü önemli dış gezilerin bir numaralı adamı. Cihan Kamer’den Başbakan’ın gayri resmi ekonomi danışmanı olarak söz ediliyor. O ise, bu konuda, “Ben sadece bana bir şey sorulduğunda fikrimi söylüyorum'' demekle yetiniyor.
HAYATINI KOLAYLAŞTIRANLAR
HİKMET BULDUK
Kreasyon sorumlusu
Özel Kalem Müdürü. Aile dostu. Yurtiçi ve yurtdışı gezilerde sürekli Erdoğan’ın yanında. Erdoğan’ın, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı döneminde, BELTUR’un genel müdürlüğünü yaptı. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi mezunu. Aynı üniversitede yüksek lisans yaptı. Erdoğan’ın kıyafet trafiğini, Hikmet Bulduk yönetiyor.
Dr. SERDAR ÇAM
Koordinasyon sorumlusu
Meclis’teki özel kalemi. Siyasete ortak bir tanıdıkları vasıtasıyla Erdoğan’la tanıştıktan sonra girdi. ODTÜ Kimya Mühendisliği bölümünü bitirdi. Boston Üniversitesi'nde işletme yüksek lisansı, Marmara Üniversitesi’nde de uluslararası pazarlama doktorası yaptı. Uzun yıllar özel sektörde çalıştı. Fatih Üniversitesi’nde ders verdi. Başbakan’ın temsil ve koordinasyon işlerini de yürütüyor. İngilizce, Fransızca ve Almanca biliyor.
MUSTAFA GÜNDOĞAN
‘Özel’ adam
Erdoğan’ın İstanbul'daki özel kalem müdürü. Ailenin özel işlerini de takip ediyor. Erdoğan, Atatürk Havaalanı'na adım atar atmaz hemen yanı başında beliren isimlerden. Karşılama, uğurlama, ziyaretçileri kabul etme onun işi. Tanıyanlar Gündoğan'la, Erdoğan arasındaki gönül bağının çok kuvvetli olduğunu söylüyor. Gündoğan, Rize’nin Dumankaya köyünden; yani Erdoğan'la hemşeri. Bu yüzden dostlukları çok eski. Erdoğan’ın İstanbul'daki ofisinin sorumluluğu ona ait. Erdoğan’ın İstanbul’daki günlük programını da o yapıyor.
KORAY GÜRSEL
‘Aman doktor’
Erdoğan’ın özel doktoru. Kardiyolog Dr. Koray Gürsel yurtdışı ve içi programlarında Başbakan’ın yanından ayrılmıyor. Ankara Numune Hastanesi doktorlarından. Erdoğan’ın makam aracında kilitli kalmasının ardından, Başbakanlık binasında modern bir tıp merkezi oluşturdu. Korel’in adı, bir yolsuzluğa karıştı. İlaç firması-hekim ilişkileriyle menfaat sağladığı, reçete artırımına yönelik usulsüz çalışmalara katıldığı iddialarıyla savunması alındı.
ÇAĞATAY KILIÇ
Beyni ve sırtıyla hizmette
Özel Kalem Müdür Yardımcısı. Erdoğan’ın tercümanlığını yapıyor. İngilizce’si ve Almanca’sı çok iyi. Kılıç’ın babası bir dönem Erdoğan’ın doktoruydu. Dedesi ise CHP Samsun eski milletvekili İlyas Kılıç’tı. Cüneyd Zapsu’nun da eski danışmanı olan Kılıç, İngiltere’deki University of Hertfordshire’dan mezun. Avrupa ve AB ülkeleri konusunda uzman. Sabancı Holding’in Londra Bürosu’nda çalıştı. Erdoğan, Kılıç’ı yanından hiç ayırmıyor, hatta sırtından bile faydalanıyor. Nitekim, Suudi Arabistan’ın Cidde kentinde Türk okulunu ziyaretinde, öğrenciler imza isteyince, yazacak sert zemin bulamayan Başbakan’a Çağatay Kılıç’ın sırtı yardım etti. İmzalar onun sırtında atıldı.
HARUN KANDEMİR
Unutkan şoför
Erdoğan, “Makam şoförü Harun Kandemir’in mesleki becerileri çok iyi. Sadakati de tartışılmaz'' diyor. Ancak Kandemir, Erdoğan’ın rahatsızlanıp Mercedes içinde kilitli kaldığında, anahtarı aracın üzerinde unutan isimdi. Bir süre Emine Hanım’ın da şoförlüğünü yaptı. Erdoğan’ın, Kandemir’i çok sevdiği ve yanından ayırmayacağı söyleniyor.
FARUK KOCA
‘Ev sahibi’
1964 Ankara doğumlu. Erdoğan’ın ev sahibi. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi. Tayyip Erdoğan’ın evine gelen misafirleriyle de yakından ilgileniyor. Erdoğan, baygın haldeyken, makam aracının içinde kilitli kaldıktan sonra hastaneye kaldırıldığında da yanındaydı. Ancak Erdoğan’ın sağlığına ilişkin medya mensuplarına bilgi verdiği için, Başbakanlık Sözcüsü Akif Beki’yi kızdırmıştı. Beki, Koca’nın açıklamaları için, “Yakışıksız ve iyi niyetle izah edilemeyecek kadar vahim'' demişti.
FAHRETTİN ÖZDEMİR
Çeşnicibaşı
Aşçısı. Yemekler Başbakan’a sunulmadan önce, onun kontrolünden geçiyor. ‘Çeşnicibaşı’ olarak anılıyor. Özdemir, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin aşçısıydı ve Erdoğan Başbakan olunca yanına aldırttı. Tüm yurt dışı seyahatlere ve bazı yurtiçi programlara Özdemir’i beraberinde götürüyor. Özdemir’in bir de diyetisyen yardımcısı bulunuyor.
RAMAZAN SARI
Araç koordinatörü
Özel şoförü. Uzun yıllardan bu yana Tayyip Erdoğan’ın ve ailesinin en yakınında bulunan isimlerden biri olan Sarı, Başbakan’ın hemşerisi. Erdoğan, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı iken de özel şoförüydü. Sarı, aynı kurumdan emekli oldu. Emekliliğinden sonra Erdoğan, Sarı’yı Ankara’ya aldı. İki yıl boyunca hem Ankara hem İstanbul’da, Erdoğan ailesinin şoförlüğünü yaptı. AKP kurulduktan sonra Ramazan Sarı, Erdoğan'la birlikte Ankara'ya yerleşti. Ailesi, İstanbul'da olduğu için sık sık İstanbul'a geliyor. Şimdi AKP Genel Merkezi'nde Erdoğan’ın şoförlerini koordine ediyor. Genel Başkan'ın tüm makam araçlarını o yönlendiriyor.
TURGUT TAŞPINAR
O da Kasımpaşalı
Özel şoförü. Emine Hanım’ın da şoförlüğünü yapıyor. Erdoğan’ın başbakanlığı öncesindeki Ankara-İstanbul arası yolculuklarda direksiyon başında hep Turgut Taşpınar olurdu. Anne ve babası Rizeli olmasına rağmen, Kasımpaşa'da doğup büyüdüğü için, “Kasımpaşalıyım'' diyor.
YAKIN KORUMALAR
ALİ ERDOĞAN
‘Kızılmaske’
Erdoğan’ın amcasının oğlu, ama Başbakan’a “Amca'' diyor. Erdoğan’ın hep arkasında. Dolayısıyla bazen Beyaz Saray’da, bazen Elysee Sarayı'nda. Başbakanlık Basın Halkla İlişkiler Müşavirliği kadrosunda. Bol jöle sürdüğü seyrek saçlara sahip; iddialara göre solaryumsuz ve bakımsız gezmiyor. Bu nedenle gazeteciler ona ‘Kızılmaske’ diyor. Erdoğan, özel eşyalarını kuzenine taşıtıyor.
MAKSUT KARAL
‘Yakışıklı’ koruma
Başbakanlık Koruma Müdür Yardımcısı ve Başbakan Koruması. Daha önce Ankara Emniyet Müdürlüğü Derin Araştırma Laboratuvarı’nda (DAL) görevliydi. Özellikle Tutuklu Yakınları Derneği’nin üyeleri tarafından, geçmişte işkence yapmakla suçlandı. Karal’ın, ‘yakışıklı’ lakabını kullandığı ileri sürülüyor.
KERAMETTİN KURT
En güvenilir polis
Koruması. Erdoğan ile geçmişi en eski olan ve en güvendiği polis memuru. Hemen tüm yurtdışı gezilerine katılan Kurt, bazen Emine Erdoğan’ın da yakın korumalığını üstleniyor. Çerkez kökenli, Tokatlı. Öldürülen Diyarbakır Emniyet Müdürü Gaffar Okkan’ın ekibindendi. İzmir Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi’nde çalıştı. 1995’te Erdoğan'la tanıştı. O günden bu yana da birlikteler.
HALİT ÖZGÜL
Güreşçi koruma
Koruma Amiri. Erdoğan’ın AKP Genel Başkanlığı ile birlikte, korumalığını üstlendi. Makam aracının ön koltuğunda oturuyor. Recep Tayyip Erdoğan’ın, makam aracında kilitli kalması ve bayılmasından birinci derece sorumluydu. Ancak olay hakkında işlem yapılmadı. Güreşe merakıyla bilinen Özgül, Refahyol hükümeti döneminde Başbakanlık’ta çalışmıştı.
CEMAL SUBAŞI/TEMPO
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan neden başarılı? Uzmanlardan duymaya alışık olduğumuz nedenler: Karizmatik, iyi bir hatip, vefalı ve çalışkan olması… Ama bir noktayı atlıyorlar: Hayatını ona adayan 50 kişilik yakın ekibini. Erdoğan’ı zirveye taşıyan ve orada tutan kişileri tanıyoruz Şeyhi şeyh yapan müritleridir... Bu söz, adeta Recep Tayyip Erdoğan’ı anlatıyor. Çünkü müritler ne kadar iyi çalışıp örgütlenirse, şeyhe o derece önem atfediliyor. Erdoğan’ın kurduğu ekip de öyle. Bu çekirdek kadro, Başbakan’ın bir dediğini iki etmiyor. Zira, liderlerinin vefalı olduğunu, çabalarının karşılığını alacaklarını düşünüyorlar. Tüm eleştirilere ve baskılara karşın, liderlerinin onları koruyacağından da eminler.
Gerçekten de Recep Tayyip Erdoğan’ın ekibi incelendiğinde, vefanın ağır bastığı anlaşılıyor. Çünkü bu kadro içerisinde, 1991’deki milletvekilliği süreci, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve AKP’nin kuruluşundaki ‘yoldaş’ları var. “Başbakan’ın adamları'' arasında, ‘İstanbul ekibi’ ağır basıyor.
Ne var ki AKP içinden kimse, “Başbakan’a şu isimler diğerlerinden daha yakındır'' diyemiyor. Çünkü hepsi kendisinin daha yakın olduğunu düşünüyor. Örneğin adı bizde saklı, son birkaç yıldır Başbakan’ın yanından hiç ayrılmayan, özellikle seçim döneminde neredeyse 24 saatini birlikte geçiren bir danışmanı bile, “Evet, ben Başbakan’ın 50 adamından biriyim'' diyemiyor. Söylediği şu: “Bakanlar bakan olduğu kadar, danışmanlar danışman olduğu kadar, milletvekilleri ise milletvekili oldukları kadar Başbakan’a yakındır.''
BAKANLAR
Prof. Dr. BEŞİR ATALAY
‘İrticayla suçlandı’
1947 Ankara doğumlu. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi. Adı, cumhurbaşkanı adayı olarak da geçti. Erdoğan’ın aday göstermek istediği, ancak Bülent Arınç’ın sıcak bakmadığı ileri sürüldü. Atalay’ın eşi değil ama, üç kızından biri türbanlı. Kırklareli Üniversitesi’nin kurucu rektörü olan Atalay, YÖK tarafından, yayınlarında irticai faaliyetler bulunduğu gerekçesiyle bu görevinden alındı. Bir dönem kamuoyu araştırma şirketi ANAR’ın yöneticisiydi. Bu yüzden hükümetin kamuoyu araştırma uzmanı olarak da biliniyor.
ALİ BABACAN
Güvenilen prens
1967 Ankara doğumlu. Erdoğan, kriz sonrası ekonomi bakanlığını Ali Babacan’a vererek, güvenini gösterdi. Bununla kalmadı, AB başmüzakerecisi görevini de verdi. Babacan, AKP kurucu üyesi; yani bir anlamda Erdoğan’ın prenslerinden biri. ODTÜ Endüstri Mühendisliği Bölümü’nden birincilikle mezun. Yüksek lisansını Northwestern Üniversitesi Kellogg School of Management’ta işletme üzerine yaptı. Türkiye’ye dönüşünde ticaretle uğraştı. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi.
Doç. Dr. HÜSEYİN ÇELİK
Tartışılan eğitimci
1959 Van doğumlu. AKP kurucu üyesi… 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi mezunu. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nde öğretim üyeliği yaptı. Doçent unvanını da aynı üniversiteden aldı. Çelik’in, Türk siyasi tarihi, kültürü ve edebiyatı üzerine yazılmış on kitabı var. Milli Eğitim Bakanlığı döneminde, müfredatta din içerikli yayınlara izin verdiği ileri sürüldü. Recep Tayyip Erdoğan, muhalefetin tüm baskılarına karşın onu görevden almaya yanaşmadı.
CEMİL ÇİÇEK
301’i hâlâ seviyor
1946 Yozgat doğumlu. Siyasete ANAP’tan girdi, 1997’de ‘Grup kararına aykırı hareket’ gerekçesiyle ANAP’tan ihraç edildi. 1998’de Fazilet Partisi’ne girdi. AKP’nin kuruluşuna katıldı, ancak hemen üye olmadı. Erdoğan’ın, Adalet Bakanı ve hükümet sözcüsü oldu. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Çiçek, 301’inci madde tartışmaları ve Boğaziçi Üniversitesi’nde Ermeni Konferansı düzenleme çabalarını ‘vatana ihanet’ diye nitelemesiyle gündeme gelmişti. 22 Temmuz’da TBMM’ye yeniden seçildi.
Doç. Dr. ABDULLAH GÜL
İkinci adam
1950 Kayseri doğumlu. Erdoğan’ın en yakınındaki isim. AKP’nin yaratıcılarından. Onun için ‘ikinci adam’ deniliyor. Erdoğan, milletvekili seçildikten sonra Başbakanlığı devrederek, Dışişleri Bakanlığı ile yetindi. Erdoğan da onu cumhurbaşkanı adayı olarak gösterdi. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi mezunu. Unvanı doçent doktor. 1983-1991 yılları arasında merkezi Suudi Arabistan’ın Cidde kentinde olan İslam Kalkınma Bankası’nda (IDB) iktisat uzmanı olarak çalıştı. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi.
Dr. HİLMİ GÜLER
İGDAŞ’tan bakanlığa
1949 Ordu doğumlu. Tayyip Erdoğan’ın İstanbul Belediye Başkanlığı döneminde İGDAŞ yönetim kurulu üyesiydi. Güler’in kızı, Osman Pepe’nin oğlu ile evli. ODTÜ'den Metalürji Mühendisliği diploması var. Aynı üniversiteden yüksek lisans ve doktora sahibi. Güler, bakanlığı döneminde, Irak’a ucuza elektrik satmakla ve kayınbiraderini PETKİM Yönetim Kurulu Başkanı ve PETKİM satışının İhale Komisyonu Başkanı yaptırmakla suçlandı. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi.
ATİLLA KOÇ
Başbakan’ın kızanı
1946 Aydın doğumlu. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunu. Kaymakamlık, valilik, emniyet müdürlüğü yaptı. Bir dönem Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek'in genel sekreteriydi. Oğuzhan Asiltürk’le yakınlığı sayesinde Necmettin Erbakan’la tanıştığı ileri sürülüyor. Yine iddialara göre
Korkut Özal’la da arası oldukça iyi. Millî Görüşçülere yakın görünmek isteyen Erdoğan’ın, bu yüzden Koç’u bakan yaptığı iddialar arasında. Hiçbir tarikat ve cemaate yakın olmadığını söyleyen Koç, “Ege’de ‘Efe ne derse kızan onu yapar’ derler. Bizim efemiz de Başbakan’dır'' diyor. Teybimize konuşan Koç’a göre, Başbakan’la ilişkisi ise şöyle: “Kabine üyelerinin hepsi Sayın Başbakan’ımıza aynı derecede yakın.
Ben istisna değilim. Bu, zaten lider olmanın da gereğidir. Başbakan da bunu yapıyor. Onun bakanı olarak hizmet etmekten başka bir yakınlığım yok kendisine.''
OSMAN PEPE
Mühendis siyasetçi
1954 Trabzon doğumlu. AKP hükümetlerinin değişmez Çevre ve Orman Bakanı oldu. Karadeniz Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği Fakültesi mezunu. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü’nde yüksek lisans yaptı. İller Bankası, Azot Sanayi ve Ereğli Demir Çelik Fabrikasında mühendis olarak çalıştı.
MEHMET ALİ ŞAHİN
Yol arkadaşı
1950 İstanbul doğumlu. Avukat. Erdoğan’ın yol arkadaşı. “Milli Görüş gömleğini çıkardık'' diyen ekipten, yani Necmettin Erbakan yolundan vazgeçenlerden. Şahin, AKP Grup Başkanvekilliği görevinin yanı sıra Adalet Komisyonu üyeliğinde de bulundu. AKP’nin hukukçu kadrosundan. 22 Temmuz’da TBMM’ye yeniden seçildi.
KEMAL UNAKITAN
Eleştirilen ‘abi’
1946 Edirne doğumlu. Erdoğan’ın ‘Kemal Abi’si. Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi mezunu. Bir dönem Albaraka Türk Finans Kurumu Yönetim Kurulu Üyesi’ydi. Kemal Unakıtan, muhalefetin çok eleştirdiği bir isim. Sık sık istifaya çağrılan Unakıtan; kaçak villa, mısır ithalatı, Galataport, TÜPRAŞ’taki hisse satışı gibi birçok tartışmalı konunun odağında. Erdoğan, mealen “Medyanın talebiyle milletvekili, bakan, belediye başkanı ve bürokratı yedirtmem'' dedi. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi. Erdoğan ile Unakıtan’ın, ‘tüccar mantığı’ ile hareket ettikleri için uyumlu çalıştıkları iddia ediliyor. Unakıtan, kendisine ulaştığımızda, “İş adamıydım. Ama biliyorsunuz, Başbakan, seçime katılamadığı dönemde, beni kendi yerinden aday göstermişti. Yani beni kendi yerine koymuştu. Dolayısıyla Başbakan’ın en yakınında olan isimlerden biri sayılırım'' diyerek Başbakan’la ilişkisini özetlemiş oldu.
BİNALİ YILDIRIM
Yadigar kurmay
1955 Erzincan doğumlu. Erdoğan’ın, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı dönemindeki kurmaylarından. İstanbul Deniz Otobüsleri İşletmeleri (İDO) Genel Müdürlüğü görevinde bulundu. Bakanken, 37 kişinin öldüğü hızlı tren kazasında tüm suçlamalara karşın, Erdoğan, Yıldırım’ı görevden almadı. İstanbul Teknik Üniversitesi Gemi İnşa ve Deniz Bilimleri Fakültesi mezunu. Aynı üniversiteden yüksek lisansı var. Türkiye Gemi Sanayi Genel Müdürlüğü ve Camialtı Tersanesi’nde çeşitli kademelerde yöneticilik yaptı. 22 Temmuz’da TBMM’ye yeniden girdi.
DANIŞMANLAR VE KURMAYLAR
Dr. YALÇIN AKDOĞAN
Doktrin hocası
1969 İstanbul doğumlu. Başdanışman. AKP`nin ‘muhafazakâr demokrat’ söyleminin mimarı olarak gösteriliyor. Gezilerinde Erdoğan’a eşlik ediyor. Bir dönem, Yeni Şafak Gazetesi’nde yazarlık yaptı. ‘AKP ve Muhafazakâr Demokrasi’ adlı kitabı nedeniyle, parti içinde ona ‘Doktrin Hocası’ diyorlar. Kitap, AKP’nin bir nevi anayasası. Turgut Özal’ın dört eğilimini işliyor ve Erdoğan'ın özel siparişi olduğu ileri sürülüyor. Akdoğan, AKP’nin istediği değişikliklere uygun yeni anayasayı yazan grupta da bulundu. Bugünlerde AKP’nin resmi tarihini yazdığı söyleniyor. Erdoğan’ın gittiği her yerde, yaptığı her görüşmede notlar tutuyor. Bu notları toplayıp, AKP’nin liderlik tarihçesini yazacağı ileri sürülüyor. Anadolu Üniversitesi İletişim Fakültesi’nden mezun. Marmara Üniversitesi’nden de siyaset bilimi doktorası var.
MÜCAHİT ARSLAN
Baba oğul mücadelede
Tayyip Erdoğan’ın sessiz, derinden çalışan danışmanı deniyor. AKP’nin kurucularından. Erdoğan’ın makam aracına binebilen ender isimlerden. Mazlum-Der’in eski başkanı. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye giren AKP Diyarbakır Milletvekili İhsan Arslan’ın oğlu. 10 Aralık 2002’de, Beyaz Saray’da ABD Başkanı George Bush ile Erdoğan (Henüz Başbakan değildi) buluşmasını kotaran kişilerden biri. Ne fotoğraf çektiriyor, ne televizyona çıkıyor. İddialara göre babası, Erdoğan’ın Güneydoğu kurmayı olan İhsan Arslan, 1996’da, PKK kampını ziyaret eden ekip içinde yer almıştı. Geçmişte, Hizbullah’ın iki kanadı arasında arabuluculuk üstlendiği iddiaları da basında yer aldı.
Prof. Dr. NABİ AVCI
‘Nabi Hoca’
19 Bilecik doğumlu. Başbakan Başmüşaviri ve medya danışmanı. Erdoğan’ın hemen hemen tüm temaslarında o da yer alıyor. Hürriyet Gazetesi’ne göre Tayyip Erdoğan, Avcı’ya ‘Nabi Hocam’ diye hitap ediyor. 20’li yaşlarda Veysel Vedat ismiyle şiirler yazan Avcı’nın edebiyat ve sanat bilgisi oldukça iyi. İdeolojik olarak liberal, yaşam tarzı olarak muhafazakâr. Politik duruşu, her ortamda bir denge unsuru. Recep Tayyip Erdoğan ile tanışması, 1990'lı yıllara kadar uzanıyor. 1994 yerel yönetim seçimlerinde Erdoğan'ın seçim kampanyasını yürüten ekipte yer almıştı. Ortadoğu Teknik Ünivesitesi mezunu. Anadolu Üniversitesi’nde uzun yıllar iletişim dersleri verdi. İki yıl kadar da Bilgi Üniversitesi'ndeydi. Hasan Celal Güzel’in, Turgut Özal’ın ve Yıldırım Akbulut'un danışmanlıklarını da yaptı. Ahmet Davutoğlu'na yakın dururken Ömer Çelik ile aralarında bir sürtüşme olduğu ileri sürülüyor. Bu arada Yalçın Akdoğan da üniversiteden öğrencisi. Bugün yine yanında olsa da Başbakan Erdoğan üzerinde birkaç yıl önce daha etkin olduğu söyleniyor. Avcı’nın ayırt edici özelliklerinden biri de sarı silgili kurşun kalemlere merakı.
EGEMEN BAĞIŞ
Tercüman
1970 İstanbul doğumlu. Recep Tayyip Erdoğan’ın dış politika danışmanlarından. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye seçildi. Erdoğan, yabancı devlet adamlarıyla görüşürken tercümanlık yapıyor. Uzun yıllar da Beyaz Saray’da tercümanlık yaptı. 2002 seçimlerinden sonra, ABD’deki işini bırakarak Türkiye’ye geldi. Babası Abdullah Bağış, 1974-1979 arasında Adalet Partisi’nden Siirt Belediye Başkanı’ydı. Eşi Reyhan Bağış, Emine Erdoğan’a ABD ‘First Lady’si Laura Bush ile görüşmesinde tercümanlık yaptı. Erdoğan, Oslo'da bir
grup PKK sempatizanının yumurtalı saldırısına uğradığında, ilk siper olan isimlerden biriydi. Egemen Bağış, Eczacıbaşılar tarafından kurulan İstanbul Modern adlı müzenin de yönetim kurulu üyesi. ABD, New York’taki, Baruch College’de işletme okudu. Aynı üniversiteden kamu yönetimi yüksek lisansı var. New York’ta Turkish Link adlı bir çeviri bürosu bulunuyor.
AKİF BEKİ
‘Harflerini çözdü’
1971 Bingöl doğumlu. Sözcü ve başdanışman. Gazeteci kökenli. 2003’te ‘Erdoğan’ın Harfleri’ adlı kitabını yayımladı ve Erdoğan’ın konuşma dilini analiz etti. “Erdoğan, Musa peygamberin soyundan geliyor'' dedi. İstanbul Üniversitesi Arap Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun.
HÜSEYİN BESLİ
30 yıllık dost
19 Görele doğumlu. Genel Başkan Danışmanı. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi. İstanbul Üniversitesi’nde psikoloji ve işletme iktisadı okudu. Besli, yaptığımız görüşmede Erdoğan’la ilişkilerini şöyle özetledi: “1991’den bu yana bilfiil bire bir çalıştık. Ben Sayın Başbakan’a basın ilişkilerinde yardımcı oluyorum. Konuşmalarının hazırlanmasında da katkıda bulunuyorum.''
ÖMER ÇELİK
O yazıyor, Erdoğan söylüyor
1969 Adana doğumlu. Erdoğan’ın en eski siyasi danışmanlarından. Gazi Üniversitesi’nde siyaset bilimi üzerine yüksek lisans yaptı. Dış politika ile ilgili her ayrıntının ondan geçtiği söyleniyor. Başbakan’ın konuşma metinlerini hazırladığı biliniyor. Yeni Şafak, Yeni Yüzyıl, Star ve Sabah’ta yazarlık yaptı. İddiaya göre Ali Bulaç sayesinde Erdoğan ile tanıştı. 22 Temmuz’da TBMM’ye yeniden girdi.
Prof. Dr. AHMET DAVUTOĞLU
Dış politikanın pusulası
1959 Taşkent doğumlu. Dış Politika Başdanışmanı ve büyükelçi. İlk tezkere günlerinde ‘Irak’a asker göndermenin hatalı olacağını’ savundu. AKP’nin, başta Ortadoğu olmak üzere, dış politikasının belirlenmesinde son derece etkin bir isim oldu. Boğaziçi Üniversitesi Ekonomi ve Siyaset Bilimi bölümlerini bitirdi. Erdoğan’ın başdanışmanı olmadan önce, Beykent Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Başkanı’ydı. Davutoğlu, aynı zamanda Abdullah Gül’ün de yakın arkadaşı. Seçimlerden sonra akademik hayata dönme kararı aldı.
Prof. Dr. ÖMER DİNÇER
Omuz omuza
1956 Karaman doğumlu. Erdoğan’ın belediye başkanlığı döneminde BİT’lerden (Belediye İktisadi Teşekkülleri) sorumlu danışmanıydı. AKP iktidarıyla birlikte Başbakanlık Müsteşarı oldu. 1995’te, “Türkiye Cumhuriyeti'nin başlangıçta ortaya koyduğu bütün temel ilkelerin; laiklik, cumhuriyet ve milliyetçilik gibi birçok temel ilkenin yerini, daha çok katılımcı, daha adem-i merkezi, daha Müslüman bir yapıya devretmesi zorunluluğu olduğu ve artık bunun zamanının geldiği düşüncesini taşıyorum'' dedi. Böylece askerin örtülü protestosuyla karşı karşıya kaldı. Ayrıca Erdoğan’ın, “Bürokratik Oligarşi’nin birçok engellemeleri var'' sözlerini Dinçer’in söylettiği de ileri sürüldü. Erdoğan tarafından daima korundu. İntihal iddiasıyla YÖK (Yüksek Öğretim Kurulu) tarafından öğretim üyeliği geri alındı. Dinçer, 22 Temmuz’da TBMM’ye girdi. Yeni AKP hükümetinde başbakan yardımcısı olacağı konuşuluyor.
ŞABAN DİŞLİ
KKTC danışmanı
1958 Sakarya doğumlu. AKP Dış Politikadan Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi. Cumhurbaşkanlığı tartışmalarında, Erdoğan’ın Başbakan olarak kalması gerektiğini söyledi. Erdoğan, Şaban Dişli’yi yurtdışı gezilerinde yanında bulundurmaya özen gösteriyor. İddialara göre AKP, KKTC’deki seçimlerde Serdar Denktaş’a karşı Mehmet Ali Talat’ı, Şaban Dişli’nin organizatörlüğünde destekledi. Serdar Denktaş, bu nedenle “Kıbrıs’ta ilk kez din ve siyaset bir araya geldi'' dedi. Talat’ın bazı Avrupa gezilerinde, yanında Dişli de vardı. Dişli aynı zamanda Cüneyd Zapsu’nun da yakın olduğu isimlerden. Konuya ilişkin sorumuzu, “Ben sadece Sayın Başbakanımızın çalışma ekibindeyim. En yakınındaki isim olduğum söylenemez. En yakınında kim olduğunu sadece Başbakanımız bilir. Ama son sekiz aydır ekibinin içindeyim'' diye cevapladı.
EROL OLÇAK
AKP’nin isim babası
1963 doğumlu. Reklam danışmanı. Artel Reklam Ajansı’nın sahibi. AKP’nin seçim çalışmalarını düzenleyen ekibin başında. İstanbul Üniversitesi Estetik ve Sanat Tarihi mezunu olan Olçak, ilk oğluna Tayyip ismini verdi. 1994’te de yerel seçimler öncesi düzenlenen kampanyanın başındaydı. AKP'nin isim babası olduğu ileri sürülüyor. Ancak, ampul amblemi yerine ayçiçeği önermiş. Çiller’li DYP'nin, ‘Cesur Yürekli Türkiye’ kampanyası ile KKTC'de Ulusal Birlik Partisi'nin seçim kampanyasını da o yaptı.
İDRİS NAİM ŞAHİN
Yakın arkadaşı
1956 Ordu doğumlu. Eski İstanbul Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı. AKP kurucularından, halen genel sekreter. Erdoğan’ın çok yakın arkadaşı olduğu söyleniyor. Şahin’in ismi, bir ara gündeme gelen kabine revizyonunda, İçişleri Bakanı Abdülkadir Aksu’nun yerine geçti. Ancak Cumhurbaşkanı Sezer’in onay vermediği ileri sürüldü. 22 Temmuz 2007 seçimleri için, Erdoğan’ın evinde milletvekili aday listesini hazırlayan ekibin içinde yer aldı; kendisi de yeniden TBMM’ye girdi.
CÜNEYD ZAPSU
Erdoğan’ın veri koordinatörü
1956 İstanbul doğumlu. Tayyip Erdoğan’ı, dört kez ABD’ye götüren ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı döneminde, işadamlarıyla tanıştıran isim olarak gösteriliyor. ABD ve Avrupa ile Başbakan Erdoğan arasında köprü olduğu ileri sürülüyor. Erdoğan’ın veri koordinatörü. Davos toplantılarında da Erdoğan’ın programlarının mimarlığını yaptı. 17 Aralık 2004’te gerçekleştirilen, Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne (AB) üyelik zirvesinde önemli taktiklere imza atan Cüneyd Zapsu, AKP Merkez Karar ve Yönetim Kurulu (MKYK) üyesi ve Genel Başkan Danışmanı.
KADER DEĞİŞTİREN ADAM
FARUK ÇELİK
Başbakan yaptı
1956 Artvin doğumlu. Erdoğan’a başbakanlık yolunu açan isim olarak gösteriliyor. 2002’de Siirt seçimlerine itiraz ederek iptalini isteyen kişiydi. O dönem, AKP Grup Başkanvekili olan Çelik, “Bundan bir şey çıkmaz'' diyen Erdoğan’ı sürenin dolmasına 24 saat kala ikna ettiğini açıklamıştı. Neticede, Erdoğan Siirt seçiminin iptali üzerine aday olmuş ve milletvekili seçilmişti. Çelik’e “Erdoğan’ın en yakındaki isimlerden biri olarak gösteriliyorsunuz'' dediğimizde, şu karşılığı verdi: “En yakın isim değilim, ama çalışma arkadaşlarından biriyim. ‘Onun sağ koluyum’ gibi bir şey diyemem kesinlikle. Böyle iddialı şeylere uzağım.''
Çelik, Bursa’daki bazı kamu kurum ve kuruluşlarına yakınlarını ve akrabalarını yerleştirdiği yönünde iddialara maruz kalmıştı. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi.
ÇEVRESİNDEKİ KADINLAR
AYŞE BÖHÜRLER
Türbanı ihtar nedeni
1963 Nevşehir doğumlu. AKP kurucu üyesi ve Merkez Karar Yürütme Kurulu (MKYK) üyesi. Türbanı yüzünden AKP’ye ihtar verilmesine neden oldu. Erdoğan adına, Nimet Çubukçu ile birlikte ‘Türban raporu’ hazırladığı basında yer aldı. Erdoğan’ın Başbakan kalmasını isteyen ekipten. İstanbul Üniversitesi Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Yüksek Okulu mezunu.
HÜLYA ÇETİNKAYA
Deneyimli sekreter
Tayyip Erdoğan’ın sekreteri. 1985’te İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne girdi. Önce Bedrettin Dalan’la, ardından da Nurettin Sözen’le ve Tayyip Erdoğan’la çalıştı. Tayyip Erdoğan’ın cezaevine girdiği günlere kadar sekreterliğini yapan Çetinkaya, bir yıl da İstanbul eski belediye başkanı Ali Müfit Gürtuna ile çalıştı. Gürtuna döneminde, Boğaziçi İmar Müdürlüğü’ne gönderildi. Erdoğan bunu öğrenince, Çetinkaya’yı Ankara’ya davet etti.
NİMET ÇUBUKÇU
Erdoğan’a siper
1965 Karaman doğumlu. AKP’nin hukukçu ve türbansız kadın üyesi. Partiyi kuran ekibin içinde yer aldı. AKP’nin ‘Muhafazakâr Demokrat’ kimliğinin oluşmasında aktif görev yaptı. Emine Erdoğan’ı savunmak için Deniz Baykal’la giriştiği polemik dikkat çekti. Güldal Akşit’in yerine Kadın ve Aileden Sorumlu Devlet Bakanlığı’na getirildi. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi.
Dr. BERRA KILIÇ
Vetolu ekonomist
Tayyip Erdoğan, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) üyeliğine aday gösterdi; ama Ahmet Necdet Sezer veto etti. Libya asıllı işadamı Hussein Nouman Soufraki’nin yöneticisi. Marmara Üniversitesi İşletme Bölümü mezunu. Ankara Üniversitesi’nden yüksek lisans ve doktoralı.
EMİNE ERDOĞAN
En yakını o
1955 İstanbul doğumlu. 1970’lerde ağabeyinin baskısıyla başını örttü. 1994 yerel seçimlerinin kazanılmasında, Emine Erdoğan’ın etkisi büyüktü. Çünkü kadın kollarıyla birlikte o da büyük çaba sarf etti. Eşinin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı döneminde de kurum kaynaklarını hayır işlerine yönlendirmek için çabaladı. İl Hanımlar Komisyonu’nda aktif olarak çalıştı. Tayyip Erdoğan, Başbakan olduğunda türbanı nedeniyle devlet protokolüne giremedi. Bunun yerine parti içi etkinliklere katıldı. Eşiyle birlikte yoksul evlerini ziyaret etti. Aktiviteleri artınca AKP Genel Merkezi, Emine Erdoğan’ın programlarını basına duyurmaya başladı.
Prof. Dr. EDİBE SÖZEN
‘Medya ilişkileri’ni yenileyecek
1961 Sivas doğumlu. Prof. Dr. Edibe Sözen, 2006’daki AKP Kongresi’nde medya ve tanıtımdan sorumlu Genel Başkan Yardımcısı oldu. 22 Temmuz’da TBMM’ye seçildi. Özellikle insan hakları ve sivil toplum kavramları ile bu kavramların iletişimle ilişkisi alanlarında araştırmalar yürüttü. Zaman Gazetesi’nde köşe yazarlığı da yaptı. Sözen, “Medya ile ilişkilerde büyük yenilikler olacak'' diyerek AKP’de görev tanımını yaptı. Kendisini ‘Ekonomik anlamda liberal, İslami hassasiyetleri olan, modern dünyayla bir sorunu bulunmayan, sivil Türkiye’nin güçlenmesinden yana’ olarak tanımlıyor.
KARDEŞİ
MUSTAFA ERDOĞAN
Hem ortağı hem kardeşi
1958 doğumlu. Tayyip Erdoğan’ın kardeşi. Erdoğan, Başbakan’ken kardeşiyle birlikte dağıtım şirketi kurdu. İddiaya göre Tayyip ve Mustafa Erdoğan’ı yakından tanıyanlar bile ikisinin seslerini karıştırıyor. Siyasi arenada hemen hemen hiç görünmeyen Mustafa Erdoğan’ın, aynı zamanda ağabeyi Tayyip Erdoğan’ın kira gelirleri dahil tüm ticari işlerini de takip ettiği ileri sürülüyor.
DÜNÜRÜ
SADIK ALBAYRAK
Yeni Şafak yazarıydı
1942 Trabzon doğumlu. 1960’lı yıllarda Hürriyet Gazetesi’nde ‘ilerici imam’ olarak tanıtıldı. Erdoğan’ın dünürü olana kadar Yeni Şafak gazetesi yazarıydı. Sonra beklenmeyen bir kararla istifa etti. Ayrıca, dünürü Erdoğan’ın Büyükşehir Belediye Başkanı olduğu dönemde başlayan danışmanlık görevini de bıraktı. Uzun yıllar yazarlığını Milli Görüş çizgisinde sürdürdü. Necmettin Erbakan’a da yakın bir isim olan Albayrak, kapatılan Refah Partisi’nden milletvekili adayı oldu, seçilemedi. ‘Erbakancı’ Milli Gazete’de ve ‘Erdoğancı’ Yeni Şafak’ta aynı anda köşe yazarlığı yaptı. Sadık Albayrak, dünürüyle olan ilişkisi hakkında konuşmayı sevmiyor. AKP politikaları konusunda da görüş bildirmemeye özen gösteriyor.
YAKIN ARKADAŞLARI
Hasan Doğan
‘Gemicik’i o sattı
Erdoğan'ın yakın arkadaşı, ablası, Remzi Gür ile evli. Doğan ayrıca Gür’ün Ramsey firmasındaki ortağı. Son olarak seçim kampanyası döneminde Tayyip Erdoğan’ın başını hayli ağrıtan ‘Gemicik’ meselesinde de Doğan’ın adı geçiyor. Çünkü Burak Erdoğan’a ünlü ‘gemicik’i satan kişi Hasan Doğan.
Remzi Gür
Burs fabrikatörü
Ramsey Giyim’in sahibi. Erdoğan’ın çocuklarına ABD’de okumaları için ‘burs’ vermesiyle tanındı. Erdoğan, sıklıkla Gür’ün villasında tatil yapıyor. İddiaya göre, Gür cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde CHP Milletvekili Mehmet Yıldırım’ı arayarak “Genel Kurul’a gir, oy kullan. Ne gerekiyorsa yaparız'' dedi.
CİHAN KAMER
Gayri resmi danışman
Atasay ve Asgold şirketlerinin sahibi. Erdoğan’ın oğlunun düğününde gelen 30 kilo altını paraya çevirdi. Atasay Kuyumculuk, adını Cihan Kamer’in babası Atasay Kamer’den alıyor. Cihan Kamer iş hayatına aktif pazarlamacılıkla başlamış. Türkiye’nin ilk döviz büfesini o kurmuş. Ardından Deha Menkul’ü hayata geçirmiş.
Cihan-Çiğdem Kamer çiftinin Florya’daki evleri, Başbakan’ın eşi Emine Hanım’la birlikte en fazla uğradıkları dost mekânı. Cihan Kamer ve eşi de Erdoğanların evine rahatlıkla girebiliyor. Başbakan Erdoğan, herhangi bir hediye vermesi gerektiğinde Atasay Kuyumculuk’un ürünlerini tercih ediyor. Cihan Kamer de Erdoğan’ın işadamlarını götürdüğü önemli dış gezilerin bir numaralı adamı. Cihan Kamer’den Başbakan’ın gayri resmi ekonomi danışmanı olarak söz ediliyor. O ise, bu konuda, “Ben sadece bana bir şey sorulduğunda fikrimi söylüyorum'' demekle yetiniyor.
HAYATINI KOLAYLAŞTIRANLAR
HİKMET BULDUK
Kreasyon sorumlusu
Özel Kalem Müdürü. Aile dostu. Yurtiçi ve yurtdışı gezilerde sürekli Erdoğan’ın yanında. Erdoğan’ın, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı döneminde, BELTUR’un genel müdürlüğünü yaptı. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi mezunu. Aynı üniversitede yüksek lisans yaptı. Erdoğan’ın kıyafet trafiğini, Hikmet Bulduk yönetiyor.
Dr. SERDAR ÇAM
Koordinasyon sorumlusu
Meclis’teki özel kalemi. Siyasete ortak bir tanıdıkları vasıtasıyla Erdoğan’la tanıştıktan sonra girdi. ODTÜ Kimya Mühendisliği bölümünü bitirdi. Boston Üniversitesi'nde işletme yüksek lisansı, Marmara Üniversitesi’nde de uluslararası pazarlama doktorası yaptı. Uzun yıllar özel sektörde çalıştı. Fatih Üniversitesi’nde ders verdi. Başbakan’ın temsil ve koordinasyon işlerini de yürütüyor. İngilizce, Fransızca ve Almanca biliyor.
MUSTAFA GÜNDOĞAN
‘Özel’ adam
Erdoğan’ın İstanbul'daki özel kalem müdürü. Ailenin özel işlerini de takip ediyor. Erdoğan, Atatürk Havaalanı'na adım atar atmaz hemen yanı başında beliren isimlerden. Karşılama, uğurlama, ziyaretçileri kabul etme onun işi. Tanıyanlar Gündoğan'la, Erdoğan arasındaki gönül bağının çok kuvvetli olduğunu söylüyor. Gündoğan, Rize’nin Dumankaya köyünden; yani Erdoğan'la hemşeri. Bu yüzden dostlukları çok eski. Erdoğan’ın İstanbul'daki ofisinin sorumluluğu ona ait. Erdoğan’ın İstanbul’daki günlük programını da o yapıyor.
KORAY GÜRSEL
‘Aman doktor’
Erdoğan’ın özel doktoru. Kardiyolog Dr. Koray Gürsel yurtdışı ve içi programlarında Başbakan’ın yanından ayrılmıyor. Ankara Numune Hastanesi doktorlarından. Erdoğan’ın makam aracında kilitli kalmasının ardından, Başbakanlık binasında modern bir tıp merkezi oluşturdu. Korel’in adı, bir yolsuzluğa karıştı. İlaç firması-hekim ilişkileriyle menfaat sağladığı, reçete artırımına yönelik usulsüz çalışmalara katıldığı iddialarıyla savunması alındı.
ÇAĞATAY KILIÇ
Beyni ve sırtıyla hizmette
Özel Kalem Müdür Yardımcısı. Erdoğan’ın tercümanlığını yapıyor. İngilizce’si ve Almanca’sı çok iyi. Kılıç’ın babası bir dönem Erdoğan’ın doktoruydu. Dedesi ise CHP Samsun eski milletvekili İlyas Kılıç’tı. Cüneyd Zapsu’nun da eski danışmanı olan Kılıç, İngiltere’deki University of Hertfordshire’dan mezun. Avrupa ve AB ülkeleri konusunda uzman. Sabancı Holding’in Londra Bürosu’nda çalıştı. Erdoğan, Kılıç’ı yanından hiç ayırmıyor, hatta sırtından bile faydalanıyor. Nitekim, Suudi Arabistan’ın Cidde kentinde Türk okulunu ziyaretinde, öğrenciler imza isteyince, yazacak sert zemin bulamayan Başbakan’a Çağatay Kılıç’ın sırtı yardım etti. İmzalar onun sırtında atıldı.
HARUN KANDEMİR
Unutkan şoför
Erdoğan, “Makam şoförü Harun Kandemir’in mesleki becerileri çok iyi. Sadakati de tartışılmaz'' diyor. Ancak Kandemir, Erdoğan’ın rahatsızlanıp Mercedes içinde kilitli kaldığında, anahtarı aracın üzerinde unutan isimdi. Bir süre Emine Hanım’ın da şoförlüğünü yaptı. Erdoğan’ın, Kandemir’i çok sevdiği ve yanından ayırmayacağı söyleniyor.
FARUK KOCA
‘Ev sahibi’
1964 Ankara doğumlu. Erdoğan’ın ev sahibi. 22 Temmuz’da yeniden TBMM’ye girdi. Tayyip Erdoğan’ın evine gelen misafirleriyle de yakından ilgileniyor. Erdoğan, baygın haldeyken, makam aracının içinde kilitli kaldıktan sonra hastaneye kaldırıldığında da yanındaydı. Ancak Erdoğan’ın sağlığına ilişkin medya mensuplarına bilgi verdiği için, Başbakanlık Sözcüsü Akif Beki’yi kızdırmıştı. Beki, Koca’nın açıklamaları için, “Yakışıksız ve iyi niyetle izah edilemeyecek kadar vahim'' demişti.
FAHRETTİN ÖZDEMİR
Çeşnicibaşı
Aşçısı. Yemekler Başbakan’a sunulmadan önce, onun kontrolünden geçiyor. ‘Çeşnicibaşı’ olarak anılıyor. Özdemir, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin aşçısıydı ve Erdoğan Başbakan olunca yanına aldırttı. Tüm yurt dışı seyahatlere ve bazı yurtiçi programlara Özdemir’i beraberinde götürüyor. Özdemir’in bir de diyetisyen yardımcısı bulunuyor.
RAMAZAN SARI
Araç koordinatörü
Özel şoförü. Uzun yıllardan bu yana Tayyip Erdoğan’ın ve ailesinin en yakınında bulunan isimlerden biri olan Sarı, Başbakan’ın hemşerisi. Erdoğan, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı iken de özel şoförüydü. Sarı, aynı kurumdan emekli oldu. Emekliliğinden sonra Erdoğan, Sarı’yı Ankara’ya aldı. İki yıl boyunca hem Ankara hem İstanbul’da, Erdoğan ailesinin şoförlüğünü yaptı. AKP kurulduktan sonra Ramazan Sarı, Erdoğan'la birlikte Ankara'ya yerleşti. Ailesi, İstanbul'da olduğu için sık sık İstanbul'a geliyor. Şimdi AKP Genel Merkezi'nde Erdoğan’ın şoförlerini koordine ediyor. Genel Başkan'ın tüm makam araçlarını o yönlendiriyor.
TURGUT TAŞPINAR
O da Kasımpaşalı
Özel şoförü. Emine Hanım’ın da şoförlüğünü yapıyor. Erdoğan’ın başbakanlığı öncesindeki Ankara-İstanbul arası yolculuklarda direksiyon başında hep Turgut Taşpınar olurdu. Anne ve babası Rizeli olmasına rağmen, Kasımpaşa'da doğup büyüdüğü için, “Kasımpaşalıyım'' diyor.
YAKIN KORUMALAR
ALİ ERDOĞAN
‘Kızılmaske’
Erdoğan’ın amcasının oğlu, ama Başbakan’a “Amca'' diyor. Erdoğan’ın hep arkasında. Dolayısıyla bazen Beyaz Saray’da, bazen Elysee Sarayı'nda. Başbakanlık Basın Halkla İlişkiler Müşavirliği kadrosunda. Bol jöle sürdüğü seyrek saçlara sahip; iddialara göre solaryumsuz ve bakımsız gezmiyor. Bu nedenle gazeteciler ona ‘Kızılmaske’ diyor. Erdoğan, özel eşyalarını kuzenine taşıtıyor.
MAKSUT KARAL
‘Yakışıklı’ koruma
Başbakanlık Koruma Müdür Yardımcısı ve Başbakan Koruması. Daha önce Ankara Emniyet Müdürlüğü Derin Araştırma Laboratuvarı’nda (DAL) görevliydi. Özellikle Tutuklu Yakınları Derneği’nin üyeleri tarafından, geçmişte işkence yapmakla suçlandı. Karal’ın, ‘yakışıklı’ lakabını kullandığı ileri sürülüyor.
KERAMETTİN KURT
En güvenilir polis
Koruması. Erdoğan ile geçmişi en eski olan ve en güvendiği polis memuru. Hemen tüm yurtdışı gezilerine katılan Kurt, bazen Emine Erdoğan’ın da yakın korumalığını üstleniyor. Çerkez kökenli, Tokatlı. Öldürülen Diyarbakır Emniyet Müdürü Gaffar Okkan’ın ekibindendi. İzmir Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi’nde çalıştı. 1995’te Erdoğan'la tanıştı. O günden bu yana da birlikteler.
HALİT ÖZGÜL
Güreşçi koruma
Koruma Amiri. Erdoğan’ın AKP Genel Başkanlığı ile birlikte, korumalığını üstlendi. Makam aracının ön koltuğunda oturuyor. Recep Tayyip Erdoğan’ın, makam aracında kilitli kalması ve bayılmasından birinci derece sorumluydu. Ancak olay hakkında işlem yapılmadı. Güreşe merakıyla bilinen Özgül, Refahyol hükümeti döneminde Başbakanlık’ta çalışmıştı.
Etiketler: akp, recep tayyip erdoğan
2 Yorum 03 Ağustos 2007 |
- Sermaye ırkçılığı yapıyorlar.
- Cumhurbaşkanının imam hatipli olacağı günler yakındır. 05.02.1996 - Akit
- Bu ülkede başbakan ve cumhurbaşkanı olmadan ölmeyeceğim. 1999 - Pınarhisar Cezaevi
- 10 Kasım'da yaygara kopartıldı. 14.11.1994 - Hürriyet
- İçki yasaklansın. 01.05.1996 - Hürriyet
- Ben ülkemi pazarlamakla mükellefim. 16.10.2005 - Milliyet
- Maaşım yetmediği için ticaret yapıyorum. 2004
- Kıbrıs'taki Türk askeri Lübnan'daki Suriye varlığına benzer. 2005
- Büyük Ortadoğu Projesi'nin eş başkanıyım...
- Değiştim! (Seçimler öncesi) 2006 senesi bir röpörtajı : Asla değişmem!
- Yapılabilecek tüm jestleri yaptık. Kopenhag kriterlerini yerine getirdik. Artık Avrupa'dan delikanlılık bekliyoruz.
- Hayırsever bir işadamıdır, kendisine kefilim. Birleşmiş Milletler tarafından El Kaide terör örgütünün finansörü olarak ilan edilen ve interpol tarafından aranılan Yasin El Kadı hakkında konuşurken
- İki fakülte mezunu bir hoca öldürülüyor, ailesine en ufak bir başsağlığı yok. Bunlar hassas konular. Temennimiz odur ki, bunlar objektif şekilde değerlendirilsin. Eylül 2006 - Fatih'deki radikal dinci İsmail Ağa Camii imamı, kendi cemaati üyesi Mustafa Erdal (linç edilerek öldürüldü- İstanbul Emniyet Müdürü Celalettin Cerrah'a göre ise başını minbere çarparak inrihar etti.) tarafından bıçakla öldürülen Bayram Ali Öztürk'den bahsederken
- Çankaya'ya mı soracaktık? Aralık 2006 - Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde bir liman ve bir havaalanının Rumlara kullanımının Cumhurbaşkanı ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nden gizli olarak teklif edilmesi üzerine
- Bu nedir bu, hayatında iki koyun gütmemiş olanlar, artık diyorlar ki; erken seçim. Arkadaş, demokraside, bu iktidarın vereceği bir karardır. İktidarın böyle bir derdi yokken, size ne yahu! Aralık 2006 - Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer ve tüm muhalefet partilerinin erken seçim talebi üzerine
- 'Cumhuriyeti biz kurduk!" Sevsinler seni, nasıl da kuruyorsun! - ardından - CHP çok partili dönemde asla tek başına iktidar olmamıştır, asıl CHP iktidar olduğu zaman kadrolaşmasının en büyüğünü, en kaşarlısını yapmıştır!!! Ocak 2007 - Seçim hazırlığına giren AKP
- Türkiye bir göçebe kabilesi değildir. 27.02.2007 - TBMM Grup Toplantısı
- Sen ne mutlu Türküm diyene dersen o da ne mutlu Kürdüm diyene der.
- Askerlik yan gelip yatma yeri değildir! 04.09.2006 - Artık şehit cenazesi istemiyoruz diyen şehit ailesine
- Askerlik turistik bir yer değildir demek istemiştim... 05.09.2006
- Bunları mı dinleyeceğim ben Eylül 2006 - Bahçeşehir Üniversitesi mezunu ve Amerika Birleşik Devletleri'nde Ohio Kent State Üniversitesi'nde master yapmış; PKK ile savaşırken şehit olan Asteğmen Zeki Burak Okay'ın "devlete hakkımı helal etmiyorum" diyen evlat acısı çeken annesine
- Ben meclis'in dua ile açılmasından yanayım. 08.01.1996 - Milliyet
- Elhamdülillah şeriatçıyız. 21.11.1994 - Milliyet
- Ben İstanbul'un imamıyım. 08.01.1995 - Hürriyet
- İmamlar da nikah kıysın. 09.05.1995 - Milliyet
- Laik değilim, laikliği korumakla yükümlüyüm. 2005
- Tutturmuşlar laiklik elden gidiyor diye. Yahu millet istedikten sonra laiklik tabii elden gidecek !
- "Bize göre demokrasi amaç değil, ancak bir araçtır. Hangi sisteme gitmek istiyorsanız, bu düzenlerin seçiminde bir araçtır. Türkiye, kendisine din olarak Kemalizmi almış, başka hiçbir dine hayat hakkı tanımayarak kitlelere zorla dikte ettirmiştir. Oysa en üst belirleyici İslam'ın ilkeleridir. Her şey ona göre belirlenir." "İkinci Cumhuriyet Tartışmaları" kitabındaki söyleşisinden.
- Hem laik, hem Müslüman olunmaz. Ya Müslüman olacaksın, ya laik. İkisi bir arada olunca ters mıknatıslanma yapar. Mümkün değil, ikisi bir arada olamaz.
- Bizim öyle bir sorunumuz yok. Kürt sorunu hakkında fikrinini soran Belçikalı gazeteciye.
- Kürt sorunu hepimizin sorunudur. 12 Ağustos 2005 - Diyarbakır konuşması - Sabah
- Kürt meselesi değil terör meselesi var. 5 Ocak 2007 - Sabah
- Sayın Öcalan düşüncelerinin değil almış olduğu kellelerin hesabını veriyor. 14.01.2000 - Avustralya SBS Radyosu'na yaptığı konuşmadan
- Ata'ya saygı duruşunda sap gibi ayakta durmaya gerek yok 1994
- Bayram değil seyran değil. Cumhurbaşkanı'nın 29 Ekim Cumhuriyet bayramı resepsiyonuna rektörleri çağırması nedeniyle - 2005
- Türkiye’nin yarınında artık Kemalizme ve Kemalizm benzeri rejimlere yer yoktur. Kemalizmin yeniden kendini üretmesi söz konusu değildir. Bizim için en üst belirleyici, İslam’ın ilkeleridir. Her şey ona göre belirlenir. Ben İslam’ın devlet planı içinde düşünüyorum.
- Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir lafı koskoca bir yalan. Egemenlik kayıtsız şartsız
Allah’ındır. - Lan bana anayasayı öğretme! 11.02.2006
- Ananı da al git buradan! 11.02.2006
Anlaşılan Doğan Grubunun kağıt gemisi Hürriyet, satır arası mesajlarla nüfuz etme geleneğinde eksiklikler farketmiş olacakki daha görsel yöntemler arayışına girmiş. Buyrun, işte Hürriyet Gazetesi'nden yeni servis edilmiş sıcacık psikolojik harp oyuncaklarından iki tanesi;
Balonun içini siz doldurun oyunuyla kendinizi yavşakça sırıtan ABD askeri karşısında çaresiz sivil kadınlar ve çocuklar yerine koyun ve söyleyeceğinizi söyleyin. Yetmedi mi? O zaman Hürriyet Game Club'ın promosyon olarak onbinlerce dağıttğı yeni Hügo oyununu verelim genç dimağlara? Sihirli bir yolculuk yapsın ve alışsınlar çocuklarımız Hatay-Trabzon çizgisinden doğusunun olmadığı Türkiye haritalarına!
Bu günlerde gözde olan şu sözde araştırmayı unutuyordum az kalsın. Tabi Doğan Gurubu ülke entellerini de unutmuyor bu vesile ile bir oyuncakta onların eline veriyor. Konda ve Milliyet'in yağtığı Kimiz Biz ? adlı anketten bahsediyorum. Gerçi ne mâl olduklarına bilmeyenlere biz haddini bildirecek değiliz ama bir hatırlatma yapalım okuyucularımıza. Konda başında gazetecilik yapan bir mühendisin (toplum değil makina) bulunduğu 1994'de Türkiye'deki Kürt nüfusunu % 4, 2007'de ise % 15 bulan güvenilir bir araştırma şirketimizdir. Entel? Onları zaten biliyorsunuz. Doğal yaşam alanı gazete, dergi ve televizyonlar... 4 Yorum 30 Mart 2007 |
2 yıl önceydi heralde, Google'ın 6 yıl içinde önde gelen Amerikan ve İngiliz kütüphanelerindeki 15 milyon İngilizce kitabı dijital ortama aktaracağından ve Fransa'nın karşı projesinden bahsetmiştik. Fransa Milli Kütüphanesi, Macar ve Portekiz Milli Kütüphanelerinden de destek alıp 12 bin eserle www.europeana.eu adresinde yayına başlamış. Diğer Avrupa ülkelerinden de katılım bekliyorlar ve hızla da büyüyecekler.
İnternette adam akıllı bilgi arayanların İngilizce'ye mahkum kalması, Anglosakson fikirlerinin yayılması, Amerikan pespayeliği, hülasa internetin çöplüğe çevrilmesi önümüzde duran bir vakıa. Türkiye'de internetin öcü gibi gösterilmesi, Türkçe içerik bulamamak da cabası. İnternetin nelere kadir olduğunu, nasıl eğitimden e-devlete muazzam yarar sağlayabileceğini burada uzun uzun anlatmayı okuyucuya saygısızlık saydığım için bu konuya girmiyorum. Ama neler yapılabileceğini lütfen bir düşünün.
Kültür ve Turizm Bakanlığı destek olup organize etse, Türkiye'de yayınlanan her kitabın bir nüshasının bulunduğu Milli Kütüphane işe koyulsa, Devlet Arşivleri'de kadrolarına imam doldurmayı bırakıp Osmanlı Arşivlerini internete açsa... Diğer Türk dillerinden vazgeçtik, Türkçe olarak bir yerden başlayın artık! Yok işte, internette doğru düzgün bir kaynağımız YOK!
İnternette ota boka abuk sabuk kampanyalar düzenlemek yerine bu şekilde bir proje ile Türkçe içerik talep etmek ve sahip olmak çok mu zor? Tekrar edeyim; uzun süre bilgi ihtiyacı için interneti kullanıp, daha sonra gerçek kaynaklara döndüğünüzde aradaki uçurumun ne derece kapanmaz olduğunu fark ediyorsunuz ve asıl endişem; ilköğretim 3. sınıf öğrencilerine bile “internetten yap getir” diye ödev verebilen öğretmenlerle bu farkı ömrü boyunca anlayamayacak bir nesil yetişmesi! 3 Yorum 23 Mart 2007 |
İnternette adam akıllı bilgi arayanların İngilizce'ye mahkum kalması, Anglosakson fikirlerinin yayılması, Amerikan pespayeliği, hülasa internetin çöplüğe çevrilmesi önümüzde duran bir vakıa. Türkiye'de internetin öcü gibi gösterilmesi, Türkçe içerik bulamamak da cabası. İnternetin nelere kadir olduğunu, nasıl eğitimden e-devlete muazzam yarar sağlayabileceğini burada uzun uzun anlatmayı okuyucuya saygısızlık saydığım için bu konuya girmiyorum. Ama neler yapılabileceğini lütfen bir düşünün.
Kültür ve Turizm Bakanlığı destek olup organize etse, Türkiye'de yayınlanan her kitabın bir nüshasının bulunduğu Milli Kütüphane işe koyulsa, Devlet Arşivleri'de kadrolarına imam doldurmayı bırakıp Osmanlı Arşivlerini internete açsa... Diğer Türk dillerinden vazgeçtik, Türkçe olarak bir yerden başlayın artık! Yok işte, internette doğru düzgün bir kaynağımız YOK!
İnternette ota boka abuk sabuk kampanyalar düzenlemek yerine bu şekilde bir proje ile Türkçe içerik talep etmek ve sahip olmak çok mu zor? Tekrar edeyim; uzun süre bilgi ihtiyacı için interneti kullanıp, daha sonra gerçek kaynaklara döndüğünüzde aradaki uçurumun ne derece kapanmaz olduğunu fark ediyorsunuz ve asıl endişem; ilköğretim 3. sınıf öğrencilerine bile “internetten yap getir” diye ödev verebilen öğretmenlerle bu farkı ömrü boyunca anlayamayacak bir nesil yetişmesi! 3 Yorum 23 Mart 2007 |
14.01.2000 tarihinde Avustralya'nın SBS Radyosunda günün mağrur Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan o oy getiren mağdur edebiyatı konuşmalarından birini yapıyor. Öcalan'a, 2 defa "Sayın Öcalan" diyor, "o aldığı kellelerin hesabını veriyor ben ise düşüncelerimin" diyor. Aslında kendine ait bir düşüncesi bile yok, sadece yanlış zamanda, yanlış yerde, yanlış şiiri bile bile okuması var.
Televizyonlar ve gazeteler ısrarla "Erdoğan'ın Sayın Öcalan dediği iddiaları" diyor. Milletvekili benim genel başkanım demez öyle şey diyor. Abdullah Gül yok böyle birşey diyor. Erdoğan ise tam bunların konuşulduğu günde fıtık mıtık dinlemem ben Çanakkale'ye gideceğim diyor. Kendisi Ankara'yı zapdetmiş ama Çanakkale Geçilmez diye gürlüyor. Ahmet Hakan, Akif Beki'ye özenmiş olacakki art niyet aramayın bunda buyuruyor. Radyonun sitesinden röportajı kaldırmışlar ama şu kayıt halen duruyor. Neyse elbet daha birçok yerde vardır ama önemli olan bu ses kaydı değil. Erdoğan'ın nasıl bir şuursuzluk içinde olduğunu ispat için böyle şeylere başvurulması, var olanın nedense bir türlü görülememesi.
Daha ne diyelim? Kesinlikle artık normal bir ülke değil Türkiye. 3 Yorum 21 Mart 2007 |
Televizyonlar ve gazeteler ısrarla "Erdoğan'ın Sayın Öcalan dediği iddiaları" diyor. Milletvekili benim genel başkanım demez öyle şey diyor. Abdullah Gül yok böyle birşey diyor. Erdoğan ise tam bunların konuşulduğu günde fıtık mıtık dinlemem ben Çanakkale'ye gideceğim diyor. Kendisi Ankara'yı zapdetmiş ama Çanakkale Geçilmez diye gürlüyor. Ahmet Hakan, Akif Beki'ye özenmiş olacakki art niyet aramayın bunda buyuruyor. Radyonun sitesinden röportajı kaldırmışlar ama şu kayıt halen duruyor. Neyse elbet daha birçok yerde vardır ama önemli olan bu ses kaydı değil. Erdoğan'ın nasıl bir şuursuzluk içinde olduğunu ispat için böyle şeylere başvurulması, var olanın nedense bir türlü görülememesi.
Daha ne diyelim? Kesinlikle artık normal bir ülke değil Türkiye. 3 Yorum 21 Mart 2007 |
Ülke politikalarının, çatışmalarının, satanların, satılanların, tüm perde arkasında yaşananların asla gazete ve televizyon haberlerine yansımayan çoğu zaman aktörlerinin bile tam anlamıyla bilmediği binbir girift olayla örülü olduğunu anlamak için öyle uzun boylu düşünmeye gerek yoktur. Sağını solunu bilmediğiz, bilemediğiz olaylar karşısında ne köşeyazarları gibi bilgiçlik yapıp ahkâm kesecek kadar safım; ne de artistlik yapıp bunlar komplo teorileri deyip geçecek kadar körüm.
Bir ülke düşününki artık sınırları içinde kimin ne halt yediğini bilmiyor, birileri izin verip bilse bile elinde birşey gelmiyor. Kurumlar birbirinden bilgi saklıyor ama halka dezenformasyon diz boyu. Kendi ülkesinde bile başka ülkenin istihbaratçılarına bize karışmayın da ne yaparsanız yapın deniyor. Amerika ve onun sayesinde İsrail'e yaptırılan modernizasyonlar ile dışa bağımlı askeri teknoloji çemberi bir türlü kırılamıyor. Kıbrıs çıkartmasını Amerika izin vermeyince çıkartma gemileri yerine feribotlarla yaptık, iyi güzel ama 30 sene geçti ve hâlâ üç tarafı denizlerle çevrili güzel yurdun bir tane uçak gemisi yok. En yakın temas Varyag. Ona da "vay bee" deyip boğazdan geçerken el salladık sadece. Başka? Pardon pardon, şu büyük rezaleti unutuyordum az kalsın. Hani şu ABD Ankara Büyükelçisi Ross Wilson'ın davetiyle AKP Milletvekili Vahit Erdem, Genç Parti Genel Başkan Yardımcısı Emin Şirin, Prof. Dr. İlber Ortaylı, ATO Başkanı Sinan Aygün, televizyoncu Kadir Çöpdemir, şarkıcı Sibel Tüzün'ün Kıbrıs açıklarındaki Eisenhower adlı uçak gemisine ziyaretlerinden bahsediyorum. Mesaj açık ama neyse girmeyelim detaylara.
Sorun belki de Türkiye'nin olmayan uçak gemisi olsa dahi var olan uçağını oradan uçaramayacak oluşudur ya da Montrö gereği İstanbul'un ortasından yani Boğaz'dan içinde kaçak ıvır zıvırı bırak, tank yüklü gemiler geçtiğinden hebersizken, geminin 60 metre üstündeki köprüden, deli dumrul vergisi geçiş ücretini ödemedi diye vatandaşının tepesine düşman edasıyla binmesidir.
Sorun daha çok elbette ama en beteri çözüm adına birşey yapmadan ne yapacağını bilemeden yakın ve uzak gelecek için "o gün gelsin bakarız" diyenler; sorumluluk mevkiinde olup gece rahat uyuyabilenler, daha Hakkari-Kerkük arasının kaç km. olduğunu bilmeden "Kerkük'e girelim" diyenler. Uluslararası hukukun verdiği haklara rağmen Kuzey Irak'a operasyon yapamamak. Dağda elde silah gezenlere dukunamayanca, şehirde DTP'liler gibi pislik kusanları, elinde molotof gezenleri yüreklendirmek...
Son haftalarda ise yana yakıla ASELSAN'daki mühendislerin sözde intiharlarıyla ilgili dişe dokunur birşeyler arıyorum. Yok. ASELSAN'ın mühendisleri yerine işe yaramaz bir gazeteci ya da siyasetçi olsa dünya basınında bile haber olurdu ama iş böyle olunca yok. Mecliste gündeme geldi ama elbette oradan da bir halt çıkmayacağını çok iyi biliyoruz.
7 Ağustos 2006, 16 Ocak 2007 ve 26 Ocak 2007. Hüseyin Başbilen, Halim Ünsem Ünal ve Evrim Yançeken. Hepsi OTDÜ mezunu ve ASELSAN'da çalışıyor. Biri yüksek lisans tezi sıkıntısına dayanamıyor, sabaha karşı camdan atlıyor. Diğeri içinde kan olmayan arabanın içinde bileği ve boğazı kesik halde kaybolmasından 3 gün sonra bulunuyor. Haliyle CIA ve MOSSAD adı geçiyor, bu işlerde İngiliz dış istihbarat servisi MI-6 çok etkin olsada nedense hiç basında adı çıkmaz. Neyse, olaylar böyle göz göre gelişip, ayan beyan cinayetlere intihar denilince insanın aklına tabi CIA ve MOSSAD kadar tecrübesi olmayan Türkiye'den birileri geliyor. Belki ASELSAN'dan bilgi sızdırıyorlardır diye düşünüyoruz. Ama mühendislerin çalıştıkları projelere bakıyorsunuz hepsi ABD ve İsrail'e giden milyarlarca dolarlık savunma giderlerini sıfırlayıp bu silahları Türkiye'nin bağımsızca kullanmasına yarayacak gizli projeler. Dediğim gibi kestirmek zor ama her halukarda suçlu Türkiye'den. Gerçi amaaaan canım boşversene, bu ülkede ABD'ye Jandarma Genel Komutanını vermişsin kimsenin gıkı çıkmamış birkaç mühendisin, askerin, polisin lafı mı olur? Hem Amerika dost ülke, stratejik ortak, ne PKK'yı besliyor, ne Barzani'yi şımartıyor, konsolosları, ajanları doğuda tatil niyetine geziyor. Çuval olayı? Kurtlar Vadisi halletti o işi. Öyleyse niye bu antiamerikanizm ha niye? 5 Yorum 15 Mart 2007 |
Bir ülke düşününki artık sınırları içinde kimin ne halt yediğini bilmiyor, birileri izin verip bilse bile elinde birşey gelmiyor. Kurumlar birbirinden bilgi saklıyor ama halka dezenformasyon diz boyu. Kendi ülkesinde bile başka ülkenin istihbaratçılarına bize karışmayın da ne yaparsanız yapın deniyor. Amerika ve onun sayesinde İsrail'e yaptırılan modernizasyonlar ile dışa bağımlı askeri teknoloji çemberi bir türlü kırılamıyor. Kıbrıs çıkartmasını Amerika izin vermeyince çıkartma gemileri yerine feribotlarla yaptık, iyi güzel ama 30 sene geçti ve hâlâ üç tarafı denizlerle çevrili güzel yurdun bir tane uçak gemisi yok. En yakın temas Varyag. Ona da "vay bee" deyip boğazdan geçerken el salladık sadece. Başka? Pardon pardon, şu büyük rezaleti unutuyordum az kalsın. Hani şu ABD Ankara Büyükelçisi Ross Wilson'ın davetiyle AKP Milletvekili Vahit Erdem, Genç Parti Genel Başkan Yardımcısı Emin Şirin, Prof. Dr. İlber Ortaylı, ATO Başkanı Sinan Aygün, televizyoncu Kadir Çöpdemir, şarkıcı Sibel Tüzün'ün Kıbrıs açıklarındaki Eisenhower adlı uçak gemisine ziyaretlerinden bahsediyorum. Mesaj açık ama neyse girmeyelim detaylara.
Sorun belki de Türkiye'nin olmayan uçak gemisi olsa dahi var olan uçağını oradan uçaramayacak oluşudur ya da Montrö gereği İstanbul'un ortasından yani Boğaz'dan içinde kaçak ıvır zıvırı bırak, tank yüklü gemiler geçtiğinden hebersizken, geminin 60 metre üstündeki köprüden, deli dumrul vergisi geçiş ücretini ödemedi diye vatandaşının tepesine düşman edasıyla binmesidir.
Sorun daha çok elbette ama en beteri çözüm adına birşey yapmadan ne yapacağını bilemeden yakın ve uzak gelecek için "o gün gelsin bakarız" diyenler; sorumluluk mevkiinde olup gece rahat uyuyabilenler, daha Hakkari-Kerkük arasının kaç km. olduğunu bilmeden "Kerkük'e girelim" diyenler. Uluslararası hukukun verdiği haklara rağmen Kuzey Irak'a operasyon yapamamak. Dağda elde silah gezenlere dukunamayanca, şehirde DTP'liler gibi pislik kusanları, elinde molotof gezenleri yüreklendirmek...
Son haftalarda ise yana yakıla ASELSAN'daki mühendislerin sözde intiharlarıyla ilgili dişe dokunur birşeyler arıyorum. Yok. ASELSAN'ın mühendisleri yerine işe yaramaz bir gazeteci ya da siyasetçi olsa dünya basınında bile haber olurdu ama iş böyle olunca yok. Mecliste gündeme geldi ama elbette oradan da bir halt çıkmayacağını çok iyi biliyoruz.
7 Ağustos 2006, 16 Ocak 2007 ve 26 Ocak 2007. Hüseyin Başbilen, Halim Ünsem Ünal ve Evrim Yançeken. Hepsi OTDÜ mezunu ve ASELSAN'da çalışıyor. Biri yüksek lisans tezi sıkıntısına dayanamıyor, sabaha karşı camdan atlıyor. Diğeri içinde kan olmayan arabanın içinde bileği ve boğazı kesik halde kaybolmasından 3 gün sonra bulunuyor. Haliyle CIA ve MOSSAD adı geçiyor, bu işlerde İngiliz dış istihbarat servisi MI-6 çok etkin olsada nedense hiç basında adı çıkmaz. Neyse, olaylar böyle göz göre gelişip, ayan beyan cinayetlere intihar denilince insanın aklına tabi CIA ve MOSSAD kadar tecrübesi olmayan Türkiye'den birileri geliyor. Belki ASELSAN'dan bilgi sızdırıyorlardır diye düşünüyoruz. Ama mühendislerin çalıştıkları projelere bakıyorsunuz hepsi ABD ve İsrail'e giden milyarlarca dolarlık savunma giderlerini sıfırlayıp bu silahları Türkiye'nin bağımsızca kullanmasına yarayacak gizli projeler. Dediğim gibi kestirmek zor ama her halukarda suçlu Türkiye'den. Gerçi amaaaan canım boşversene, bu ülkede ABD'ye Jandarma Genel Komutanını vermişsin kimsenin gıkı çıkmamış birkaç mühendisin, askerin, polisin lafı mı olur? Hem Amerika dost ülke, stratejik ortak, ne PKK'yı besliyor, ne Barzani'yi şımartıyor, konsolosları, ajanları doğuda tatil niyetine geziyor. Çuval olayı? Kurtlar Vadisi halletti o işi. Öyleyse niye bu antiamerikanizm ha niye? 5 Yorum 15 Mart 2007 |
Türkiye'de konuları biraz allayıp pulladıktan sonra kısa süreli beynin olumlu olarak algıladığı birkaç mesajla birlikte en gereksiz konularda bile binlerce sözde duyarlı ama içi boş insanı peşinize takabilirsiniz. Hele internet, bunun için biçilmiş kaftan. Ömer Madra gibi isimlerin de hakkını vermek lazım tabi.
"Türkiye Kyoto'yu İmzala" kampanyası, açılan siteler, bilinçsizce verilen destekler, komik mi komik eylemlerin ciddi ciddi yapılıyor olması elbette insanda gülecek hâl bırakmıyor ama birilerinin bu sözde duyarlı güruha küresel ısınmanın müsebbibinin Türkiye olmadığını anlatması lazım.
Bugünkü şartlarda ve en az 30 sene daha Türkiye'nin bu (bkz:Vikipedi) protokolü imzalaması küresel ısınmaya zerre kadar merhem olmaz sevgili Digitürkler. Aksine Türkiye zararlı çıkar sevgili Digitürkler. İnternette kampanya düzenleyerek, e-posta atarak çözülüyorsa bu işler; gidin toplam salınımın % 60'ından sorumlu Amerika'ya Kyoto'yu imzalattırın. Hadi onu yapamadınız diyelim, o halde sadece şu elinde bira televizyon başında pinekleyen cahil ve öküz milyonlarca Amerikalının (ki en az bir %60'lık oran burda da geçerlidir) kullanmadıkları televizyon ve bilgisayarlarını beklemeye almak yerine kapatmalarının, toplamda Türkiye'nin % 1'lik karbon salınımından daha fazlasına tekabül edeceğini anlatın. 6 Yorum 13 Mart 2007 |
"Türkiye Kyoto'yu İmzala" kampanyası, açılan siteler, bilinçsizce verilen destekler, komik mi komik eylemlerin ciddi ciddi yapılıyor olması elbette insanda gülecek hâl bırakmıyor ama birilerinin bu sözde duyarlı güruha küresel ısınmanın müsebbibinin Türkiye olmadığını anlatması lazım.
Bugünkü şartlarda ve en az 30 sene daha Türkiye'nin bu (bkz:Vikipedi) protokolü imzalaması küresel ısınmaya zerre kadar merhem olmaz sevgili Digitürkler. Aksine Türkiye zararlı çıkar sevgili Digitürkler. İnternette kampanya düzenleyerek, e-posta atarak çözülüyorsa bu işler; gidin toplam salınımın % 60'ından sorumlu Amerika'ya Kyoto'yu imzalattırın. Hadi onu yapamadınız diyelim, o halde sadece şu elinde bira televizyon başında pinekleyen cahil ve öküz milyonlarca Amerikalının (ki en az bir %60'lık oran burda da geçerlidir) kullanmadıkları televizyon ve bilgisayarlarını beklemeye almak yerine kapatmalarının, toplamda Türkiye'nin % 1'lik karbon salınımından daha fazlasına tekabül edeceğini anlatın. 6 Yorum 13 Mart 2007 |
Rıza Zelyut
1 Yorum 12 Mart 2007 |
9 Mart cuma gecesi Su TV'de milliyetçilik ve Aleviler konusunu tartıştık.
Bu tartışmalar daha da yapılmalıdır. Çünkü; şu sıra Avrupa'sı, Amerika'sı işini gücünü bırakmış; 'Türkiye'de milliyetçilik yükseliyor!' diyerek insanlara korku salmaya çabalıyor . Bunlar; önceden; 'Anaaa, Türkler geliyor!' diye bağırıyorlardı; peşinden de 'Kötü Türk, barbar Türk!' diye küfrediyorlardı. Bu sloganlar paslanınca; 'Anaaa, milliyetçiler geliyor!' diye gürültü koparmaya başladılar.
Milliyetçilikten korkan kimler?
Askerimizin başına çuval geçirenler...
Başka?
Türkiye'yi Avrupa Birliği kapısı önünde bekleyen bir fareye benzetenler!
Başka?
Türkiye'yi Güneydoğu'dan bölmek, daha güneyde de Kürt devleti kurmaya çabalayanlar...
Başka?
Türkiye'de laik devletin yerine din devleti getirmeye Kuran üzerine yemin etmiş olanlar...
Bunlar, 1919'da da tıpkı bugünlerde olduğu gibi el ele vermişlerdi. Tek hedefleri şu idi: Türkleri Avrupa'dan atıp Asya'ya kovalamak.. Padişah Vahdettin'in çevresindeki gericiler; Rum, Ermeni, Kürt bölücüleri; İngiliz-Amerikan yandaşları (sığınmacılar, yani mandacılar) o zaman Türk'e karşı idiler; şimdi onların torunları milliyetçiliğe karşılar. Bunlar; Türk milliyetçiliğini; Alman nasyonal sosyalizmi gibi kanlı, kafatasçı, tektipçi göstermeye uğraşıyorlar. Çokuluslu sömürgeci şirketlerin gazeteleri; bizim dinci gazeteler; işbirlikçi holding patronlarının gazeteleri, şimdi bu yalan makinesini çalıştırmış bulunuyorlar.
Emperyalist kapitalizm; bu casus unsurları kullanarak kendi kanlı, sömürgen milliyetçiliği ile savunmacı, emperyalizme direnen mazlum halklar milliyetçiliğini aynı gösteriyor. Bilinmelidir ki; Türk milletinin batı işgaline direnmesi de en temiz milliyetçi hareketlerden birisi idi. Kuva-yı Milliyeci olmak; yani Atatürkçü olmak; milliyetçi olmak demektir. Kemal Atatürk, Türk kimliği ile övünen bir lider olarak en saf milliyetçi lider olarak örnek oluşturmuştur.
TARİH YALANLIYOR
Türk milliyetçiliğini Avrupa'daki faşist/şovenist milliyetçilik gibi gösterenler; Türk tarihini bilmeyen cahiller veya kasıtlı tiplerdir. Asya Türk tarihinin en büyük otoritesi olan Prof. L. N. Gumilev; Eski Türkler adlı çalışmasında (Selenge Yayınları/Bu yayınevinin kitaplarını okumayanların Türkler üzerine konuşma hakkı yoktur!) kitabında işi şu cümle ile özetler: Eski Türkler, hiçbir zaman şovenist olmadılar.
Çünkü; Türk üst kimliği altında yüzlerce etnik yapı yer almıştır. Düşünün ki bu etnik yapılardan sadece birisi Oğuzlar'dı. 24 Oğuz boyundan birisi olan Kınıklar, Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nu yaratmıştır.
Bugün Volga Irmağı boylarında bile yüzlerce Türk kabilesi yaşamaktadır. (Bilmeden konuşanlara açıklayalım: Volga'nın Türkçe adı İtil veya Atil'dir. Atilla adı da buradan gelmekte olup Nehir insanı demektir. Batı Hunları (Gunlar/Kunlar) 168'lerde buraya yerleşip zamanla batıya doğru yayılmışlardır.) Fransa'nın ortalarından İtalya'nın ortalarına kadar egemenlik kuran bir milletin; tarihsel gelişim süreci teptipçiliği/tek ırkçılığı reddetmektedir. Fakat Moğolların Türküt; Çinlilerin Tu-küe dedikleri Türkler; Açina soyu olarak (Asil kurt anlamında) zaman içinde bir üst kimlik haline gelmiş; şemsiyesi altına Moğol veya Avrupalı tipinde yüzlerce kabileyi almıştır. Bunları birleştiren asıl güç de Türk dili ile demir teknolojisindeki üstünlükleri olmuştur.
Milliyetçiliği; kafatasçı, kan ırkçılığı biçiminde algılayan ve dayatan Avrupa olmuştur.
ALEVİ KİMLİĞİ
Türk kimliğini bugün en eski haliyle yaşatan; Anadolu Alevi kimliğidir. Türk kültürü, Alevi Türk boyları arasında mümkün olduğunca az bozularak bugünlere taşınmıştır. Günümüzde eğer Türk milliyetçiliğine birileri sahip çıkacak ise bu konuda ilk söz sahibi olanlar; Alevilerdir. Anadolu Aleviliği de Türk kültüründen beslenen bir Aleviliktir. Ta Hunlar zamanında Kuzey Karadeniz hattında egemen olan kabilelerin (Örneğin Agatirler, yani Agaçeriler) bugün Güney Anadolu'da en koyu Alevi Türkmenleri oluşturduğunu Rus ve Macar araştırmacıların çalışmaları ortaya koyuyor. (Bunu öğrenmek isteyenler; Selenge Yayınları'ndan araştırmaları çıkan Gumilev'e, Kuzeyev'e, Rasonyi'ye bakabilir.)
Bu yüzden diyorum ki: Milliyetçilik iyidir ve ben de iyi bir milliyetçiyim.
1 Yorum 12 Mart 2007 |
Tam adıyla Jennifer Şebnem Macide Simone Schaefer yanda da gördüğünüz üzere törenle DYP'ye katılmış. Fotoğrafa bakılırsa manken kızımız olayı çoktan kapmış gibi. Göbek bağı Çankaya'da gömülü olan Mehmet Kemal Ağar'ında tam o anda başını kaşıyacağı tutmuş gerçi düz ovada siyasetten sonra böyle giderse başını kaşımaya daha çok vakti olacaktır ama neyse...Ne var bu fotoğrafta şimdi? Doktor raporuyla bakireliği sübut bulmuş bir manken siyasi partilere üye olamaz mı? Oluuur! Niye olmasın? Milletvekili de olur, bakan da hatta Erdoğan gibi muhtar olamayacakken başbakan da. Ama istirham ediyorum, lütfen cumhurbaşkanı olmasın. -Niye ki? Buncasını oluyorsa cumhurbaşkanı da oluversin. - Ama gerilim oluuuur, piyasalar düşerrrr, demokratik meclisss, cumhuriyet değerlerii, eeeee?! vs. vs. - Peki ne olsun? Bir daha başbakan olsun. - Ya cumhurbaşkanı? Cumhuriyet değerlerini benimsemiş biri olsun. Erdoğan'da olmasın manken de olmasın.
Madem genel durum budur, önemli olan tüm Türkiye, kurumları, siyaseti ve meclisindeki yozlaşma değil de sadece Çankaya'dır o halde benim bir teklifim var. Vatikan gibi bir Çankaya! Çankaya cehepelilerin, gerisi akepelilerin! Nasıl? Koalisyon hükümeti başbakanı Erdoğan olsun, hemen Türkiye'nin kucakladığı birkaç ismi bakanlıklara da dağıtalım olsun bitsin.
Adalet Bakanlığı:Seda Sayan
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı:Banu Alkan
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı:Seray Sever
Çevre ve Orman Bakanlığı:İbrahim Tatlıses
Dışişleri Bakanlığı:Tarkan
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı:Tuba Özay
İçişleri Bakanlığı. Mehmet Ali Erbil
Kültür ve Turizm Bakanlığı:Ajdar
Maliye Bakanlığı:Hülya Avşar
Milli Eğitim Bakanlığı:Bülent Ersoy
Milli Savunma Bakanlığı:Çılgın Sedat
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı:Şebnem Schaefer
Ulaştırma Bakanlığı:Mustafa Sandal
Türkiye'deki televizyon ve gazete haberciliğinin çapsızlığından defalarca kez yakındık. İnternet haberciliği de ne yazık ki televizyon kanalları yöneticiliğinde olduğu gibi potpori* uzmanı gazeteci güruhuna verilince, abartmıyorum, alenen halkın haber alma özgürlüğü kısıtlanır hale geldi. Çünkü zaten içine edilmemiş, yorumsuz, imâsız, haber bulamazken bir de üstüne magazinin dozu arttırılmaya başlandı. Bu sefer, sadece baharın gelişi açıklamaya yetmiyor bu magazin dalgasını.
Acaba ben mi yeni farkettim, yoksa uzun zamandır böyle mi hürriyet.com.tr ile milliyet.com.tr adresleri? Son günlerde eskiyi aratacak yeni bir yayın politikasına geçmiş gibiler. Biraz oy ver-protesto et temelli çarpıtılmış haliyle Web 2 ve vazgeçilmezleri olan cinselliğin ağır bastığı bir yayın politikası...
Alelâde bir zaman siteye girin ve bakın. Ben biraz önce iki sitenin sadece ana sayfasında resimli, galerili cinsellik ve çıplaklık temalı 16 başlık saydım. Tecavüz, cinayet ve vahşet haberlerini (ki bunlara haber gözüyle bakmak yanlıştır) saymıyorum ve şu ucuz haber sitelerinin birinden de bahsetmiyorum! Dün de yine Milliyet'in sitesinde ilk defa rastladığım haydi Türkiyem bastır temalı sözde bir protesto vardı. Milliyet, Youtube'deki bir Yunanlıya kafayı takmış, onun yüklediği videoları sildirmek için uğraşıyordu ve katılımın 200 bin kişiye ulaştığını söylüyordu! En fazla bin kişinin izleyeceği, 2 güne kalmaz zaten silinecek bir videoyu en az 200 bin kişiye izletmek, o psikolojiye sokmak sizce akıl kârı mıdır? Hürriyet'te ise yine savunmadayız.
Taraflı haberleriyle meşhur Associated Press, Paris Hilton** haberlerini yayınlamama kararı alıp, bu haberlere kimsenin ihtiyacının olmadığını anlamışken biz de tam tersine güçlü bir akım başlayacak anlaşılan. Çünkü insanlara bu haberleri vermezseniz, aramıyor; verirseniz de yok demiyor. Böyle olunca birkaç haftaya kalmaz diğerleri de bu rezalete ortaklık etmeye başlayacak. Yine magazin furyası başlıyorsa... İşler karışacak demektir!
*Potpuri, Fransızca pot-pourri; bu kelimenin Türkçe'ye geçip, yaygınlaşmasını oldum olası garip bulurum.
** Nacizane bendeniz, kısa bir süre öncesine kadar bu Paris Hilton'u; Hilton otelerinin Paris şubesi olarak biliyordum. :)) Haberlere konu olmasını ise, heralde bir ünlünün o otelde çekilen edebe mugayir görüntüleri var deyip okumadan geçiyordum. Hatta ve hatta, "yahu bu Hilton meşhur bir oteller zinciri, neden bir basın açıklaması yapıp bu tür olaylarla anılmak istemiyoruz demiyorlar" diye de düşünür dururdum. :)) 0 Yorum 06 Mart 2007 |
Acaba ben mi yeni farkettim, yoksa uzun zamandır böyle mi hürriyet.com.tr ile milliyet.com.tr adresleri? Son günlerde eskiyi aratacak yeni bir yayın politikasına geçmiş gibiler. Biraz oy ver-protesto et temelli çarpıtılmış haliyle Web 2 ve vazgeçilmezleri olan cinselliğin ağır bastığı bir yayın politikası...
Alelâde bir zaman siteye girin ve bakın. Ben biraz önce iki sitenin sadece ana sayfasında resimli, galerili cinsellik ve çıplaklık temalı 16 başlık saydım. Tecavüz, cinayet ve vahşet haberlerini (ki bunlara haber gözüyle bakmak yanlıştır) saymıyorum ve şu ucuz haber sitelerinin birinden de bahsetmiyorum! Dün de yine Milliyet'in sitesinde ilk defa rastladığım haydi Türkiyem bastır temalı sözde bir protesto vardı. Milliyet, Youtube'deki bir Yunanlıya kafayı takmış, onun yüklediği videoları sildirmek için uğraşıyordu ve katılımın 200 bin kişiye ulaştığını söylüyordu! En fazla bin kişinin izleyeceği, 2 güne kalmaz zaten silinecek bir videoyu en az 200 bin kişiye izletmek, o psikolojiye sokmak sizce akıl kârı mıdır? Hürriyet'te ise yine savunmadayız.
Taraflı haberleriyle meşhur Associated Press, Paris Hilton** haberlerini yayınlamama kararı alıp, bu haberlere kimsenin ihtiyacının olmadığını anlamışken biz de tam tersine güçlü bir akım başlayacak anlaşılan. Çünkü insanlara bu haberleri vermezseniz, aramıyor; verirseniz de yok demiyor. Böyle olunca birkaç haftaya kalmaz diğerleri de bu rezalete ortaklık etmeye başlayacak. Yine magazin furyası başlıyorsa... İşler karışacak demektir!
*Potpuri, Fransızca pot-pourri; bu kelimenin Türkçe'ye geçip, yaygınlaşmasını oldum olası garip bulurum.
** Nacizane bendeniz, kısa bir süre öncesine kadar bu Paris Hilton'u; Hilton otelerinin Paris şubesi olarak biliyordum. :)) Haberlere konu olmasını ise, heralde bir ünlünün o otelde çekilen edebe mugayir görüntüleri var deyip okumadan geçiyordum. Hatta ve hatta, "yahu bu Hilton meşhur bir oteller zinciri, neden bir basın açıklaması yapıp bu tür olaylarla anılmak istemiyoruz demiyorlar" diye de düşünür dururdum. :)) 0 Yorum 06 Mart 2007 |
Platon (MÖ 427 - MÖ 347), Devlet, Cemil Meriç, Mağaradakiler giriş bölümünden.
Bir mağara düşün dostum. Girişi boydan boya gün ışığına açık bir yeraltı mağarası. İnsanlar düşün bu mağarada. Çocukluktan beri zincire vurulmuş hepsi; ne yerlerinden kıpırdamaları, ne başlarını çevirmeleri kabil, yalnız karşılarını görüyorlar. Arkalarından bir ışık geliyor; uzaktan, tepede yakılan bir ateşten. Ateşle aralarında bir yol var, yol boyunca alçak bir duvar. Gözbağcıları seyircilerden ayıran setleri bilirsin, üzerlerinde kuklaları sergilerler, öyle bir duvar işte... Ve insanlar düşün, ellerinde eşyalar: Tahtadan taştan insan veya hayvan heykelcikleri, boy boy, biçim biçim. Bu insanlar duvar boyunca yürümektedirler, kimi konuşarak, kimi susarak. Garip bir tablo diyeceksin, hele esirler daha da garip. Doğru. O esirler ki ömür boyu başlarını çeviremeyecek, kendilerini de, arkadaşlarını da, arkalarından geçen nesneleri de duvara vuran gölgelerinden izleyecekler. Şimdi de mağarada seslerin yankılandığını düşün... Dışarıdan biri konuştu mu, esirler gölgelerin konuştuğunu sanır, öyle değil mi? Kısaca onlar için tek gerçek var: Gölgeler.
Tutalım ki zincirlerini çözdük esirlerin, onları vehimlerinden kurtardık. Ne olurdu dersin, anlatayım... Ayağa kalkmağa, başını çevirmeğe, yürümeğe ve ışığa bakmağa zorlanan esir, bunları yaparken acı duyardı. Gözleri kamaşır, gölgelerini görmeğe alıştığı cisimleri tanıyamazdı. Biri ona: Ömür boyu gördüklerin hayaldi. Şimdi gerçekle karşı karşıyasın diyecek olsa, sonrada eşyaları bir bır gösterse, bunlar nedir diyecek olsa, şaşırıp kalır, mağarada gördüklerini, şimdi gösterilenlerden çok daha gerçek sanırdı.
Bir de düşün ki tutsağı mağaradan çıkarıp dik bir patikada güneşin aydınlattığı bölgelere sürükledik. Bağırdı, yanıp yakıldı, öfkelendi... Kulak asmadık. Gün ışığına yaklaştıkça gözleri daha çok kamaştı. Hiçbirini seçemez oldu gerçek nesnelerin. Sonra, yavaş yavaş alıştı aydınlığa. Önce gölgeleri fark etti, arkasından insanların ve cisimlerin suya vuran akislerini. Akşam olunca göğe çevirdi bakışlarını, ayı gördü, yıldızları gördü. Zamanla güneşin suya vuran akislerine bakabildi. Nihayet gökteki güneşe çevirdi gözlerini. Ve düşünmeğe başladı. Ona öyle geldi ki mevsimleri de, yılları da güneş yaratıyor, görünen dünyanın yöneticisi o. Esirlerin mağarada gördükleri ne varsa onun eseri. Ve eski günlerini hatırladı. Ne kadar yanlış anlamışlardı bilgeliği. Mutluydu şimdi, mağarada kalan arkadaşlarına acıyordu. Eski hayatına, eski vehimlerine dönmemek için her çileye katlanabilirdi.
Adamın mağaraya döndüğünü tasavvur et. Karanlığa kolay kolay alışabilir mi? Dostlarına hakikati söylese dinlerler mi onu? Ağzını açar açmaz alay ederler: Sen dışarıda gözlerini kaybetmişsin arkadaş. Saçmalıyorsun. Biz yerimizden çok memnunuz. Bizi dışarı çıkmağa zorlayacakların vay haline..
İşte böyle aziz dostum. Sana anlattığım hikaye kendi halimizin tasviridir. Yer altındaki mağara: Görünürler dünyası. Yücelere çıkan tutsak, meseller alemine yükselen ruh...
0 Yorum 05 Mart 2007 |
Bir mağara düşün dostum. Girişi boydan boya gün ışığına açık bir yeraltı mağarası. İnsanlar düşün bu mağarada. Çocukluktan beri zincire vurulmuş hepsi; ne yerlerinden kıpırdamaları, ne başlarını çevirmeleri kabil, yalnız karşılarını görüyorlar. Arkalarından bir ışık geliyor; uzaktan, tepede yakılan bir ateşten. Ateşle aralarında bir yol var, yol boyunca alçak bir duvar. Gözbağcıları seyircilerden ayıran setleri bilirsin, üzerlerinde kuklaları sergilerler, öyle bir duvar işte... Ve insanlar düşün, ellerinde eşyalar: Tahtadan taştan insan veya hayvan heykelcikleri, boy boy, biçim biçim. Bu insanlar duvar boyunca yürümektedirler, kimi konuşarak, kimi susarak. Garip bir tablo diyeceksin, hele esirler daha da garip. Doğru. O esirler ki ömür boyu başlarını çeviremeyecek, kendilerini de, arkadaşlarını da, arkalarından geçen nesneleri de duvara vuran gölgelerinden izleyecekler. Şimdi de mağarada seslerin yankılandığını düşün... Dışarıdan biri konuştu mu, esirler gölgelerin konuştuğunu sanır, öyle değil mi? Kısaca onlar için tek gerçek var: Gölgeler.
Tutalım ki zincirlerini çözdük esirlerin, onları vehimlerinden kurtardık. Ne olurdu dersin, anlatayım... Ayağa kalkmağa, başını çevirmeğe, yürümeğe ve ışığa bakmağa zorlanan esir, bunları yaparken acı duyardı. Gözleri kamaşır, gölgelerini görmeğe alıştığı cisimleri tanıyamazdı. Biri ona: Ömür boyu gördüklerin hayaldi. Şimdi gerçekle karşı karşıyasın diyecek olsa, sonrada eşyaları bir bır gösterse, bunlar nedir diyecek olsa, şaşırıp kalır, mağarada gördüklerini, şimdi gösterilenlerden çok daha gerçek sanırdı.
Bir de düşün ki tutsağı mağaradan çıkarıp dik bir patikada güneşin aydınlattığı bölgelere sürükledik. Bağırdı, yanıp yakıldı, öfkelendi... Kulak asmadık. Gün ışığına yaklaştıkça gözleri daha çok kamaştı. Hiçbirini seçemez oldu gerçek nesnelerin. Sonra, yavaş yavaş alıştı aydınlığa. Önce gölgeleri fark etti, arkasından insanların ve cisimlerin suya vuran akislerini. Akşam olunca göğe çevirdi bakışlarını, ayı gördü, yıldızları gördü. Zamanla güneşin suya vuran akislerine bakabildi. Nihayet gökteki güneşe çevirdi gözlerini. Ve düşünmeğe başladı. Ona öyle geldi ki mevsimleri de, yılları da güneş yaratıyor, görünen dünyanın yöneticisi o. Esirlerin mağarada gördükleri ne varsa onun eseri. Ve eski günlerini hatırladı. Ne kadar yanlış anlamışlardı bilgeliği. Mutluydu şimdi, mağarada kalan arkadaşlarına acıyordu. Eski hayatına, eski vehimlerine dönmemek için her çileye katlanabilirdi.
Adamın mağaraya döndüğünü tasavvur et. Karanlığa kolay kolay alışabilir mi? Dostlarına hakikati söylese dinlerler mi onu? Ağzını açar açmaz alay ederler: Sen dışarıda gözlerini kaybetmişsin arkadaş. Saçmalıyorsun. Biz yerimizden çok memnunuz. Bizi dışarı çıkmağa zorlayacakların vay haline..
İşte böyle aziz dostum. Sana anlattığım hikaye kendi halimizin tasviridir. Yer altındaki mağara: Görünürler dünyası. Yücelere çıkan tutsak, meseller alemine yükselen ruh...
0 Yorum 05 Mart 2007 |
